Ngày 2.11 tại huyện Đảo Phú Quốc, Bộ NNPTNT phối hợp với UBND tỉnh Kiên Giang tổ chức Hội nghị Bàn giải pháp bảo vệ và phát triển nước mắm truyền thống gắn với bảo vệ, khai thác bền vững nguồn lợi cá cơm. Đến dự Hội nghị có Thứ Trưởng Bộ NNPTNT Vũ Văn Tám, ông Mai Anh Nhịn – Phó chủ tịch UBND tỉnh Kiên Giang cùng đại diện các Bộ, ngành trung ương, địa phương, các nhà khoa học, nhà nghiên cứu và các doanh nghiệp, hiệp hội nước mắm.

Phu Quoc: Ban giai phap bao ve va phat trien nuoc mam truyen thong - Anh 1

Thứ trưởng Vũ Văn Tám kiểm tra sản xuất nước mắm ở Phú Quốc.

Phát biểu chào mừng tại Hội nghị, Phó chủ tịch UBND tỉnh Kiên Giang Mai Anh Nhịn thông tin nhanh về nghề đánh bắt và chế biến thủy sản của tỉnh Kiên Giang. Trong đó, nghề lưới vây cá cơm tập trung chủ yếu là ở huyện Phú Quốc mà sản phẩm của nghề này là nguồn nguyên liệu chính làm nên thương hiệu nước mắm Phú Quốc nổi tiếng khắp thế giới.

Tại hội nghị, các Bộ, ngành trung ương, địa phương các nhà khoa học, nhà nghiên cứu và các doanh nghiệp, hiệp hội nước mắm đã thảo luận, chia sẻ các bài học kinh nghiệm, nêu giải pháp đã và đang thực hiện, nhằm bảo vệ, khai thác bền vững nguồn lợi cá cơm, bảo vệ nguồn lợi và sản lượng khai thác cá cơm ở vùng biển Tây Nam Bộ. Đồng thời nêu thực trạng chế biến, tiêu thụ và xây dựng thương hiệu nước mắm cá cơm ở vùng biển Tây Nam Bộ và đề xuất các giải pháp phát triển thương hiệu nước mắm cá cơm bền vững. Đồng thời phân tích chuỗi giá trị cá cơm khai thác ở vùng biển Tât Nam Bộ và đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả chuỗi và hiện trạng khai thác và quản lý nghề khai thác cá cơm ở Kiên Giang

Đại diện cho hơn 80 doanh nghiệp sản xuất nước mắm trên địa bàn huyện đảo, bà Hồ Kim Liên, Chủ tịch Hội nước mắm Phú Quốc khẳng định: Nước mắm Phú Quốc là sản phẩm đầu tiên của Việt Nam đạt chỉ dẫn địa lý được khối Liên minh châu Âu công nhận từ tháng 12.2012, là nét văn hóa đặc trưng của đảo ngọc. Hàng năm, Phú Quốc cung cấp ra thị trường trên 20 triệu lít nước mắm, mang lại doanh thu hơn 600 tỉ đồng, tạo việc làm cho hàng nghìn lao động địa phương. Không chỉ vậy, Nước mắm Phú Quốc đã mang văn hóa của người Việt đi khắp nơi, từ châu Âu đến châu Mỹ, sản phẩm nước mắm đã trở thành niềm tự hào của người dân đất Việt trên toàn thế giới. Chủ tịch hiệp hội nước mắm Phú Quốc cho biết thêm: Nước mắm Phú Quốc được sản xuất theo phương pháp truyền thống, sản phẩm được quản lý theo chuổi từ khâu đánh bắt cá, muối cá ngay trên tàu và được vận chuyển về nhà thùng để thực công đoạn ủ chượp, thời gian ủ chượp là từ 12 – 15 tháng trong điều kiện lên men tự nhiên, quá trình phân giải cá được triệt để hơn nên chất lượng, dinh dưỡng được đảm bảo, từ đó cho ra sản phẩm là nước mắm rất tốt cho sức khỏe.

Tuy nhiên, trong việc phát triển làng nghề và thương hiệu nước mắm, các doanh nghiệp sản xuất nước mắm truyền thống còn gặp nhiều khó khăn về nguồn liệu đầu vào vì nước mắm làm từ cá biển thiên nhiên, mà hiện nay ngư trường đánh bắt cá cạn kiệt nguồn nguyên liệu giảm dần theo năm tháng do khai thác không được bảo vệ và hành lang pháp lý bảo vệ thương hiệu nước mắm truyền thống nói chung. Từ đó, có nhiều thông tin sai lệch về nước mắm truyền thống bị nhiễm asean, trong đó có nước mắm Phú Quốc, gây nhiều bức xúc, hoang mang cho người sản xuất nước mắm truyền thống. Để nước mắm Phú Quốc được phát triển bền vững, đúng nghĩa là sản phẩm du lịch, bà Hồ Kim Liên kiến nghị đến Chính phủ, các Bộ, ngành, cơ quan chức năng và chính quyền địa phương cần có chính sách bảo tồn con cá cơm, khoanh vùng đánh bắt cá cơm để nước mắm Phú Quốc phát triển bền vững.

Bên cạnh đó, việc phát triển làng nghề truyền thống cần phải được Nhà nước thật sự quan tâm trong việc phát triển thương hiệu và có hành lang pháp lý cho doanh nghiệp làm nước mắm truyền thống; xây dựng và ban hành Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia (QCVN) riêng cho từng sản phẩm nước mắm và nước chấm, đặc biệt là nghiên cứu ban hành tiêu chuẩn quốc gia TCVN cho nước mắm truyền thống nói chung và Nước mắm Phú Quốc nói riêng. Các cấp lãnh đạo cần quan tâm, hỗ trợ doanh nghiệp trong việc quảng bá và phát triển thương hiệu, cần nhanh, chóng quy hoạch làng nghề nước mắm truyền thống tập trung, tróng đó có bảo tàng Nước mắm Phú Quốc.

Kết luận hội nghị, Thứ trưởngBộ Vũ Văn Tám khẳng định: Bộ Y tế lấy mẫu nước mắm truyền thống nói riêng cũng như nước mắm Việt Nam kiểm tra cho thấy không bị nhiễm asrea vô cơ mà chỉ có asrea hữu cơ, đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm, đảm bảo an toàn cho người sữ dụng. Thông qua hội nghị lần này, Bộ sẽ thành lập các đoàn công tác gồm các nhà khoa học, các nhà chuyên môn cũng như các nhà quản lý các hiệp hội nhằm rà soát lại các quy định quản lý nhà nước về quy chuẩn cũng như tiêu chuẩn, làm rõ những khái niệm thế nào là nước mắm, thế nào là nước chấm. Để bảo tồn, bảo vệ và phát triển nước mắm truyền thống Bộ sẽ có những giải pháp như: Dựa trên cơ sở tiêu chuẩn, quy chuẩn để bộ có căn cứ pháp lý để các làng nghề, doanh nghiệp sản xuất kinh doanh phải tuân thủ và dán nhãn minh bạch để người tiêu dùng yên tâm. Ngoài ra Bộ sẽ thành lập liên hiệp các hiệp hội nước mắm truyền thống toàn quốc trên cơ sở tự nguyện và xây dựng những quy định để bảo vệ nước mắm truyền thống. Bộ sẽ tạo điều kiện cùng với các địa phương hỗ trợ xây dựng thương hiệu, quãng bá nước mắm và xúc tiến thương mại. Riêng đối với nước mắm truyền thống, Bộ cùng với các địa phương quy hoạch lại cơ chế chính sách phù hợp, bảo tồn và phát triển trong thời gian tới. Bên cạnh đó Bộ sẽ khảo sát khoanh vùng các nguồn lợi cá cơm, xác định rõ chỉ dẫn địa lý để khai thác nguyên liệu một cách bền vững, tổ chức và chuyển đổi nghể khai thác thân thiện không ảnh hưởng đến nguồn lợi cá cơm. Bộ sẽ tăng cường hỗ trợ cho Kiên Giang tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra, đầu tư trạm kiểm ngư tại Phú Quốc sẽ hình thành Chi cục kiểm ngư tăng cường, kiểm tra, xử lý các vi phạm theo các quy định, bảo vệ được nguồn lợi cá cơm, nguồn nguyên liệu cho nước mắm truyền thống.

Hoàng Dung