Sáng ngày 22/10, trao đổi với báo chí bên hành lang Quốc hội (QH), Phó Thủ tướng Chính phủ Vương Đình Huệ nhấn mạnh, "từng năm, phải siết chặt kỷ luật tài khóa. Coi tiết kiệm là quốc sách. Cố gắng tăng thu để tăng chi, chi tiêu là phải trong khả năng của nền kinh tế chứ không để lại nghĩa vụ trả nợ cho đời sau, vay nợ là phải trong khả năng trả nợ chứ dứt khoát không nới trần nợ công".

Pho Thu tuong Vuong Dinh Hue: Khong de nghia vu tra no cho doi sau - Anh 1

Phó Thủ tướng Vương Đình Huệ trả lời báo chí bên hành lang QH. Ảnh: TN

Khả năng trả nợ mới là quan trọng!

+ Thưa Phó Thủ tướng, kế hoạch tái cơ cấu nền kinh tế giai đoạn 2016 - 2020 vừa được Chính phủ trình ra Quốc hội cho biết sẽ cần khoảng 10,57 triệu tỷ đồng. Vậy nguồn lực cụ thể được huy động từ đâu?

Theo tính toán, trong kế hoạch đầu tư công Chính phủ tính toán cần 2 triệu tỷ đồng, trong đó Trung ương là 1,2 triệu tỷ đồng còn địa phương khoảng 880.000 tỷ. Đó mới là đầu tư công thôi, còn nguồn lực tái cơ cấu tổng thể nền kinh tế thì ít nhất cũng phải gấp 5 lần số này mới có thể thực hiện được.

Cho nên chúng ta phải huy động nguồn lực càng nhiều càng tốt, cả nguồn lực trong dân, các thành phần kinh tế chứ không chỉ riêng nguồn lực Nhà nước… cho quá trình tái cơ cấu kinh tế 5 năm tới.

+ Trong bối cảnh quy mô GDP hơn 200 tỷ USD, nhưng chi phí tái cơ cấu kinh tế cần tới khoảng 480 tỷ USD, thì liệu có khả thi?

Cứ nhân lên tổng mức huy động toàn xã hội khoảng 30% GDP. Mỗi năm GDP khoảng 220 tỷ USD thì 5 năm được bao nhiêu? Rồi tính 30% của số đó thì sẽ ra con số huy động nguồn lực. Tính toán thì chúng ra sẽ thấy ngay con số.

+ Lâu nay, vẫn có tình trạng các dự án đầu tư công hay bị đội vốn so với dự toán ban đầu. Lần này, Chính phủ có lường trước những tình huống này để có biện pháp xử lý không?

Sau khi có Chỉ thị 1792 Chỉ thị về việc tăng cường quản lý đầu tư từ vốn ngân sách Nhà nước và vốn trái phiếu Chính phủ, thì từ Trung ương đến địa phương chỉ chịu trách nhiệm về phần vốn đã được duyệt.

Còn ai làm đội vốn, người nào quyết định đầu tư thì người đó chịu trách nhiệm. Lần này, Chính phủ quyết siết chặt kỹ luật, kỹ cương về ngân sách.

+ Có ý kiến cho rằng, để có dư địa mới cho đầu tư phát triển, cần nới trần nợ công. Xin Phó Thủ tướng cho biết quan điểm về vấn đề này?

Vấn đề nới hay không nới trần nợ công đã được bàn thảo khá nhiều trong cả các nhà quản lý cũng như giới chuyên gia theo nguyên lý chung nhà đang nghèo, đất nước đang khó khăn chưa có của, ăn của để phải đi vay để phát triển.

Nhiều người cũng nói rằng, tại sao các nước phát triển nợ công hơn 100%GDP, thậm chí 200%GDP mà mình lại cứ “chốt” trần nợ cộng ở 65%GDP.

Vấn đề này, Chính phủ đã tính toán kỹ. Đúng là trần nợ công quan trọng nhưng không phải là tất cả. Khả năng trả nợ mới là quan trọng! Theo thông lệ thế giới, nghĩa vụ trả nợ của ngân sách Nhà nước trên thu ngân sách Nhà nước 25% là rất khó khăn. Thực tế, năm 2015, nghĩa vụ trả nợ của chúng ta là hơn 27%, kể cả phần trực tiếp chi trả nợ, phần vay để đảo nợ vì năm 2016 -2017 là cực đỉnh của nợ.

Vì vậy, nếu nới trần nợ công lên thì áp lực trả nợ sẽ lớn hơn rất nhiều. Do đó, để bảo đảm bền vững an toàn nợ công, dứt khoát chúng ta phải khống chế trần nợ công là không vượt quá 65%GDP, nợ Chính phủ không quá 55% và nợ nước ngoài của quốc gia là không quá 55% cho đến tận năm 2020. Đây cũng là quyết tâm của Chính phủ và đã trình với QH như thế.

Coi tiết kiệm là quốc sách

+ Vậy làm thế nào quyết tâm của Chính phủ diễn ra đúng kịch bản, nợ công, nợ Chính phủ không vượt trần, thưa Phó Thủ tướng?

Để bảo đảm được đất nước phát triển thì phải có thể chế để huy động được cao độ nguồn lực. Mọi người đều nói, kiều hối về cũng nhiều, ngoại tệ trong dân cũng nhiều, vàng trong dân cũng còn lắm thì bây giờ Chính phủ đang đẩy mạnh khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo.

Doanh nghiệp thành lập nhiều lên thì đầu tư vào nhiều hơn, môi trường kinh doanh tốt hơn thì người dân sẵn sàng bỏ vốn ra để đầu tư kinh doanh và làm sao để người dân bỏ tiền ra đầu tư kinh doanh.

Còn một đồng Nhà nước bỏ ra đầu tư chỉ có tác dụng “mồi” thôi. Tái cơ cấu đầu tư công thì phải nằm trong tái cơ cấu lại thu, chi ngân sách và bảo đảm bền vững, an toàn nợ công.

Muốn như thế thì ngân sách Nhà nước chỉ đầu tư vào những cái thiết yếu, quan trọng, có tính chất là mồi và phấn đấu làm sao tỷ trọng đầu tư công trong tổng đầu tư của toàn xã hội giảm xuống. Thứ hai, chỉ số Icor phải giảm, tức là hiệu quả đầu tư phải tăng lên. Đó là hai mục tiêu đặt ra trong tái cơ cấu đầu tư công thời gian tới.

Muốn như thế, phải làm bài bản, khoa học. Từng năm, phải siết chặt kỷ luật tài khóa. Coi tiết kiệm là quốc sách. Cố gắng tăng thu để tăng chi mà chi tiêu là phải trong khả năng của nền kinh tế chứ không để lại nghĩa vụ trả nợ cho đời sau; vay nợ là phải trong khả năng trả nợ chứ dứt khoát không nới trần nợ công.

+ Chi thì theo kịch bản tăng trưởng, nhưng dự báo kịch bản tăng trưởng hiện dưới mức kế hoạch đặt ra thì trần nợ công sẽ tăng lên. Vậy phải khắc phục điều này như thế nào thưa Phó Thủ tướng?

Thực tế, bội chi như năm nay Chính phủ đã đưa xuống mức rất thấp là 3,5% và như vậy tổng nguồn vốn cho đầu tư xây dựng cơ bản không được như mong muốn của các Bộ, ngành, địa phương đâu.

Chính phủ quyết tâm kiểm soát tổng bội chi tuyệt đối theo đúng số QH quyết định, tức là không vượt. Nhưng đúng như bội chi vẫn trong khung QH quyết định nhưng tăng trưởng kinh tế không đạt, hiện dự báo là 4,6 triệu tỷ nhưng dưới mức này thì như báo chí nêu.

Cho nên, sẽ có thêm nguyên tắc bổ sung là nếu như các địa phương giảm thu thì phải điều chỉnh các khoản chi. Trong thời gian tới đây phải phấn đấu để tăng thu ngân sách kể cả thu nội địa và thu thuế quan.

Trong đó, để tăng thu thuế quan thì bằng cách siết chặt cách tính thuế. Còn tăng thu nội địa thì mở rộng cơ sở thuế bằng cách nâng dần tỷ trọng kinh tế phi chính thức đưa lên thành chính thức, các hộ kinh doanh cố gắng khuyến khích thành lập doanh nghiệp mới, tăng cường thêm chế độ chứng từ, hóa đơn ngoài quốc doanh.

+ Xin cảm ơn Phó Thủ tướng!

Thảo Nguyên (Ghi)