Mặc dù đạt được những kết quả tích cực nhất định, song công tác ứng phó với mưa lũ tại khu vực miền Trung và Tây Nguyên thời gian qua cũng còn không ít khó khăn, hạn chế cần nỗ lực giải quyết.

Pho Thu tuong Trinh Dinh Dung: Cong tac ung pho mua lu con boc lo nhieu han che, yeu kem - Anh 1

Hai đợt mưa lũ lớn vừa qua tại khu vực miền Trung và Tây Nguyên đã gây ra thiệt hại nghiêm trọng cả về người và của. Ảnh: Internet

Thiệt hại trên 7.100 tỷ đồng

Từ giữa tháng 10 đến nay, khu vực miền Trung và Tây nguyên đã có 4 đợt mưa lũ lớn trên diện rộng, trong đó đặc biệt là 2 đợt mưa lũ vào giữa tháng 10 và đầu tháng 11. Theo Ban Chỉ đạo Trung ương về phòng chống thiên tai: Hai đợt mưa lũ đã làm 65 người chết và mất tích, 191.084 nhà bị ngập nước, 22.151 ha lúa bị ngập, hư hại,... Tổng thiệt hại về vật chất ước tính trên 7.198 tỷ đồng.

Phát biểu chỉ đạo tại Hội nghị trực tuyến “Rút kinh nghiệm công tác chỉ đạo ứng phó và khắc phục hậu quả mưa lũ tại các tỉnh miền Trung và Tây Nguyên trong tháng 10 và 11” diễn ra sáng nay (2-12), Phó Thủ tướng Trịnh Đình Dũng cho rằng: Bên cạnh những kết quả đã đạt được, qua 2 đợt mưa lũ lớn vừa qua công tác ứng phó cũng bộc lộ nhiều hạn chế yếu kém.

Trước hết là thiệt hại do 2 đợt mưa lũ còn quá lớn. Thiệt hại nhiều về người, nguyên nhân chính là do một số bộ phận người dân, chính quyền cơ sở còn chủ quan, thiếu kỹ năng ứng phó, chưa thực hiện nghiêm túc, triệt để chỉ đạo của các cấp. Bên cạnh đó, công tác dự báo mặc dù đã có nhiều cố gắng nhưng vẫn chưa theo kịp yêu cầu của công tác dự báo mưa lũ, nhất là đối với khu vực miền Trung có địa hình dốc, hẹp, lũ tập trung rất nhanh.

Ngoài ra, việc vận hành điều tiết, xả lũ, cũng như thông tin về vận hành xả lũ của một số hồ chứa còn bất cập, gây khó khăn cho công tác ứng phó ở hạ du. Việc đầu tư xây dựng, nâng cấp cơ sở hạ tầng còn nhiều bất cập, chưa quan tâm đầy đủ đến yếu tố an toàn trước thiên tai, nhất là trong bối cảnh biến đổi khí hậu làm cho mưa lớn bất thường hơn, làm tăng rủi ro và gây thiệt hại nặng nề khi xảy ra thiên tai.

“Công tác khắc phục hậu quả sau thiên tai còn quá chậm, quy trình, thủ tục hỗ trợ rườm rà, chưa kịp thời. Nguồn kinh phí hỗ trợ khó khăn, chỉ đáp ứng được phần nhỏ so với yêu cầu của địa phương”, Phó Thủ tướng nói.

Liên quan tới vấn đề này, đại diện Ủy ban Quốc gia tìm kiếm cứu nạn cho hay: Công tác ứng phó, khắc phục hậu quả mưa lũ, ngập lụt của một số địa phương đã đạt được những kết quả đáng ghi nhận, tuy nhiên chưa đảm bảo tính đồng bộ, bền vững, căn cơ lâu dài. Công tác phòng chống thiên tai hiện nay chủ yếu tập trung đến hoạt động ứng phó, khắc phục, chưa chú trọng công tác phòng ngừa như nâng cao năng lực; đầu tư xây dựng các công trình phòng tránh cho người dân ở vùng có nguy cơ cao chưa được nhiều...

Sớm xây dựng bản đồ ngập lụt

Tình hình thiên tai, đặc biệt là bão, mưa lũ đang có những diễn biến phức tạp, cực đoan và bất thường đối với khu vực miền Trung và Tây Nguyên. Để công tác ứng phó ngày càng đạt hiệu quả cao hơn, Phó Thủ tướng Trịnh Đình Dũng yêu cầu, trước mắt, các địa phương tiếp tục tập trung khắc phục hậu quả mưa lũ, nhất là kiểm soát vệ sinh môi trường, phòng, chống dịch bệnh trên người, vật nuôi; huy động các nguồn lực khôi phục công trình thiết yếu, hỗ trợ nhân dân khôi phục sản xuất sớm ổn định đời sống.

Bộ NN&PTNT chỉ đạo các cơ quan khoa học, phối hợp với địa phương và các cơ quan liên quan tổ chức điều tra vết lũ, nhận dạng lũ làm cơ sở bổ sung, cập nhật phương án ứng phó với mưa lũ của địa phương phù hợp với thực tế; nghiên cứu đánh giá tác động của các hồ thủy điện, thủy lợi, cũng như các công trình hạ tầng tới tình hình lũ lụt, ảnh hưởng tới đời sống nhân dân, đề xuất giải pháp căn cơ đảm bảo phòng, chống lũ an toàn, phù hợp với từng giai đoạn hiện nay.

Bên cạnh đó, Bộ Tài nguyên và Môi trường, Bộ Công Thương, Bộ NN&PTNT phối hợp với các địa phương kịp thời rà soát điều chỉnh hoặc kiến nghị cấp thẩm quyền điều chỉnh những tồn tại, bất cập (nếu có) trong Quy trình vận hành các hồ chứa, liên hồ chứa, hạn chế những tác động tiêu cực gây thiệt hại cho nhân dân vùng hạ du, đồng thời, có các biện pháp cụ thể tăng cường quản lý, giám sát việc vận hành điều tiết, xả lũ các hồ chứa.

Phó Thủ tướng cũng yêu cầu Bộ Công Thương sớm xây dựng bản đồ ngập lụt hạ du các hồ chứa làm cơ sở rà soát, điều chỉnh bổ sung các phương án ứng phó với mưa, lũ…

Về lâu dài, Phó Thủ tướng yêu cầu: Tiếp tục làm tốt hơn nữa công tác tuyên truyền, phổ biến kiến thức, kỹ năng, nâng cao trách nhiệm, tính chủ động của mỗi người dân, doanh nghiệp trong phòng tránh, ứng phó với thiên tai. Ngoài ra, cần sớm có nghiên cứu, đánh giá thực trạng rừng đầu nguồn, phòng hộ, nhất là về vấn đề chất lượng rừng liên quan đến công tác phòng chống thiên tai; hạn chế việc đầu tư xây dựng công trình, cơ sở hạ tầng ảnh hưởng đến diện tích rừng phòng hộ đầu nguồn.

“Xây dựng các cơ chế phối hợp cụ thể giữa chính quyền địa phương với các chủ hồ chứa thủy lợi, thủy điện, quy định rõ trách nhiệm trong quá trình vận hành điều tiết, xả lũ; có chế tài đủ mạnh xử lý với các chủ hồ không tuân thủ quy trình vận hành xả lũ, không trang bị đầy đủ các trang thiết bị cần thiết để đảm bảo an toàn hồ chứa và hạ du; tiếp tục nâng cao năng lực dự báo, cảnh báo thông qua đẩy mạnh đầu tư các trạm quan trắc khí tượng thủy văn, nhất là các trạm đo mưa ở khu vực miền Trung... cũng là những nhiệm vụ quan trọng trong thời gian tới ”, Phó Thủ tướng nhấn mạnh.

Liên quan tới vấn đề này, ông Trần Quang Hoài, Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Thủy lợi (Bộ NN&PTNT) đề nghị, thời gian tới Chính phủ và các bộ, ngành tăng cường và ưu tiên nguồn lực từ ngân sách Trung ương, dự phòng và các nguồn vốn ODA,… cho xây dựng cơ sở hạ tầng phòng, chống thiên tai và hỗ trợ thiệt hại; xem xét, điều chỉnh rút gọn quy trình hỗ trợ thiệt hại và tổ chức thực hiện đảm bảo kịp thời theo hướng xử lý khẩn cấp…

Thanh Nguyễn