Chính phủ Việt Nam đang tạo mọi điều kiện để tạo sân chơi bình đẳng cho tất cả các thành phần kinh tế. Việt Nam cần vốn nước ngoài nhưng không đánh đổi mọi giá để thu hút đầu tư nước ngoài.

Pho Thu tuong Pham Binh Minh: 'Viet Nam khong duy tri tang truong nhanh bang moi gia' - Anh 1

Phát triển kinh tế tri thức là con đường “nâng hạng” của Việt Nam

Tại sự kiện công bố Vietnam Summit 2016 của The Economist Events diễn ra tại TP.HCM ngày 03/11/2016, Phó Thủ tướng Chính phủ Việt Nam, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao - Phạm Bình Minh, cho biết trong 30 năm đổi mới Việt Nam đã đạt được nhiều thành tích khi duy trì tăng trưởng kinh tế trung bình 6%/năm và trở thành nước có thu nhập trung bình.

Thành công của 30 năm đổi mới của Việt Nam có nhiều nguyên nhân. Thứ nhất, Việt Nam chuyển đổi từ kinh tế bao cấp sang nền kinh tế thị trường và dỡ bỏ rảo cản thành công để phát triển kinh tế.

Thứ hai, Việt Nam đã tận dụng được nguồn nhân lực, nhân công và tận dụng được nông nghiệp để phát triển thành thế mạnh của mình.

Thứ ba, Việt Nam sớm hội nhập quốc tế và lấy hội nhập làm trọng tâm giúp Việt Nam thúc đẩy thương mại với các nước. Các chuẩn mực thương mại quốc tế cũng đã giúp Việt Nam hoàn thiện thể chế của mình.

Tiếp nối thành công đó, Việt Nam đang tiến hành quá trình đổi mới, đặc biệt là các doanh nghiệp Nhà nước (DNNN), đây được gọi là quá trình cổ phần hóa và đã đạt được kết quả khích lệ, tỷ lệ DNNN đã thực hiện cổ phần hóa chiếm tỷ lệ lớn và đang tiếp tục quá trình này.

Mục tiêu của việc cổ phần hóa các doanh nghiệp có vốn đầu tư lớn của Nhà nước nhằm đổi mới doanh nghiệp, tăng cường hiệu quả và quản trị tốt hơn, tạo điều kiện cho doanh nghiệp làm ăn hiệu quả. Tuy nhiên, có những khó khăn trong cổ phần hóa là việc bán vốn tại những doanh nghiệp làm ăn không hiệu quả rất khó khăn nhưng Việt Nam vẫn quyết tâm bán và chỉ giữ lại những DNN liên quan đến vấn đề an ninh, quốc phòng, năng lượng của đất nước.

Hiện các tỉnh, thành phố của Việt Nam cũng đang mở rộng thu hút đầu tư nước ngoài hiệu quả. Việt Nam chủ trương tạo điều kiện, môi trường thuận lợi cho các nhà đầu tư có sân chơi bình đẳng, đó là thể chế. Thời gian tới việc thu hút đầu tư phải đi kèm với phát triển bền vững, bảo vệ môi trường, thu hút đầu tư có kỹ thuật cao, sử dụng hiệu quả các nguồn lực, trong đó có nguồn nhân lực trong nước. Các địa phương thu hút đầu tư nhưng phải có sự liên kết các vùng với nhau, tránh cạnh tranh để thu hút đầu tư bằng mọi giá.

Trước đây, phát triển kinh tế của Việt Nam dựa vào nhân công giá rẻ và dùng nhiều vốn, nhưng nay Việt Nam không thể làm thế được nữa, phải thay đổi mô hình phát triển và phát huy hiệu quả, nâng cao năng lực sản xuất và sử dụng tri thức trong phát triển kinh tế, kết hợp cả chiều rộng và sâu. Chẳng hạn, sẽ tập trung phát triển nông nghiệp kỹ thuật cao, do đó phải tích tụ ruộng đất để tạo ra môi trường rộng lớn hơn, tạo sức cạnh tranh cho nền kinh tế mạnh mẽ hơn.

Việt Nam sẽ giảm tỷ lệ làm nông nghiệp từ 70% còn 40%

Hiện nền nông nghiệp của Việt Nam chiếm 70% lao động, mục tiêu thời gian tới sẽ giảm người làm trong nông nghiệp còn 40%. Để làm được việc này, Việt Nam sẽ thực hiện nâng cao chất lượng phát triển nông ngiệp bằng kỹ thuật cao và chuyển dịch lượng lao động này sang công nghiệp và dịch vụ. Quá trình này đòi hỏi tăng cường đầu tư vào con người thông qua giáo dục, dạy nghề để nâng trình độ lao động từ giản đơn lên có nghề. Vì mô hình phát triển trong tương lại lực lượng lao động có tay nghề cao là cần thiết.

Một trong những thành công của 30 năm đổi mới là trình độ dân trí được cải thiện, giảm tỷ lệ người mù chữ. Trong thời gian tới Việt Nam tiếp tục đổi mới giáo dục toàn diện và triệt để, với mục đích của 1 trong 3 đột phá phát triển kinh tế là phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao. Có thể nói, rất nhiều biện pháp trong đổi mới giáo dục đó là đổi mới từ phổ thông đến đại học và tiếp tục nâng cao dạy nghề.

Vấn đề của đổi mới mô hình kinh tế sang nền kinh tế tri thức là giải quyết vấn đề lao động dư thừa khi tự động hóa tăng lên. Việt Nam có nền kinh tế thâm dụng lao động nên việc đối phó với mất việc làm trong tương lai là không tránh khỏi. Do đó, việc đòi hỏi phải đào tạo lại, đào tạo nghề là rất cần thiết hiện nay. Một báo cáo gần đây của Tổ chức lao động thế giới, lực lượng lao động của Việt Nam lĩnh vực dệt may và giày dép sẽ bị tác động tới 96%, vì hai ngành này sử dụng lao động đơn giản. Việt Nam mỗi phải tạo ra 1,5 triệu lao động mới, đây là thách thức mới cho Chính phủ.

Duy trì mức tăng trưởng GDP 6%-7% trong thời gian tới

Trong 30 năm qua, Việt Nam đã duy trì được tốc độ tăng GDP khá cao, nhưng thời gian tới mức này là khó vì mô hình kinh tế hiện tại của Việt Nam đã đến mức giới hạn và đòi hỏi mô hình tăng trưởng mới hiệu quả. Việt Nam đòi hỏi tăng trưởng bền vững và duy trì mức tăng GDP trong khoảng 6,5%-7%/năm trong thời gian tới, nhưng Việt Nam không duy trì tăng trưởng nhanh bằng mọi giá để ảnh hưởng đến môi trường.

Trong mô hình tăng trưởng mới đó có rất nhiều yếu tố như: chất lượng, năng suất lao động và khả năng cạnh tranh của nền kinh tế. Trong đó, việc nâng cao năng suất là áp dụng công nghệ kỹ thuật cao. Yếu tố nhân công rẻ, sử dụng vốn nhiều không còn phát huy nhiều thì tri thức là yếu tố tăng trưởng, bên cạnh đó Việt Nam cũng đẩy mạnh xuất khẩu.

Việt Nam là một nền kinh tế có độ mở lớn. Quy mô thương mại gấp 1,5 lần GDP của Việt Nam. Việt Nam tiếp tục quan tâm đến thị trường trong nước, phát huy nội nhu để kích thích sản xuất trong nước. Thương mại với nước ngoài, Việt Nam tiếp tục ký kết các hiệp định thương mại tự do, nhưng đồng thời phải đảm bảo sự phát triển của thị trường trong nước.

Chẳng hạn, nông nghiệp phải tăng cường chất lượng bằng đầu tư kỹ thuật cao vào canh tác, hoặc những nội dung về cải cách DNNN, cải cách hệ thống tài chính trong đó có cải cách hệ thống ngân hàng tiếp cận các chuẩn mực quốc tế…

Thực tế đến nay Việt Nam đã ký hiệp định tương mại tự do với trên 55 đối tác và hy vọng sẽ đẩy mạnh thương mại cho Việt Nam.

Một câu hỏi mà các nhà đầu tư đặt ra cho Chính phủ của Việt Nam trong mô hình “Chính phủ kiến tạo” đó là một Chính phủ tạo mọi điều kiện thuận lợi trong khuôn khổ luật pháp cho phép để người dân và doanh nghiệp có thể phát huy tối đa khả năng của mình trong hoạt động kinh doanh.

“Chính phủ kiến tạo” cũng có nghĩa là tạo ra sân chơi bình đẳng, tạo ra chính sách để áp dụng chung cho tất cả các thành phần kinh tế để họ tham gia kinh doanh hiệu quả trong nền kinh tế, không có xin – cho.

Về phát triển du lịch, Việt Nam cũng xác định đây là một ngành mũi nhọn trong phát triển kinh tế, trong đó sẽ tạo ra nhiều sản phẩm du lịch của Việt Nam để thu hút khách nước ngoài. Biện pháp miễn Visa là một trong những biện pháp thúc đẩy du lịch phát triển, nhưng không phải là biện pháp chính.

Việt Nam mới đây đã miễn Visa với 11 nước, nhưng chúng tôi cũng phải quan tâm tới quyền lợi của người dân Việt Nam cũng được đối xử bình đẳng lại trong việc được miễn Visa khi đi du lịch tại các quốc gia này. Chẳng hạn người dân Việt Nam gặp rất nhiều khó khăn khi xin Visa vào Anh.

Lan Anh