Tổng thống Philippines Rodrigo Duterte vừa nêu ý tưởng lập khu bảo tồn biển bên trong bãi cạn Scarborough ở Biển Đông với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình.

Philippines se lap khu bao ton o Scarborough - Anh 1

Oanh tạc cơ Trung Quốc trong một lần tuần tra gần Scarborough

Ngày 21.11, tờ Philippine Daily Inquirer đưa tin Tổng thống Philippines Rodrigo Duterte sẽ ban hành một sắc lệnh đơn phương tuyên bố vùng nước hình tam giác nằm bên trong bãi cạn tranh chấp Scarborough trên Biển Đông là khu bảo tồn biển. “Tổng thống đã quyết định tuyên bố khu vực đó là khu bảo tồn. Đó là hành động đơn phương từ chính phủ”, Cố vấn An ninh quốc gia Philippines Hermogenes Esperon Jr. khẳng định.

Ông Esperon cho hay Tổng thống Duterte đã nêu ý tưởng trên trong cuộc gặp song phương với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình bên lề Hội nghị thượng đỉnh Diễn đàn hợp tác kinh tế châu Á - Thái Bình Dương (APEC) ngày 19.11.

Khi được hỏi về phản ứng của ông Tập, ông Esperon trả lời rằng “đó là một dạng phản ứng mang đậm chất phương đông”, nhưng không nói rõ thêm. Trong khi đó, thư ký Văn phòng thông tin Tổng thống Philippines Martin Andanar ngày 21.11 cho hay phản ứng của Chủ tịch Tập đối với ý tưởng của ông Duterte là: “Chúng tôi sẽ huy động các lực lượng chính phủ để xúc tiến thỏa thuận của chúng ta, đưa ra hướng dẫn tạo lập môi trường thuận lợi”.

Nếu vùng nước tam giác bên trong Scarborough trở thành khu bảo tồn, ngư dân Philippines và Trung Quốc sẽ không được phép đánh bắt ở khu vực. Thực tế, theo ông Esperon ngư dân Philippines hiện nay vẫn không được tàu hải cảnh Trung Quốc cho đánh bắt trong vùng tam giác. Ông Esperon còn xác nhận phía Philippines biết rằng người Trung Quốc cũng không đánh bắt bên trong Scarborough; đồng thời cho hay lập trường của Philippines là muốn ngư dân hai nước chỉ đánh bắt bên ngoài vùng tam giác.

Trong cuộc gặp, ông Tập đã đảm bảo với Tổng thống Duterte rằng ngư dân Philippines sẽ tiếp tục hoạt động tự do tại ngư trường truyền thống của họ ở Scarborough, Philippine Daily Inquirer dẫn lời Ngoại trưởng Philippines Perfecto Yasay cho biết. Ông Tập còn kêu gọi biến vấn đề Biển Đông thành cơ hội hợp tác thân thiện giữa hai nước, theo Tân Hoa xã.

Về phần mình, ông Duterte tuyên bố Philippines tiếp tục theo chính sách ngoại giao độc lập và sẵn sàng là bạn với Trung Quốc mãi mãi. Tổng thống Duterte còn nhấn mạnh ông sẽ thực hiện chính sách ngoại giao hướng tới sự phát triển của khu vực do Trung Quốc dẫn đầu.

Trong lúc muốn lập khu bảo tồn ở Scarborough, chính quyền Tổng thống Duterte lại có kế hoạch chi 450 triệu peso (hơn 200 tỉ đồng) trong năm tới để xây một cảng biển mới ở thực thể Thị Tứ nằm trong quần đảo Trường Sa thuộc chủ quyền Việt Nam. Tờ The Philippine Star dẫn lời nghị sĩ Philippines Johnny Pimentel nhấn mạnh cảng biển mới sẽ nhanh chóng cải thiện khả năng tiếp cận khu vực và đẩy mạnh cái gọi là tuyên bố chủ quyền của Manila ở Biển Đông. Trên Thị Tứ, Philippines đã xây dựng một đường băng dài 1,3 km, một trường tiểu học và một phòng khám.

Khu trục hạm Trung Quốc tập trận ở Biển Đông

Ngày 21.11, Tân Văn xã đưa tin từ giữa tháng 11, đội khu trục hạm thuộc Hạm đội Nam Hải của Trung Quốc tiến hành cuộc tập trận hỗn hợp kéo dài 5 ngày ở Biển Đông, nhưng không nói rõ địa điểm diễn tập cũng như số chiến hạm tham gia. Thông tin trên được đưa ra vài ngày sau khi chuyên gia Tetsuo Kotani tại Viện Nghiên cứu các vấn đề quốc tế của Nhật Bản cảnh báo tại một diễn đàn ở Philippines rằng Trung Quốc đã bí mật điều 4 tàu ngầm chạy bằng năng lượng hạt nhân mang tên lửa đạn đạo gắn đầu đạn hạt nhân tới Biển Đông để tuần tra, theo tờ Manila Standard.

Cũng trong ngày 21.11, Reuters đưa tin lực lượng tuần duyên Đài Loan (CGA) vừa thông báo sẽ tiến hành cuộc diễn tập cứu hộ xung quanh Ba Bình ở quần đảo Trường Sa thuộc chủ quyền VN nhưng bị Đài Bắc chiếm đóng, vào cuối tháng này. CGA ngang nhiên tuyên bố lực lượng trên biển của Đài Loan hiện nay tuần tra thường xuyên gần Ba Bình nên rất có khả năng sẽ tham gia cuộc diễn tập sắp tới.

Văn Khoa