Hết bênh vực Trung Quốc, Philippines tìm cách để chỉnh lại các phát ngôn bóng bẩy của mình về mối quan hệ với Mỹ.

Tân Đại sứ Philippines tại Trung Quốc Jose Santiago Santa Romana hôm 8/11 đã lên tiếng về vai trò của Trung Quốc ở Biển Đông cũng như các tranh chấp lãnh thổ với Bắc Kinh thông qua phán quyết của Tòa Trọng tài Thường trực PCA.

Theo đó, ông cho rằng, Trung Quốc đang tuân thủ các phán quyết của Tòa PCA mà không biết.

Ông Romana tiết lộ việc Bắc Kinh chấm dứt bao vây bãi cạn Scarborough cho thấy nước này đang tuân thủ phán quyết hồi tháng 7 của PCA dù từ chối không thừa nhận.

Philippines lam moi quan he voi My, Trung - Anh 1

Ngoại trưởng Delfin Lorenzana và Tổng thống Philippines.

"Trung Quốc khẳng định chủ quyền tại bãi cạn Scarborough nhưng hứa sẽ làm gì đó cho ngư dân của chúng ta khi Tổng thống Duterte đề cập" - trích lời ông Santa Romana tại một diễn đàn.

Ngư dân Philippines cho biết từ khi ông Duterte trở về từ chuyến thăm hàn gắn quan hệ với Trung Quốc hồi tháng 10, lực lượng tuần duyên của Bắc Kinh đã thể hiện một phần thiện chí hơn khi để cho ngư dân Philippines làm việc.

Vị đại sứ cho biết vấn đề về bãi cạn Scarborough được thảo luận toàn diện khi ông tham gia một nhóm do cựu Tổng thống Philippines Fidel Ramos dẫn đầu đến thăm "những người bạn cũ" tại Hồng Kông hồi tháng 8 qua.

"Trung Quốc đã cam kết không khai phá bãi cạn và giữ gìn nó như một khu bảo tồn biển. Vì vậy, Bắc Kinh không cho phép cả ngư dân Trung Quốc đánh bắt bên trong" - ông Santa Romana nói, đề cập đến nội dung cuộc thảo luận.

"Hai nước nên đề ra một số quy tắc thỏa thuận giữa lực lượng bảo vệ bờ biển để tránh lặp lại tình trạng đối đầu" - ông Santa Romana nói thêm.

Trong khi đó, khi được hỏi về bãi cạn Scarborough hồi tuần trước, Ngoại trưởng Trung Quốc khẳng định tình hình "không và sẽ không có gì thay đổi".

Có vẻ như đối với Philippines, việc không cản phá ngư dân làm việc đã là một điều thiện chí đặc biệt. Và vấn đề là Trung Quốc không muốn thể hiện công khai rằng họ đang giúp đỡ Philippines.

Hôm 7/11, các quan chức Lực lượng Bảo vệ bờ biển Philippines cho biết, lực lượng này đã nối lại hoạt động tuần tra tại bãi cạn Scarborough tranh chấp với Trung Quốc ở Biển Đông sau các luồng thông tin cho rằng việc nhượng bãi cạn này sẽ mang tới hậu quả có thể phế truất Tổng thống Philippines.

Lực lượng Bảo vệ bờ biển Philippines cho biết, họ đã điều 2 tàu, trong đó có 1 tàu tuần tra được Nhật Bản cung cấp, tới giám sát các tàu cá hoạt động trong khu vực.

Theo giới chức Philippines, bằng việc nối lại hoạt động tuần tra, họ không có ý định làm gia tăng căng thẳng trong khu vực.

Đính chính lại các quan hệ với Mỹ

Trong khi đó, trong quan hệ với Mỹ, Philippines đã có nhiều chính sách và phát ngôn mâu thuẫn.

Hôm 7/11, Bộ trưởng Quốc phòng Philippines Delfin Lorenzana đã khẳng định, họ vẫn sẽ duy trì các hiệp ước tăng cường quốc phòng với Mỹ, đồng thời giữ các lịch tập trận thường niên với đồng minh truyền thống này.

Bên cạnh đó, việc người đứng đầu Bộ Quốc phòng Philippines cam kết duy trì thỏa thuận vốn có cũng đồng nghĩa với việc Mỹ sẽ tiếp tục để quân đội của hiện diện tại quốc gia Đông Nam Á này.

Đây là lời khẳng định đi ngược lại các tuyên bố trước đó của Tổng thống Philippines về việc chấm dứt các cuộc tập trận chung và rút lực lượng quân đội Mỹ đóng tại Mindanao.

Đặc biệt, Tổng thống Philippines Rodrigo Duterte yêu cầu cảnh sát nước này hủy hợp đồng mua 27.000 khẩu súng trường tấn công do Mỹ sản xuất.

Theo kế hoạch ban đầu, số súng này sẽ được Philippines mua để trang bị cho lực lượng cảnh sát nhưng theo ông Duterte, Manila đang tính tới mua các loại súng giá rẻ hơn.

Philippines lam moi quan he voi My, Trung - Anh 2

Tổng thống Philippines Rodrigo Duterte có những phát ngôn mạnh miệng hướng về phía Mỹ song cấp dưới của ông thường phải đính chính lại.

"Quyết định mua các khẩu súng trường tấn công đã được đưa ra nhưng tôi đang đề nghị cảnh sát hủy hợp đồng này. Chúng tôi đang tìm kiếm vũ khí thay thế có giá rẻ hơn song chất lượng vẫn đảm bảo", tờ Bưu điện Hoa Nam buổi sáng (SCMP) dẫn lời Tổng thống Duterte phát biểu hôm 7/11.

Trước đó, Trợ lý của Thượng nghị sĩ Ben Cardin nói rằng Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ đã đình chỉ việc thực hiện thỏa thuận cung cấp vũ khí cho chính quyền Philippines.

Đáp lại, Tổng thống Philippines Rodrigo Duterte cũng có những lời lẽ không hay khi nói về nhân vật đứng sau quyết định này.

Kim Hoa