Tổng thống Philippines Rodrigo Duterte cam kết sẽ không từ bỏ bất kỳ chủ quyền nào hay đi chệch hướng khỏi phán quyết lịch sử của Tòa Trọng tài Quốc tế (PCA) về biển Đông hồi tháng 7 vừa qua.

Trong tuyên bố gây chú ý hôm 16-10, Tổng thống Philippines Rodrigo Duterte thừa nhận bản thân có thể bị luận tội nếu nhượng bộ trong các tuyên bố chủ quyền lãnh thổ của Manila ở biển Đông trong cuộc hội đàm với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và các nhà lãnh đạo khác khi đến thăm Bắc Kinh trong tuần này.

Phát biểu trong cuộc họp báo trước khi lên đường công du Trung Quốc, nhà lãnh đạo vốn được ví như “Donald Trump của Philippines” nêu rõ sẽ đề cập phán quyết gây tranh cãi của Tòa Trọng tài Quốc tế (PCA) về biển Đông - theo đó bác bỏ yêu sách chủ quyền “đường lưỡi bò” của Bắc Kinh - với các nhà lãnh đạo nước chủ nhà. Vị tổng thống cứng rắn này cũng khẳng định sẽ không từ bỏ bất kỳ chủ quyền nào của nước này hay đi chệch hướng phán quyết của PCA.

Chuyến đi đến Trung Quốc lần này của nhà lãnh đạo Philippines đánh dấu bước ngoặt trong quan hệ song phương, nhưng cũng thừa nhận có nhiều lo ngại về động thái xích lại gần nhau nhanh chóng với Bắc Kinh sẽ ảnh hưởng chủ quyền biển của Manila. Để trấn an người dân, ông Duterte cam kết, những động thái gần đây trong mối quan hệ ấm dần lên với Trung Quốc sẽ không ảnh hưởng đến chủ quyền hàng hải của Philippines.

Philippines khong nhuong bo Trung Quoc ve bien Dong - Anh 1

Tranh chấp ở biển Đông phủ bóng chuyến công du lần này của Tổng thống Philippines đến Trung Quốc. Ảnh: Reuters

Đáp trả những ý kiến cho rằng, vấn đề biển Đông sẽ phủ bóng u ám bàn hội đàm với Chủ tịch Tập Cận Bình, Tổng thống Duterte khẳng định, dù sẽ không mặc cả những tuyên bố chủ quyền của Philippines, nhưng ông cũng sẽ không đưa ra đòi hỏi quá đáng, trong bối cảnh đang tìm cách khôi phục quan hệ hữu nghị cũng như tăng cường thương mại - đầu tư hai chiều với Trung Quốc. “Phán quyết cũng như những giới hạn của phán quyết của PCA sẽ được thảo luận, nhưng sẽ không có đòi hỏi quá đáng về vấn đề này”, ông Duterte cho biết.

Quan hệ Philippines-Trung Quốc nóng lên sau khi PCA ra phán quyết bác bỏ yêu sách chủ quyền “đường lưỡi bò” của Bắc Kinh trong vụ kiện do Manila theo đuổi nhiều năm liền. Dù Bắc Kinh kiên quyết không công nhận, phán quyết bước ngoặt của PCA thật sự giáng đòn mạnh vào yêu sách chủ quyền vô lý của Trung Quốc ở biển Đông.

Tuy nhiên, ngay sau khi lên nắm quyền, Tổng thống Duterte nỗ lực xích lại gần hơn với Bắc Kinh, làm dấy lên lo ngại Manila sẽ gạt sang một bên những đòi hỏi chủ quyền ở biển Đông để làm lành với Trung Quốc. Thậm chí, mới đây, một thành viên của Tòa án Tối cao Philippines, cảnh báo Tổng thống Duterte có thể bị luận tội nếu không bảo vệ được lãnh thổ Philippines khỏi yêu sách của Trung Quốc, đặc biệt là ở bãi Scarborough trên biển Đông.

Tổng thống Duterte sẽ đến Trung Quốc vào ngày 19-10 cùng với hàng chục lãnh đạo các doanh nghiệp kinh doanh có tiếng ở nước này để mở đường cho những gì ông gọi là một liên minh thương mại mới. Những động thái không thể đoán trước của Tổng thống Duterte đối với Trung Quốc thật sự đã đánh dấu sự đảo ngược nổi bật trong chính sách đối ngoại của Philippines trong nhiều thập kỷ qua. Điều này đang khiến Mỹ lo ngại và đặt mối quan hệ đồng minh chiến lược Washington-Manila vào thế bí.

Khả Anh