Dưới những đòn công kích dữ dội từ Nga, Thổ Nhĩ Kỳ, Iraq, Syria, lực lượng người Kurd và Mỹ, tổ chức phiến quân Nhà nước Hồi giáo tự xưng (IS) đã để mất một phần lớn lãnh thổ chúng từng chiếm được, cũng như chiến binh và tiền bạc. Điều này có nghĩa IS sắp bị xóa sổ?

Phien quan IS sap bi xoa so? - Anh 1

IS đang suy yếu và có khả năng bị tiêu diệt vào cuối năm 2017. (Nguồn: AFP).

Vào ngày 13/8 vừa qua, thị trấn Manbij ở miền Bắc Syria đã được giải phóng khỏi tay IS. Ngay sau khi chiếc phi cơ cuối cùng rời khỏi dây, thị trấn này như bùng nổ: Đàn ông ngồi trên phố để cạo râu cho nhau, phụ nữ lột bỏ mạng che mặt và đem đốt chúng, những người lớn tuổi châm thuốc hút và cười - điều mà trước đây bị IS nghiêm cấm.

IS cũng để mất nhiều thị trấn khác như Kobane, al-Qaryatain, Tikrit và Fallujah. Nhưng chúng đã mất bao nhiêu phần lãnh thổ? Tổ chức tư vấn HIS mới đây đã đưa ra một tấm bản đồ cho thấy các khu vực mà IS hiện đang còn kiểm soát, bản đồ cho thấy rằng phần lãnh thổ mà IS để mất còn phụ thuộc vào cách người ta tính toán.

“Nếu tính cả vùng sa mạc thì chúng đã mất đến một nửa phần lãnh thổ từng chiếm đóng” - Firas Abi Ali, nhà phân tích kỳ cựu của IHS, nói.

Điều này mang ý nghĩa rất quan trọng, bởi việc để mất các thị trấn chiến lược như Manbij đã khiến IS mất luôn tuyến đường nối tới biên giới Thổ Nhĩ Kỳ bởi vậy mất đi nguồn cung ứng chiến binh nước ngoài, vũ khí và đạn dược. Ngoài ra, để mất các thành phố cũng đồng nghĩa với việc mất đi nguồn tài chính.

Ông Firas Abi Ali ước tính rằng, IS đã để mất tới 1/3 khả năng kiếm tiền của chúng và dự đoán rằng tổ chức này sẽ sớm bị đánh bại về mặt quân sự vào khoảng cuối năm 2017.

Cách đây vài năm, thị trấn quê hương của ông Hassan Hassan ở Syria đã bị IS đánh chiếm, và giờ ông đang là một nhà phân tích thuộc Viện Tahrir có trụ sở tại Washington DC. Trong suốt vài năm qua, ông thường xuyên tiếp xúc với các chiến binh IS trên mạng và đã khám phá ra một số điều mới mẻ.

“Bọn chúng rất lo lắng” - ông Hassan nói - “Nhiều kẻ đã mất đi tinh thần mà chúng từng có hồi năm 2014, khi quyết định gia nhập IS bởi lúc đó tổ chức này còn đang mở rộng lãnh thổ”.

Nhưng hiện tại, nhà nước kiểu “Caliphate” của IS đang thu hẹp dần, hàng nghìn chiến binh rời bỏ tổ chức. Bên cạnh những kẻ bị tiêu diệt trên chiến trường, IS cũng mất khoảng phân nửa những người từng chiến đấu cho chúng. Những người dân từng ủng hộ IS khi chúng mới bắt đầu trỗi dậy cũng đã thay đổi quan điểm khi chứng kiến những gì tổ chức này đã gây ra.

Bản thân tổ chức phiến quân này cũng đang dần chấp nhận hình thái mới đầy yếu kém của chúng. Mới đây, trên tạp chí trực tuyến Dabiq của mình, IS đã phải cân nhắc tới việc rút quân khỏi các khu vực thành thị để lẩn trốn ngoài sa mạc.

Tư tưởng hệ độc hại sẽ tồn tại

Khi IS suy yếu, nhiều người đặt ra câu hỏi rằng liệu chúng còn có thể tổ chức các vụ tấn công nữa hay không. Trả lời câu hỏi này, ông Seth Jone, Giám đốc Trung tâm Chính sách quốc phòng và An ninh quốc tế, cho hay: “IS đang chuyển biến từ một tổ chức nắm giữ vùng lãnh thổ rộng lớn sang một tổ chức khủng bố chuyên nhằm vào các mục tiêu của mình”.

Trước đây, năm 2014, số vụ tấn công khủng bố mà IS thực hiện mỗi tháng vào khoảng 150-200 vụ, trong khi ở thời điểm hiện tại con số này lên tới 400. “Chúng muốn người ta nhìn nhận rằng dù suy yếu nhưng tổ chức vẫn tồn tại và vẫn nhằm vào những kẻ “vô đạo” theo định nghĩa của IS”.

Những vụ khủng bố kinh hoàng xảy ra ở một số quốc gia mới đây cũng cho thấy IS có xu hướng tấn công khủng bố trả thù các nước tham gia vào chiến dịch chống lại chúng - như Mỹ, Anh, Pháp và Australia - nhưng với khả năng tài chính bị thu hẹp, những vụ tấn công kiểu này sẽ khó thực hiện hơn.

Thay vào đó, IS hiện nay dựa chủ yếu vào việc kêu gọi những người ủng hộ trên khắp thế giới thay chúng thực hiện các vụ tấn công khủng bố. Nhưng điều này cũng có nghĩa các vụ tấn công khủng bố sẽ không còn được lên kế hoạch kỹ lưỡng, không gây thiệt hại quy mô lớn và dễ bị phát hiện hơn.

Rất nhiều chuyên gia đều nhận định rằng việc IS bị mất các “thành trì” quan trọng của chúng - Mosul ở Iraq và Raqqa ở Syria - chỉ còn là vấn đề thời gian. Nhưng nếu điều đó xảy ra, IS sẽ như thế nào?

“Thậm chí khi vùng lãnh thổ tại Iraq và Syria của chúng bị chiếm lại, cũng không có nghĩa rằng IS đã bị dập tắt hoàn toàn” - Fawaz Gerges, tác giả của cuộc sách “ISIS: Một lịch sử”, nhận định.

Dù chia sẻ hệ tư tưởng độc hại giống một số tổ chức phiến quân khác, như al-Qaeda, nhưng IS khác ở chỗ chúng không chỉ huênh hoang về một nhà nước “Caliphate” và dám ra tay đánh chiếm làng mạc, xóa bỏ đường biên giới để thành lập nó. Và mô hình mà IS từng dựng lên sẽ là một tiền đề để các tổ chức cực đoan khác làm theo.

Linh Chi