Sáng 15/11, bắt đầu phiên chất vấn và trả lời chất vấn, các đại biểu Quốc hội nghe Trưởng Ban dân nguyện của Ủy ban Thường vụ Quốc hội Nguyễn Thanh Hải trình bày Báo cáo kết quả giám sát việc giải quyết kiến nghị của cử tri gửi đến kỳ họp thứ 11, Quốc hội khóa XIII. Đặc biệt, Bộ trưởng Bộ Công thương Trần Tuấn Anh mở đầu phiên chất vấn và trả lời chất vấn xung quanh 5 siêu dự án thua lỗ đang được cử tri cả nước quan tâm.

Cần giải quyết dứt điểm 142 kiến nghị tồn đọng

Báo cáo cho thấy từ sau kỳ họp thứ 10 đến kỳ họp thứ 11, Quốc hội khóa XIII, 63 Đoàn đại biểu Quốc hội đã tổ chức 823 cuộc tiếp xúc cử tri, tổng hợp 2.613 kiến nghị của cử tri gửi đến Quốc hội. Sau khi phân loại, xử lý các kiến nghị trùng nội dung, kiến nghị không rõ nội dung, kiến nghị thuộc thẩm quyền giải quyết của địa phương, còn 914 kiến nghị. Toàn bộ 914 kiến nghị của cử tri đã được các cơ quan có thẩm quyền tiếp thu giải quyết. Tính đến hết ngày 30/9/2016 đã có đầy đủ 914 văn bản trả lời gửi đến các cử tri đúng quy định (đạt 100%).

Phien chat van dau tien, ki hop thu 2, Quoc hoi khoa XIV: 'Nong' phien chat van ve 5 sieu du an thua lo - Anh 1

Quốc hội phiên chất vấn sáng 15.11 (ảnh: internet)

Trong công tác lập pháp, Quốc hội, các cơ quan của Quốc hội đã nghiêm túc nghiên cứu, xem xét, tiếp thu những kiến nghị của cử tri để hoàn thiện các dự án luật nhằm khắc phục tình trạng luật “khung”, luật “ống”; đôn đốc các cơ quan có thẩm quyền ban hành văn bản quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành luật, hạn chế tình trạng luật phải chờ các văn bản hướng dẫn. Quốc hội đã đưa vào chương trình xây dựng luật, pháp lệnh một số dự án luật mà cử tri kiến nghị nhiều, liên quan trực tiếp đến quyền lợi của người dân như Luật Quy hoạch, Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước, Luật về Hội, Luật Du lịch, Luật Tín ngưỡng, Tôn giáo…

Trong các hoạt động giám sát, Quốc hội, các cơ quan của Quốc hội luôn tích cực, chủ động thực hiện kế hoạch giám sát gắn với việc giải quyết ý kiến, kiến nghị của cử tri và với những vấn đề bức xúc đang được đông đảo cử tri và xã hội quan tâm. Các kết luận giám sát thẳng thắn nêu những tồn tại, hạn chế, từ đó yêu cầu Chính phủ, các ngành, các cấp cần tiếp tục có giải pháp khắc phục, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước và giải quyết tốt hơn những yêu cầu, kiến nghị của cử tri.

Tuy nhiên, một số trường hợp, các cơ quan của Quốc hội còn chưa quan tâm, tiếp thu đầy đủ các kiến nghị của cử tri trong việc thẩm tra, đánh giá tác động của một số dự án luật; chưa khai thác hiệu quả các ý kiến, kiến nghị của cử tri, chưa lấy đó làm cơ sở, làm căn cứ thực tiễn để xem xét, đưa vào chương trình xây dựng luật, pháp lệnh…

Phien chat van dau tien, ki hop thu 2, Quoc hoi khoa XIV: 'Nong' phien chat van ve 5 sieu du an thua lo - Anh 2

Trưởng Ban dân nguyện của Ủy ban Thường vụ Quốc hội Nguyễn Thanh Hải trình bày Báo cáo kết quả giám sát việc giải quyết kiến nghị của cử tri. (Ảnh: Phương Hoa/TTXVN)

Theo đó, tại nghị trường, Báo cáo của Ủy ban dân nguyện Quốc hội khẳng định: Ủy ban Thường vụ Quốc hội kiến nghị Quốc hội, cơ quan của Quốc hội nâng cao chất lượng, hiệu quả giải quyết, trả lời kiến nghị của cử tri; đổi mới các hình thức giám sát, tăng cường hiệu quả và chất lượng của các hoạt động giám sát, sau giám sát; trong đó, đặc biệt quan tâm giám sát các nội dung có liên quan đến hai lĩnh vực mà đông đảo cử tri quan tâm, kiến nghị qua nhiều kỳ họp, đó là giám sát việc quản lý, sử dụng ngân sách; Giám sát việc ban hành các văn bản hướng dẫn thi hành luật, pháp lệnh.

Đặc biệt, báo cáo cũng đề nghị các bộ, cơ quan ngang bộ, rà soát, giải quyết dứt điểm 142 kiến nghị của cử tri còn tồn đọng tại các kỳ họp trước cần xây dựng kế hoạch, lộ trình cụ thể giải quyết dứt điểm 142 kiến nghị tồn đọng này. Trong đó, đặc biệt quan tâm giải quyết bốn vấn đề mà nhiều cử tri quan tâm đã kiến nghị qua một số kỳ họp Quốc hội: Tính ổn định của các phương án tổ chức thi tốt nghiệp Phổ thông Trung học và xét tuyển vào Đại học, Cao đẳng; Vi phạm pháp luật và các biến tướng trong hoạt động bán hàng đa cấp; Xây dựng thương hiệu nông sản, thực phẩm hỗ trợ nông dân trong sản xuất và tiêu thụ sản phẩm nông nghiệp, có chính sách đột phá trong thu hút đầu tư vào lĩnh vực nông nghiệp; Quản lý và xử lý các sai phạm trong khai thác tài nguyên khoáng sản, chặt phá rừng trái phép.

Bộ trưởng Bộ Công Thương: Giải pháp phải nghiên cứu, xem xét toàn diện

Cũng trong sáng nay, Bộ trưởng Bộ Công Thương Trần Tuấn Anh đã đăng đàn trả lời chất vấn các đại biểu Quốc hội (ĐBQH) về những vấn đề “nóng” được cử tri quan tâm như các “siêu” dự án thua lỗ, vấn đề thủy điện xả lũ, phân bón giả…

Là người đầu tiên đặt câu hỏi cho Bộ trưởng, ĐB Nguyễn Tiến Sinh (Hòa Bình) cho rằng: “Theo tôi hiểu, báo cáo của Bộ trưởng có đề cập đến sai phạm trong công tác quản trị DN, sai phạm trong công tác quản lý điều hành hoạt động đầu tư tại DN của cơ quan quản lý nhà nước. Đề nghị Bộ trưởng làm rõ hơn sai phạm này, trách nhiệm của cơ quan quản trị tại DN khi xây dựng dự án kém hiệu quả, đặc biệt là trách nhiệm của cơ quan quản lý nhà nước trong quản lý đầu tư tại DN. Bộ trưởng có kiến nghị gì với Quốc hội, Chính phủ để khắc phục bất cập trong công tác quản lý đầu tư tại DN nhà nước, không để lặp lại tình trạng “con voi chui lọt lỗ kim” như đã xảy ra trong thời gian qua?”

Trả lời chất vấn ĐB, Bộ trưởng Trần Tuấn Anh nêu, đối với 5 dự án thua lỗ, tồn đọng còn nhiều vướng mắc, thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, Bộ Công Thương đã có báo cáo gửi đến các ĐB, có đánh giá sơ bộ. 5 dự án này gồm: Dự án Nhà máy sản xuất xơ sợi Đình Vũ; Dự án Nhà máy nhiên liệu sinh học Bio-Ethanol Dung Quất; Dự án mở rộng Nhà máy gang thép Thái Nguyên giai đoạn 2; Dự án Nhà máy bột giấy Phương Nam, tỉnh Long An; Dự án Nhà máy đạm Ninh Bình.

Phien chat van dau tien, ki hop thu 2, Quoc hoi khoa XIV: 'Nong' phien chat van ve 5 sieu du an thua lo - Anh 3

Bộ Trưởng Bộ Công Thương Trần Tuấn Anh mở đầu phiên chất vấn xung quanh 5 siêu dự án
thua lỗ đang được cử tri cả nước quan tâm
(ảnh: TTXVN)

Bộ trưởng cho biết, 5 dự án này đều được xem xét, phê duyệt chủ trương đầu tư và thực hiện hoạt động đầu tư từ những năm 2003 đến năm 2008 và kéo dài đến nay. Trong từng lĩnh vực, từng dự án cụ thể, đi sâu vào phân tích, do tính chất đặc thù của ngành, tính chất của dự án, có những nguyên nhân, diễn biến khác nhau:

Thứ nhất, về đặc điểm chung, tất cả những dự án này đều có quá trình triển khai kéo dài, thậm chí quá dài so với thời hạn đã được thẩm định phê duyệt. Thậm chí với dự án đạm Ninh Bình không những kéo dài về quá trình đầu tư mà còn không quyết toán được đầu tư mặc dù nhà máy đã đi vào vận hành.

Thứ hai, các dự án này đều được đầu tư vào thời điểm có biến động của thị trường thế giới, lại kéo dài quá lâu, vượt quá thời gian được phê duyệt đầu tư nên bị tác động, ảnh hưởng

Thứ ba, về nguyên nhân dẫn đến các dự án kém hiệu quả, vướng mắc, thậm chí có cả vi phạm, theo Bộ trưởng là do năng lực chủ đầu tư. Theo phân cấp của khung pháp lý, các Tập đoàn, Tổng công ty 91 là người trực tiếp thực hiện hoạt động quản lý dự án đầu tư và với tư cách là chủ đầu tư, phải chịu trách nhiệm trực tiếp trong việc phê duyệt, thẩm định về phương án đầu tư cũng như những nội dung cụ thể của báo cáo khả thi, kể cả về công nghệ, việc tổ chức thực hiện đầu tư…

Thứ tư, năng lực còn hạn chế của các ban quản lí dự án cũng như các đối tượng trực tiếp được phân công giao nhiệm vụ quản lý dự án; năng lực trong tổ chức đàm phán, ký kết các hợp đồng thực hiện dự án… Chính sự hạn chế trong nguồn nhân lực và điều kiện dẫn đến dự án bị kéo dài, thực hiện không suôn sẻ, thậm chí nhiều dự án được thực hiện không đúng quy định trong hợp đồng cũng như nội dung đầu tư đã được phê duyệt.

Trong quá trình thực hiện, các dự án có nhiều vướng mắc lớn liên quan đến các nhà thầu nước ngoài, đòi hỏi sự can thiệp của các bộ, cơ quan quản lý nhà nước các cấp. Tuy nhiên, những giải pháp đó không mang lại hiệu quả vì nhiều lý do.

Chính vì vậy, cho đến nay, các dự án tồn đọng đều không còn hiệu quả kinh tế, nếu có được đưa vào triển khai, vận hành thương mại thì cũng không đủ điều kiện cạnh tranh. Thậm chí ở một số dự án, doanh thu không bù đủ cho chi phí.

Về giải pháp cho các dự án này, Bộ trưởng cho rằng, các giải pháp phải được nghiên cứu, xem xét toàn diện, tổng thể, phù hợp với khuôn khổ pháp lý cũng như nguyên tắc của kinh tế thị trường, nhưng vẫn phải bảo đảm mục tiêu bảo toàn vốn, bảo vệ lợi ích tài sản và lợi ích của nhà nước, của các DN trong dự án. Đồng thời, những giải pháp này phải phù hợp với xu thế phát triển kinh tế thị trường và cam kết hội nhập quốc tế.

Chính phủ đã chỉ đạo các bộ, ngành phối hợp đánh giá toàn diện các dự án để báo cáo Chính phủ. Cụ thể, với dự án gang thép Thái Nguyên, xơ sợi Đình Vũ, các dự án về xăng sinh học, Bộ Công thương đã phối hợp với các bộ ngành nghiên cứu và có báo cáo giải trình Chính phủ, đề xuất một số giải pháp, biện pháp cụ thể. Chính phủ sau phiên họp của Quốc hội sẽ nghe, cho ý kiến tháo gỡ triệt để các dự án này.

Về xem xét xử lý trách nhiệm cũng như bài học kinh nghiệm rút ra, bảo đảm không để tái diễn tình trạng tương tự, Bộ trưởng cho biết, công việc này phải được làm cẩn trọng, đánh giá đầy đủ theo quy định pháp lý. Đặc biệt, từng giai đoạn khác nhau, khung pháp lý đã có sự điều chỉnh và thay đổi nên cần đánh giá đúng theo từng giai đoạn cụ thể để xem xét rõ trách nhiệm các cấp, các DN, chủ đầu tư, BQL dự án, cá tổ chức, cá nhân…

Đồng thời, cần phân định làm rõ nguyên nhân khách quan, chủ quan, nguyên nhân có sự vô tình hay có chủ ý, thậm chí không loại trừ khả năng có sự cố tình làm sai, làm không đúng quy định trong quản trị của DN, quản trị dự án. Những nội dung này sẽ được làm rõ trong thời gian tới vì mỗi dự án có mức độ thực hiện khác nhau, tính chất đặc thù khác nhau, một số dự án đã có kết luận của thanh tra Chính phủ nhưng một số dự án mới có kết luận của kiểm toán nhà nước, một số dự án đang chịu tranh tra của Bộ Công Thương…

Hà Vân