Theo CIEM, mức thu phí BOT tại các đường cao tốc của Việt Nam hiện nay còn đắt đỏ, thiếu cơ chế công khai, minh bạch để người dân giám sát.

Phí quá đắt đỏ, chưa công khai minh bạch

Ngày 11/11, Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế trung ương (CIEM) đã công bố báo cáo “Thị trường hóa việc cung ứng kết cấu hạ tầng đường bộ cao tốc” của Việt Nam.

Theo CIEM, lợi ích cộng đồng chưa được đảm bảo khi mức thu phí sử dụng các tuyến đường bộ cao tốc hiện nay của Việt Nam quá đắt đỏ, chưa hợp lý với người dân.

Ví dụ, tuyến cao tốc Hà Nội - Hải Phòng, mức thu cao nhất đối với phương tiện đi toàn tuyến dài hơn 105 km là 840.000 đồng/lượt áp dụng cho xe tải hơn 18 tấn, xe container 40 feet; thấp nhất là 160.000 đồng/lượt cho cho dưới 12 chỗ.

Trong khi đó, tại hai trạm thu phí trên quốc lộ 5 cũng lộ trình Hà Nội - Hải Phòng, mức phí từ 30.000 đồng/lượt đến 160.000 đồng/lượt tùy theo loại phương tiện.

Phi BOT Viet Nam re nhat Dong Nam A: Loi noi nguoc - Anh 1

Theo CIEM, mức thu phí BOT tại các đường cao tốc của Việt Nam hiện nay còn đắt đỏ, thiếu cơ chế công khai, minh bạch để người dân giám sát.

Với cao tốc Nội Bài - Lào Cai, mức phí thấp nhất là 300.000 đồng/lượt và cao nhất 1.220.000 đồng/lượt nếu đi tuyến.

Bên cạnh đó, báo cáo của CIEM cũng chỉ ra một vấn đề đang gây bức xúc hiện nay, đó là nhiều đường cao tốc hiện nay chỉ là trải thảm nhựa trên cốt nền đường cũ như cao tốc Pháp Vân – Cầu Giẽ, cao tốc Hà Nội – Bắc Giang nhưng vẫn thu mức phí BOT cao ngang với xây dựng mới.

Vì vậy, CIEM đề nghị, cần xem xét lại về mức phí và thời gian thu phí nhằm đảo bảo lợi ích cộng đồng.

Đánh giá của CIEM chỉ rõ, vì lợi ích của mình, các nhà đầu tư thường không báo cáo chính xác số liệu thực tế của các công trình đầu tư vào trạm thu phí BOT.

Vì vậy để đảm bảo hài hòa lợi ích 3 bên giữa Nhà nước - nhà đầu tư và người dân, theo CIEM, việc công khai, minh bạch thông tin là rất cần thiết, đặc biệt là cho người dân vì họ là đối tượng trả phí và phải minh bạch thông tin để các chủ thể có liên quan có thể giám sát.

“Quy định hiện hành chưa chặt chẽ, rõ ràng, tạo điều kiện phát sinh cơ chế “xin - cho”. Ví dụ, quy định về khoảng cách các trạm thu phí”, CIEM chỉ rõ.

Nghịch lý quốc lộ 5: Phí đường đắt hơn phí xăng!

Trước đó, trao đổi với Đất Việt về vấn đề này, nhiều chuyên gia giao thông cũng tỏ ra lo lắng khi mức phí BOT hiện nay tại Việt Nam quá cao.

Ông Bùi Danh Liên – Chủ tịch Hiệp hội Vận tải Hà Nội cho rằng, mức thu phí hiện nay tại các trạm BOT là quá cao so với thu nhập của người dân và đang tồn tại nghịch cảnh phí đường đắt hơn phí xăng.

Lấy tuyến Hà Nội – Hải Phòng làm ví dụ, ông Liên phân tích: "Bản thân tôi cũng đã thử nghiệm đi xe 4 chỗ vào tuyến đường cao tốc Hà Nội - Hải Phòng, giá cước đi vào tuyến đường tính ra khoảng 1.500đ/km, trong khi, tiền xăng chỉ 1.200đ/km. Như vậy phí cầu đường hiện nay đã cao hơn so với phí xăng dầu, vậy phải xây dựng giá thành vận tải như thế nào?

Đây cũng chính là câu trả lời cho các câu hỏi, vì sao lại có nghịch lý, xăng dầu giảm giá nhưng các doanh nghiệp khó có thể giảm được giá cước vận tải”, ông Liên cho hay.

Đồng quan điểm, ông Lê Văn Tiến - Hiệp hội Vận tải Hàng hóa đường bộ Hải Phòng chỉ ra thực trạng hiện nay nhiều tuyến đường xấu nhưng vẫn thu phí.

“Bằng lòng, đường cao tốc đầu tư dưới hình thức BOT, tiền là vốn của tổ chức cá nhân thì họ phải thu phí để hoàn vốn, nhưng QL5 dùng tiền ngân sách, cũng là tiền thuế của dân đóng ra, giờ lại thu phí. Như vậy, có phải người dân đang dùng sản phẩm mình bỏ tiền ra mà vẫn mất phí, liệu có hợp lý?”, ông Tiến đặt câu hỏi.

Phí BOT Việt Nam rẻ nhất Đông Nam Á

Trái với báo cáo của CIEM và những lo lắng từ phía Hiệp hội Vận tải ô tô các tỉnh, Bộ GTVT lại cho rằng Phí BOT của Việt Nam đang rẻ nhất Đông Nam Á.

Trao đổi với báo chí, Thứ trưởng Bộ GTVT Nguyễn Hồng Trường khẳng định, việc tăng phí các trạm BOT hiện nay vẫn đúng quy định và lộ trình được vạch ra trước đó.

Bên cạnh đó, giải thích cho việc trên nhiều tuyến đường khoảng cách các trạm BOT không bảo đảm tối thiểu 70 km, ông Trường cho biết, trên thực tế có một số trạm được đặt cách nhau chỉ từ 60-70 km là do các trạm này không tìm được vị trí đặt đảm bảo cách nhau đúng 70km.

Nếu đặt vào đúng khoảng cách 70 km sẽ rơi vào khu đô thị, như vậy sẽ gây khó khăn hơn cho người dân và doanh nghiệp.

“Việc các trạm thu phí được đặt chưa hợp lý, Bộ GTVT cũng đã tiến hành di dời bố trí phù hợp các trạm. Trong thời gian tới Bộ GTVT sẽ tiếp tục rà soát để đảm bảo các trạm thu phí trên toàn quốc được đặt đúng các quy định”, ông Trường khẳng định.

Bên cạnh đó, ông Trường cho rằng người dân và doanh nghiệp cũng cần chia sẻ khó khăn với Nhà nước trong bối cảnh ngân sách hạn hẹp, Nhà nước phải kêu gọi nguồn lực ngoài xã hội để đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng giao thông.

“Các nước đưa ra thời gian chuẩn để thu hồi vốn đối với một trạm BOT là 20-30 năm, Việt Nam lấy mức trung bình là 25 năm. Từ mức này chúng ta sẽ xây dựng mức phí mỗi trạm trong suốt giai đoạn thu phí hoàn vốn.

Nếu so sánh với hầu hết các nước thì phí đường bộ BOT của Việt Nam rẻ nhất Đông Nam Á”, ông Trường nhấn mạnh.

Hoàng Hà (Tổng hợp)