Tất cả mọi so sánh đều là khập khiễng, bởi vì so với các nước trong khu vực Đông Nam Á, Việt Nam vẫn có thu nhập thấp và là nước nghèo.

Đừng đổ khó khăn lên đầu dân

Xung quanh vấn đề tăng phí BOT đồng loạt từ ngày 1/1/2016, trao đổi với báo chí, Thứ trưởng Bộ GTVT Nguyễn Hồng Trường cho rằng, chúng ta đã có lộ trình tăng phí (3 năm dựa trên mức tăng CPI cả nước), cũng như lộ trình hoàn vốn để bảo đảm lợi ích các bên. Các dự án đều có quá trình chuẩn bị kỹ, lộ trình rõ ràng.

Và nếu so sánh với hầu hết các nước thì phí đường bộ BOT của Việt Nam rẻ nhất Đông Nam Á.

Bộ GTVT: Phí BOT Việt Nam rẻ nhất Đông Nam Á

Trước giải thích trên, trao đổi với Đất Việt, ngày 13/4, ĐBQH Lê Đình Khanh (ĐBQH tỉnh Hải Dương) cho biết: "Nếu nói như vậy, tại sao chúng ta không so sánh, thu nhập của Việt Nam hiện nay so với các nước Đông Nam Á ra sao.

Theo tôi được biết, chúng ta đang ở top dưới, top thu nhập thấp. Còn các nước có BOT nhiều chủ yếu là những nước có thu nhập bình quân khá cao như Thái Lan, Malaysia, Singapore, Myanmar.

Nên mọi so sánh như vậy đều khập khiễng, nếu so thì phải trên cùng một mặt bằng, về thu nhập và nhiều yếu tố khác. Những ngày qua, đi quan sát, tôi thấy trên đường cao tốc Hà Nội - Hải Phòng mật độ xe tháng này đã giảm rất nhiều so với tháng trước".

Phi BOT re nhat Dong Nam A: DBQH hoi ''quan'' giao thong - Anh 1

Phí BOT hiện nay cao hơn phí xăng dầu

Hơn nữa, theo ông Khanh, làm gì thì thông tin cũng phải minh bạch, công bố, công khai từ ban đầu để dân nắm được mà thực hiện. Bây giờ, cứ tháng trước đưa ra một mức thu phí, tháng sau đưa ra một mức thu phí, rồi nói vẫn đúng lộ trình.

"Hãy công khai toàn bộ lộ trình ngay từ ban đầu, mức phí bao nhiêu, khi nào tăng, thu đến khi nào, tất cả dân đều phải được biết. Tránh việc cứ khi nào tăng giá thì dân mới biết, rồi lại tuyên bố đúng lộ trình", ông Khanh nhấn mạnh.

Cùng quan điểm, ĐBQH Bùi Thị An (ĐBQH TP Hà Nội) cho rằng, việc thu phí BOT phải phụ thuộc 3 yếu tố quan trọng: thứ nhất, phải tương xứng với chất lượng đường; thứ hai, thu nhập đầu người, hoàn cảnh đất nước; thứ ba, mức giá xây dựng tuyến đường.

Hiện nay, nếu so sánh với các nước Đông Nam Á, chúng ta có mức thu nhập bình quân đầu người khá thấp, thậm chí là một nước nghèo, trong khi, họ là các nước phát triển, hệ thống đường giao thông ổn định và vô cùng tốt.

Một điểm quan trọng đó là giá thành làm đường của Việt Nam hiện nay đắt hơn cả Mỹ, Nhật Bản, có lẽ vì thế, mà mức thu phí BOT vừa cao lại kéo dài.

Chính vì thế, bà An nhấn mạnh: "Chúng ta phải rà soát lại xem đúng là chủ đầu tư có lỗ hay không, như tôi được biết nhiều doanh nghiệp kêu lỗ, nhưng khi kiểm toán ra thì lãi rất nhiều.

Cho nên, Bộ GTVT đưa ra lập luận như vậy là không đúng, vì nước ta còn đang trong quá trình phát triển kinh tế, khó khăn. Phải làm sao để hài hòa lợi ích người dân - doanh nghiệp - nhà nước, đổ hết lên đầu dân đó là bất ổn".

Phải công khai, minh bạch toàn bộ thông tin

Trước nghịch lý, Bộ GTVT cho rằng khi lưu thông trên con đường tốt doanh nghiệp và người dân sẽ giảm được chi phí xăng dầu, thời gian, nhưng thực tế, các doanh nghiệp vận tải lại cho rằng hiện nay chi phí cầu đường đắt hơn cho chi phí xăng dầu, bà An cho hay, chúng ta phải đánh giá thực sự chất lượng đường hiện nay ở Việt Nam đã thực sự tốt hay chưa? Vì sao đường chúng ta xây dựng đắt như vậy?.

Cứ làm đường đắt rồi dân lại phải trả, bằng quá trình thu phí hoàn vốn cho chủ đầu tư bằng phí BOT, như vậy là hoàn toàn bất hợp lý.

"Chúng tôi cũng như nhiều cử tri mong muốn đồng chí Tân Bộ trưởng Bộ GTVT nên nghiên cứu kỹ việc thu phí, để giảm bớt gánh nặng cho dân.

Dân vây phản đối trạm thu phí BOT bất hợp lý

Phải quan tâm đến chất lượng cuộc sống, quyền lợi của dân, nhấn mạnh hài hòa lợi ích giữa các bên. Chúng ta ai cũng biết ngân sách nhà nước đang cạn kiệt, nhưng xã hội hóa cũng phải đúng mức, đừng để đội lên so với giá trị thực", bà An phân tích.

Theo bà An, hiện nay vì phí BOT quá cao, nên nhiều doanh nghiệp vận tải đã tránh đường thu phí, đi vào tuyến đường khác, vì không thể chịu đựng được, không đảm bảo nguồn lợi thu được để chi trả cho các hoạt động vận tải.

Chính vì thế, bà An nhấn mạnh: "Chúng ta phải minh bạch từ nguồn vốn chủ đầu tư bỏ ra để làm đường, giá công là bao nhiêu, giá xi măng, cốt thép, nhựa đường thế nào?. Chúng ta không thể chấp nhận giá thành làm đường đắt mà không minh bạch.

Riêng về khoảng cách đặt các trạm thu phí, phải có bản đồ công khai, bố trí các trạm sao cho hợp lý nhất.