Những năm qua, các thành phố lớn như Hà Nội, TP HCM đã và đang tập trung đầu tư phát triển hạ tầng giao thông đô thị và ưu tiên phát triển hệ thống vận tải hành khách công cộng (VTHKCC), trong đó có loại hình dịch vụ bằng xe buýt. Tuy nhiên, hệ thống VTHKCC này vẫn còn nhiều hạn chế liên quan đến quy hoạch, năng lực quản lý, quy mô, cơ sở hạ tầng…

Phat trien van tai cong cong de giam ap luc len ha tang giao thong do thi - Anh 1

Ảnh minh họa.

Một số chuyên gia cho rằng, để hướng tới một mô hình đô thị VTHKCC hiện đại, các đô thị Việt Nam cần xác định rõ định hướng phát triển chung cũng như có những giải pháp cụ thể để chuẩn hóa mạng lưới tuyến, phương tiện cũng như khả năng tiếp cận dịch vụ và thị trường cho VTHKCC.

Giao thông đô thị đóng vai trò quan trọng trong phát triển đô thị và có ý nghĩa đặc biệt trong xây dựng, phát triển đô thị theo hướng đô thị xanh và bền vững. Giao thông công cộng (GTCC) là bộ phận cấu thành của hệ thống giao thông vận tải đô thị.

Chiến lược Phát triển giao thông vận tải của Việt nam đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2030 đã đặt ra yêu cầu cơ bản về phát triển GTCC đô thị với mục tiêu: Nhanh chóng phát triển phương thức vận tải nhanh, khối lượng lớn đối với các đô thị lớn, đảm bảo tỷ lệ đảm nhận VTHKCC từ 25 – 30% đến năm 2020; phát triển vận tải ở các đô thị theo hướng sử dụng vận tải công cộng là chính, đảm bảo hiện đại, an toàn, tiện lợi; kiểm soát sự gia tăng phương tiện cá nhân…

Theo TS Khuất Việt Hùng, Phó Chủ tịch Chuyên trách, Ủy ban An toàn giao thông Quốc gia, hệ thống VTHKCC của các thành phố nước ta vẫn còn nhiều mặt hạn chế, đó là quy hoạch phát triển VTHKCC mang tính bị động, đi theo sự phát triển của đô thị và hạ tầng giao thông; năng lực quản lý và điều hành của cơ quan quản lý nhà nước và doanh nghiệp còn nhiều hạn chế; cơ sở hạ tầng phục vụ xe buýt còn thiếu về quy mô, yếu về chất lượng.

Đặc biệt, đoàn phương tiện có tiêu chuẩn môi trường thấp và ngày càng xuống cấp khiến cho dịch vụ xe buýt bộc lộ nhiều bất cập về chất lượng, quá tải trong giờ cao điểm; vỉa hè thường xuyên bị chiếm dụng, phần đường dành cho đi bộ thiếu…

Với những thách thức như vậy, ông Hùng cho rằng, nếu thiếu hệ thống các giải pháp toàn diện cũng như thiếu quyết liệt trong tổ chức thực hiện, hệ thống giao thông vận tải của các đô thị Việt Nam sẽ tiếp tục lún sâu vào sự phụ thuộc phương tiện cơ giới cá nhân, năng lực và chất lượng vận tải công cộng ngày càng suy giảm, ùn tắc, tai nạn giao thông và ô nhiễm môi trường sẽ ngày càng trầm trọng.

PGS.TS Nguyễn Hồng Tiến, Cục trưởng Cục Hạ tầng Kỹ thuật (Bộ Xây dựng) nhận định: Trong những năm qua, hệ thống giao thông vận tải tại các thành phố lớn có sự phát triển nhanh chóng, dịch vụ VTHKCC nhìn chung về cơ bản đã đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội và nhu cầu vận tải. Tuy nhiên, do tốc độ đô thị hóa nhanh, nhu cầu vận tải tăng cao dẫn đến kết cấu hạ tầng giao thông không theo kịp với phát triển đô thị; quỹ đất dành cho giao thông tại các đô thị Việt Nam còn quá thấp so với các đô thị trong khu vực và thế giới; tốc độ phát triển phương tiện cá nhân tăng nhanh. Vì vậy, phát triển bền vững giao thông đô thị phải gắn liền với chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của đất nước, phát triển hoàn thiện hệ thống kết cấu hạ tầng giao thông và đảm bảo hợp lý quỹ đất dành cho giao thông đô thị; có chính sách thích hợp để thu hút vốn đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng giao thông, nhất là kết cấu hạ tầng giao thông phục vụ VTHKCC.

Mặt khác, để đảm bảo khả năng quản lý có hiệu quả hoạt động VTHKCC, cần nhanh chóng đầu tư phát triển hệ thống quản lý VTHKCC thông minh; nâng cao tiêu chuẩn chất lượng đoàn phương tiện; đảm bảo khả năng tiếp cận dịch vụ VTHKCC cũng như đảm bảo thị trường cho dịch vụ VTHKCC, giảm áp lực lên hạ tầng giao thông.

Linh Đan