Cách đây 14 năm, Tập đoàn Bưu chính - Viễn thông Việt Nam (VNPT) đã triển khai xây dựng hệ thống điểm bưu điện - văn hóa xã (BĐ-VHX) trên phạm vi cả nước.

Mục tiêu ban đầu của điểm BĐ-VHX là phát triển cơ sở hạ tầng bưu chính, viễn thông (BCVT) phục vụ sự phát triển kinh tế - xã hội ở nông thôn, tạo sự công bằng trong việc hưởng thụ lợi ích mà các dịch vụ BCVT mang lại, đáp ứng một số nhu cầu văn hóa thiết thực cho người dân và tạo lập thị trường BCVT rộng khắp ở khu vực nông thôn, vùng sâu, vùng xa. Bên cạnh việc cung cấp dịch vụ BCVT, điểm BĐ-VHX còn là nơi phục vụ nhân dân đến đọc sách, báo miễn phí, giúp họ tiếp cận với thông tin tri thức, nắm bắt chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước, nâng cao dân trí và cải thiện đời sống văn hóa tinh thần, góp phần thu hẹp khoảng cách thành thị với nông thôn.

Sau hơn 14 năm phát triển, hệ thống các điểm BĐ-VHX đã và đang phát huy khá hiệu quả, nhất là ở một số tỉnh như: Hòa Bình, Nghệ An, Thanh Hóa, Bắc Giang, Hải Dương, Nam Định, Ninh Bình... Tại các điểm BĐ-VHX ngoài việc cung cấp dịch vụ điện thoại, in-tơ-nét, chuyển phát... còn cung cấp đa dạng các loại sách, báo, tạp chí kịp thời phục vụ bạn đọc. Trong đó, hầu hết các nguồn sách, báo được cung cấp là do các tỉnh, huyện tự bỏ nguồn ngân sách ra mua phục vụ nhân dân. Thông qua việc đọc sách báo tại các điểm BĐ-VHX, người dân hiểu hơn về pháp luật và áp dụng những tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất tạo hiệu quả kinh tế cao, góp phần thay đổi cung cách, lề thói, tập quán canh tác cũ, phát triển tư duy mới.

Bên cạnh những ưu điểm nêu trên, sự phát triển các điểm BĐ-VHX trong 14 năm qua cũng bộc lộ những hạn chế, bất cập. Cơ sở hạ tầng của các điểm BĐ-VHX, nhìn chung ngày một xuống cấp, thiết bị lạc hậu và hư hỏng rất nhiều. Dịch vụ in-tơ-nét chưa thật sự phát triển như mong đợi, mới chỉ phát triển ở một số tỉnh, thành phố lớn. Dịch vụ điện thoại giảm sút do hệ thống viễn thông phát triển mạnh. Tại một số xã, hệ thống tủ sách tại điểm BĐ-VHX hoạt động còn kém hiệu quả hoặc mang tính hình thức, các tủ sách xếp đặt lộn xộn, chưa ngăn nắp, để bụi bám, nhiều sách cũ nát... Số đầu sách, báo, tạp chí không nhiều, chưa đa dạng về chủng loại, chủ yếu là sách pháp luật và sách gia đình, ít sách khuyến nông, khuyến lâm, dạy nghề... do đó chưa đáp ứng nhu cầu đọc của người dân. Một hạn chế khác ở nhiều điểm BĐ-VHX là người dân không được mượn sách về nhà đọc cho nên khó thu hút được bạn đọc. Mặt khác, phòng đọc còn chật chội, chưa thoáng mát, yên tĩnh..., nhân viên điểm BĐ-VHX chưa nhanh nhạy hướng dẫn hay phục vụ nhu cầu đọc của người dân. Thực tế cho thấy, phần lớn người dân tìm đến điểm BĐ-VHX để đọc sách là giáo viên, học sinh và cán bộ xã, còn người dân nói chung vẫn chưa có thói quen này. Thậm chí, có những điểm BĐ-VHX còn được "trưng dụng" làm nhà ở của nhân viên điểm BĐ-VHX.

Để hệ thống BĐ-VHX tiếp tục phát huy hiệu quả, nhất là trong tiến trình xây dựng và phát triển nông thôn mới, cần sự quan tâm của các cấp chính quyền, kết hợp vốn đầu tư của Nhà nước, doanh nghiệp cũng như của người dân để nâng cấp cơ sở hạ tầng, thiết bị tại các điểm BĐ-VHX nhằm phục vụ tốt hơn nhu cầu của người dân. Tuyên truyền cho nhân dân hiểu rõ vai trò, chức năng, nhiệm vụ của điểm BĐ-VHX, quyền lợi và nghĩa vụ của người dân khi đến điểm BĐ-VHX cũng như hình thành văn hóa đọc cho người dân. Đặc biệt, điểm BĐ-VHX cần thu hút sách, báo từ nhiều nguồn khác nhau, đa dạng thể loại sách chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội, pháp luật, gia đình, dạy nghề, bảo vệ sức khỏe... Chú trọng nâng cao trình độ, kiến thức về hệ thống viễn thông, sách, báo, tạp chí... cho những nhân viên điểm BĐ-VHX nhằm phục vụ tốt hơn nhu cầu đọc của người dân.

Khai thác cao nhất sự tham gia của quần chúng nhân dân trong tổ chức hoạt động kinh doanh và phục vụ của điểm BĐ-VHX. Phối hợp chặt chẽ với ngành văn hóa, thư viện, phát hành sách, giáo dục để xã hội hóa điểm BĐ-VHX. Tiếp tục đầu tư nâng cấp cơ sở vật chất, trang thiết bị, cung cấp các dịch vụ đa dạng hơn, đưa hệ thống điểm BĐ-VHX hoạt động đúng với chức năng, vai trò của nó, bảo đảm đáp ứng được nhu cầu ngày càng cao của người dân.

TRỊNH HỮU THỊNH

(Hòa Bình)