Khu công nghiệp, khu chế xuất (gọi tắt là KCN) được hình thành và phát triển gắn liền với công cuộc đổi mới, mở cửa nền kinh tế đất nước, xuất phát từ chủ trương đúng đắn của Đảng, Nhà nước trong việc xây dựng một mô hình mang tính đột phá trong thu hút đầu tư, tăng trưởng công nghiệp, chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa.

Phat trien ben vung cac khu cong nghiep, khu che xuat - Anh 1

Qua 25 năm xây dựng và phát triển, thành tựu của các KCN đã được minh chứng sống động bằng những đóng góp quan trọng trong phát triển kinh tế đất nước, thể hiện trên các mặt kinh tế và xã hội. KCN đã huy động được lượng vốn đầu tư lớn của các thành phần kinh tế trong và ngoài nước phục vụ sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Hằng năm, vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) vào KCN chiếm từ 35-40% tổng vốn đăng ký tăng thêm của cả nước, riêng lĩnh vực công nghiệp chiếm trên 80%. KCN cũng đã tạo ra một hệ thống kết cấu hạ tầng tương đối đồng bộ, có giá trị lâu dài, góp phần hiện đại hóa hệ thống kết cấu hạ tầng trên cả nước. Thêm vào đó KCN có đóng góp không nhỏ vào tăng trưởng ngành sản xuất công nghiệp, nâng cao giá trị xuất khẩu và sức cạnh tranh của nền kinh tế; góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế của các địa phương và cả nước.

Đến nay, cả nước có hơn 300 KCN được thành lập với tổng diện tích đất tự nhiên hơn 87 nghìn ha. Lũy kế đến hết tháng 5-2016, các KCN đã thu hút được 7.450 dự án FDI với tổng vốn đầu tư đăng ký hơn 147,6 tỷ USD. Sự phát triển mạnh mẽ và những đóng góp to lớn của các KCN là không thể phủ nhận.

Tuy nhiên, quá trình phát triển các KCN trong thời gian qua cũng tồn tại một số hạn chế như: quy mô phát triển KCN chưa phù hợp với định hướng phát triển chung, quy hoạch phát triển các KCN chưa gắn với quy hoạch phát triển đô thị, khu dân cư; các KCN vẫn chưa được kết nối với các cụm liên kết trong sản xuất công nghiệp, chưa thu hút được nhiều doanh nghiệp hỗ trợ cho ngành công nghiệp mũi nhọn; hệ thống hạ tầng kỹ thuật còn chưa đồng bộ, công tác bảo vệ môi trường trong KCN chưa được cải thiện, nhiều KCN chưa đáp ứng được những tiêu chuẩn môi trường theo quy định.

Để phát triển bền vững các KCN trong thời gian tới, cần rà soát, điều chỉnh quy hoạch các KCN đã lập, tập trung phát triển KCN ở những vùng, những địa bàn có đầy đủ điều kiện, có những lợi thế đã thấy rõ; tập trung ưu tiên thu hút đầu tư trong các ngành nghề, lĩnh vực có hàm lượng công nghệ tiên tiến, hiện đại, thân thiện với môi trường. Các cơ quan chức năng cần tăng cường hơn nữa công tác thanh tra, kiểm tra pháp luật về bảo vệ môi trường tại các KCN, xử lý nghiêm các doanh nghiệp vi phạm, cần tạo việc làm bền vững cho người dân bị mất đất. Đặc biệt, cần thực hiện đồng bộ các giải pháp từ Trung ương đến địa phương; phát triển nhanh, tận dụng tốt những ưu thế mà KCN mang lại.