Giới thiệu công việc của đơn vị làm dâu trăm họ từ du khách đến từng hộ dân cư TP Việt Trì với diện 111,75km2, gồm 13 phường 10 xã, Giám đốc Cty CP Môi trường và Dịch vụ đô thị Việt Trì Phạm Ngọc Thọ cầm lái mời tôi ngồi cùng chiếc xe bán tải chạy một vòng từ P.Bạch Hạc đến Khu di tích lịch sử - văn hóa Đền Hùng.

Phat huy noi luc thuc hien tot 'Nam trat tu, van minh do thi 2016' - Anh 1

Tất bật, trong sự lo toan chỉn chu, vị giám đốc quan sát các cung đường, góc phố bằng con mắt nghề nghiệp. Bật xi-nhan, tạt xe vào lề đường an toàn, Phạm Ngọc Thọ gọi điện thoại nhắc cấp dưới về một bóng đèn cao áp bị vỡ chóa, một nắp cống bị kẻ gian lấy cắp vỉa gang hay góc phố còn vương lại mấy túi nilon đựng rác…

Tiếp tục hành trình, trăn trở với trách nhiệm, Phạm Ngọc Thọ giãi bày:

- Năm 2016, TP Việt Trì triển khai quyết liệt trật tự văn minh đô thị, thì mũi nhọn thực hiện hàng ngày dồn lên toàn bộ cán bộ công nhân viên của Cty. Tổ chức Đảng, Công đoàn xắn tay cùng ban lãnh đạo Cty bàn thảo với người lao động theo phương châm: Những năm trước đã thực hiện tốt nhiệm vụ, thì năm nay càng phải thực hiện tốt hơn. Không để rác tồn đọng trong ngày, không khu phố thiếu ánh sáng khi đêm về…

Hàng ngày TP thải 154 tấn rác, chủ yếu là rác thải mềm. Cty có 476 người, phải phân công 260 người cho công việc thu dọn rác đô thị. Lao động nữ chiếm 90% và 10% nam còn lại thực hiện những công việc nặng nhọc như xúc rác, lái 11 xe cuốn, ép vận tải rác đến bãi xử lý. Tổng kinh phí 30 tỷ đồng duy trì hoạt động của Cty thì đã chiếm đến 7 tỷ chi phí dọn gom rác. Mức thu phí rác thải mỗi nhân khẩu quân bình chỉ 6 nghìn đ/người/năm. Lương công nhân 3,5 triệu chưa thể bù đắp tái tạo sức lao động với điều kiện lao động ô nhiễm.

Phat huy noi luc thuc hien tot 'Nam trat tu, van minh do thi 2016' - Anh 2

Nguồn rác thải rắn như, đất, đá, cát, sỏi hoặc xà bần không gây ô nhiễm giải pháp trước mắt khi TP chưa có cơ sở xử lý thì Cty liên hệ với các đơn vị san lấp mặt bằng giải quyết tạm thời. Nhưng với nguồn rác công nghiệp, như rẻ lau, dầu thải, mút xốp, kính vỡ, dẻ vụn ngành may thì hiện tại vẫn chờ quy hoạch bãi xử lý.

Mối lo của Cty hiện nay là bãi xử lý rác Phủ Đức đã quá tải, gây ô nhiễm cho người dân quanh vùng, nhưng việc di dời bãi rác thì thẩm quyền của Cty không thể với tới. Nhiều cơ quan truyền thông chưa thấu đáo cơ chế cứ nhè Cty mà quy trách nhiệm! Nếu nay mai, bãi rác chuyển đến vị trí mới cách xa hơn 40km thì Cty phải cần đến từ 25 - 30 xe chở rác chuyên dụng.

Dù mưa hay nắng, buổi sáng rác phải được thu gom trước giờ đi làm. Buổi chiều trước lúc đèn đô thị chiếu sáng… Theo đơn giá định mức của Bộ Xây dựng và địa phương, thì Cty cần phải được bổ sung thêm 130 công nhân nữa mới bảo đảm vận hành thông suốt, cũng như sức khỏe của người lao động không bị quá tải…

Phat huy noi luc thuc hien tot 'Nam trat tu, van minh do thi 2016' - Anh 3

Theo thống kê, hiện toàn TP Việt Trì có 95% hộ gia đình trang bị thùng đựng rác thải riêng tại nhà, 85% khu dân cư có xe chờ gom rác và bể xây cố định chứa rác tập trung của cộng đồng. Khu vực nội thị thì công việc thu gom rác thải thực hiện thông suốt. Nhưng 10 xã vùng ven, nơi Cty chưa vươn tới, thì với sự tư vấn của Cty thông qua các đoàn thể người dân đã tự thành lập các tổ thu gom rác thải, hoạt động trong các khu dân cư, nhiều đoạn đường “phụ nữ tự quản”, “thanh niên tự quản” được xây dựng dựa trên tinh thần, ý thức, trách nhiệm của mỗi cá nhân…

Việt Trì là đô thị trung du vốn có lợi thế tự nhiên để thiết lập hệ thống cây xanh, đặc biệt là cây bản địa, nhưng tiếc rằng từ những ngày đầu xây dựng chúng ta đã không quy hoạch cây xanh bài bản tổng thể. Hiện nay chỉ các khu đô thị mới và công viên Văn Lang mới có quy hoạch cây xanh đô thị và cây xanh môi trường. Cty đang kết hợp cùng với các đơn vị chức năng của TP, nghiên cứu lập quy hoạch cây xanh đô thị và cây xanh môi trường từ chủng loại cây, kích thước cây, đề cao cây bản địa trên toàn địa bàn TP.

Phat huy noi luc thuc hien tot 'Nam trat tu, van minh do thi 2016' - Anh 4

Cây xanh Việt Trì trên các tuyến phố tạp sinh cây hỗn giao: Sấu, bàng, xà cừ, phượng, trứng cá, sữa, bằng lăng, lát xoan, xoài, lộc vừng, mít, long não… Đa số cây do các cơ quan hoặc người dân có nhu cầu bóng mát, cảnh quan đã trồng tự phát… Khắc phục những bất cập đó, Cty đang từng bước triển khai sau quy hoạch khuyến khích và hướng dẫn người dân và các đơn vị trên từng tuyến phố tuyến đường trồng các giống cây bản địa như lát, muồng, chò hoặc sao đen từ các tỉnh phía Nam nhập thực là các giống cây trường thọ, không có tác động tiêu cực trong chu trình sinh trưởng, lá, hoa, quả ảnh hưởng đến môi trường đô thị…

Đặc biệt với cây môi trường, Cty đề xuất đưa cây cọ Phú Thọ trồng tập trung thành cụm ở các khu đất trống công sở hoặc dải cây xanh cách ly dọc các tuyến đê chạy ngang TP hoặc các KCN. Cây cọ Phú Thọ chắc chắn sinh trưởng tốt trên quê hương của chính nó, tuổi thọ cao, giá thành đầu tư rẻ, ngoài yếu tố ưu lợi sinh học đó thì hình ảnh “rừng cọ, đồi chè” còn là nét nhấn đậm màu sắc văn hóa của TP lễ hội miền đất Tổ.

Phat huy noi luc thuc hien tot 'Nam trat tu, van minh do thi 2016' - Anh 5

Với đội ngũ 59 cán bộ kỹ thuật và công nhân ngành cây xanh đô thị được đào tạo và truyền thụ kinh nghiệm từ những người đi trước đã hoàn thành tốt việc xén, tỉa, thay thế cây chết, cây sâu vừa tạo cảnh quan, vừa chống gãy đổ mùa mưa bão. Cty hiện có 6.000m2 vườn ươm, dưỡng cây đô thị và môi trường. Năm 2017 Cty đề nghị TP đầu tư quy hoạch đồng bộ về cây xanh và vỉa hè. Bởi cây xanh và vỉa hè có mối liên hệ song tồn… Việt Trì phấn đấu trong 10 năm tới đạt 20m2 cây xanh trên một đầu người, theo tiêu chuẩn đô thị quốc tế…

Nhiệm vụ quản lý vận hành điện chiếu sáng công từng bước đang được hiện đại hóa, đưa công nghệ đèn LED, bảo đảm chuẩn xác giờ đóng, cắt điện theo thời tiết từng mùa hoặc từng ngày để giảm tải điện năng, ngầm hóa các tuyến phố mới bảo đảm an toàn và thẩm mỹ. Bảo đảm an ninh, giao thông chiếu sáng các công trình công cộng như quảng trường, nhà văn hóa, các trục đường chính.

Cty đã triển khai xã hội hóa chiếu sáng đô thị, tới từng khu phố, khu dân cư, trên cơ sở tiêu chuẩn như mật độ dân cư, độ rộng mặt đường, nhu cầu thực tế, điều kiện đóng góp kinh phí thì Cty sẽ ra điều kiện tiêu chuẩn kỹ thuật an toàn lưới điện, tiêu chuẩn ánh sáng, độ bền công trình, công suất và tính thẩm mỹ. Hội đủ các điều kiện trên, Cty sẽ thông báo cho khu dân cư và UBND phường, xã sở tại được phép đầu tư công trình chiếu sáng, sau khi hoàn tất, Cty sẽ đến kiểm tra đạt chuẩn thì mới đưa vào sử dụng.

Cty hiện đang bảo đảm vận hành 160km đường đèn cao áp. Mỗi tháng chi từ 500 - 600 triệu đồng tiền điện. Vấn đề chiếu sáng hiện nay của các khu dân cư và khu đô thị có nhu cầu không đồng đều, do đó cần được nghiên cứu, điều chỉnh chiếu sáng phù hợp, tiết kiệm…

Được xây dựng trên các vị thế cao, Việt Trì nhiều hồ chứa, gần sông, nên việc thoát đô thị, chỉ gặp úng cục bộ như khu Gát, khu sân vân động, Nông Trang, khu đô thị Minh Phương, dốc Công đoàn… nhưng không kéo dài.

Hệ thống thoát nước xây dựng từ năm 1960, không đáp ứng được nhu cầu thoát nước, hiện đang quy hoạch lại cùng với công trình xử lý nước thải sinh hoạt đang được TP thi công. Với 20 công nhân bảo đảm nạo vét 60km đường rãnh thoát, cống, hố ga hiện cũng đang quá tải khi gặp tình trạng thời tiết cực đoan…

Phat huy noi luc thuc hien tot 'Nam trat tu, van minh do thi 2016' - Anh 6

Quản lý dịch vụ mai táng và nghĩa trang vẫn thực hiện phương châm phục vụ là chính. Cty được trang bị 2 xe tang, 2 xe ca. Mức tối thiểu cho một dịch vụ mai táng chỉ hết 5 triệu đồng. Nghĩa trang An Thái diện tích 17 ha, được quy hoạch xôi đỗ, trong tương lai do sự phát triển, nghĩa trang sẽ di chuyển ra khỏi nội thành. Dù ô nhiễm nhưng hiện tại An Thái vẫn phải để tồn tại, trong khi chưa có nghĩa trang mới bảo đảm độ giãn cách xa khu dân cư.

Để có một đô thị lễ hội hoàn thiện, Cty hiện đang để ngỏ đề nghị TP xây dựng nhà hỏa táng, nhà tang lễ cũng như công trình vệ sinh công cộng quanh khu vực quảng trường và công viên Văn Lang.

Giám đốc Phạm Ngọc Thọ nhìn xa, ánh mắt tự lự, đượm niềm vui khi ý thức mình và những cộng sự xung quanh, đã góp tâm sức phụng sự TP quê hương, không chỉ bằng bổn phận mà cả tình yêu nữa.

Áp lực cực lớn hàng năm vào dịp Giỗ Tổ là Cty CP Môi trường và dịch vụ đô thị Việt Trì phải chỉnh trang đô thị, vệ sinh môi trường, đảm bảo cảnh quan TP xanh - sạch - đẹp trong dịp đại lễ, ngoài việc tăng cường thêm lực lượng cán bộ, công nhân làm việc hết công suất, Cty lên kế hoạch chi tiết cho từng công việc. Cty huy động hàng trăm công nhân làm tăng ca nhằm nạo vét cống rãnh, thu gom, vận chuyển rác thải tại TP Việt Trì và Khu di tích lịch sử Đền Hùng; điều động xe rửa đường phục vụ thường xuyên trong khu vực nội bộ Khu di tích. Dọc các tuyến phố, tuyến đường chính của TP như đường Hùng Vương, đường Nguyễn Tất Thành, đường Trần Phú, hàng loạt cây xanh đã được cắt, tỉa và trồng rặm cây cảnh, thảm lá màu... Tiến hành sửa chữa, duy trì hệ thống đèn chiếu sáng công cộng và đèn trang trí, thay đổi nội dung khẩu hiệu, hình ảnh tuyên truyền trên bảng điện tử, cổng chào điện tử, đèn LED trên các cụm đèn trang trí; tăng thời lượng chạy bảng điện tử…

Một lần nữa Giám đốc Phạm Ngọc Thọ, nhấn mạnh:

- Thực hiện “Năm trật tự, văn minh đô thị 2016” cũng là dịp từ lãnh đạo đến người công nhân của Cty chúng tôi tiếp nạp nguồn năng lượng mới, chung tay với TP xây dựng văn hóa đô thị bền vững, vượt qua thách thức khó khăn phấn đấu bảo đảm dịch vụ giữ gìn vệ sinh môi trường, cảnh quan TP xanh - sạch - đẹp, không những đáng sống cho người dân sở tại mà còn tạo ấn tượng tốt đẹp trong tâm tư du khách về với TP Lễ hội đất Tổ…

Tham Thiện