Tuy chưa có những cảnh báo diện rộng nhưng thói quen sử dụng smartphone thường xuyên đến mức gần như “nghiện” sẽ gia tăng nhiều bệnh lý về xương khớp: yếu tay, khô khớp, thoái hóa đốt sống cổ, hội chứng ống cổ tay… với người dùng.

Phat benh vi smartphone - Anh 1

Ngày nay smartphone gần như trở thành vật bất ly thân với mỗi người. Trong số liệu báo cáo của Google cuối tháng 6 vừa qua, người Việt đang sở hữu số di động nhiều hơn máy tính là 9%. Việc các nhà quảng cáo thay đổi cách thức tiếp cận người dùng cũng khiến smartphone trở thành công cụ tiện lợi để người dùng truy cập Internet xem phim, lướt web giải trí, mua sắm… bên cạnh nhiều công dụng khác: nhắn tin, gọi điện, chụp ảnh, thậm chí là đọc mail và giải quyết công việc.

Cũng theo công bố gần đây nhất của công ty thông tin và đo lường toàn cầu Nielsen, cứ 10 người Việt thì có 9 người sử dụng smartphone như thiết bị cá nhân. Có 31% người dùng thường xuyên truy cập Internet bằng smartphone với thời gian trung bình mỗi tuần là 24,7 giờ. Cụ thể, nhóm người tiêu dùng trong độ tuổi 21 – 29 dành nhiều thời gian online nhất (27,2 giờ mỗi tuần) và nhóm này cũng tăng mạnh nhất so với nhóm tuổi khác.

Một điều đáng chú ý trong báo cáo của Nielsen là người Việt (không phân biệt nhóm tuổi) thích sử dụng cả 2 thiết bị cùng lúc, nghĩa là tương tác với các thiết bị truy cập Internet khác kể cả khi đang xem ti vi. Người Việt đứng thứ 3 trong khu vực Đông Nam Á về thời gian truy cập Internet.

Dù nhiều người biết sử dụng smartphone quá thường xuyên trong thời gian dài, liên tục sẽ không tốt cho sức khỏe vì ảnh hưởng của sóng điện từ nhưng có những bệnh liên quan đến smartphone lại ít được biết tới. Ngoài những hậu quả nhãn tiền: mỏi mắt, suy giảm thị lực, thính lực, đau nhức ống tai do đeo tai nghe trong thời gian dài… thì thường xuyên sử dụng smartphone còn có thể gây ra nhiều bệnh lý diễn tiến nặng và kéo dài.

Ảnh hưởng xương khớp

Phat benh vi smartphone - Anh 2

Đặng Nguyễn Quang Huy (sinh viên năm 3 trường Cao đẳng Du lịch, Hà Nội) có thói quen sử dụng smartphone rất nhiều. Thời gian sử dụng điện thoại mỗi ngày của Huy khoảng 9 - 10 tiếng. Thời gian gần đây, Huy thấy hiện tượng cánh tay trái tê mỏi và buồn như kiến bò, giơ tay lên làm việc gì cũng thấy mỏi rã rời, không muốn làm gì khiến sinh hoạt trở nên bất tiện.

Một trường hợp khác là nam nhân viên văn phòng (35 tuổi, quận 1, TP.HCM) có biểu hiện đau mỏi các khớp ngón tay trong nhiều tháng. Cổ tay phải đau, sưng thành cục, ấn vào thấy đau. Lúc này anh mới đi khám và biết nguyên do là việc sử dụng smartphone quá nhiều. Công việc của anh là làm kinh doanh, phải truy cập Internet nhiều. Và chiếc smartphone là công cụ nhỏ gọn, thuận tiện nhất để anh giải quyết công việc: nhắn tin, chat, email cho khách hàng, trao đổi với đồng nghiệp mọi lúc mọi nơi.

Phat benh vi smartphone - Anh 3

Tay là bộ phận dễ tổn thương khi lạm dụng smartphone

Sử dụng smartphone quá thường xuyên là bạn đang âm thầm hủy hoại sức khỏe của mình. Điều này không phải lời đe dọa mà đã có những lời cảnh báo được đưa ra khi ngày càng nhiều người mắc các bệnh lý về xương khớp do dùng smartphone.

Thạc sĩ, bác sĩ Nguyễn Đức Thành (khoa Chấn thương Chỉnh hình, bệnh viện Đại học Y dược TP. HCM) cho biết sử dụng smarphone thường xuyên có thể gây bệnh lý cơ xương khớp. Bác sĩ giải thích, có 2 loại điện thoại thông minh là bàn phím ảo hoặc bàn phím cứng. Với loại phím cứng, lực bấm lớn còn có thể tác động nhiều hơn tới các đầu ngón tay, tích tụ dần gây tổn thương nhưng không ai để ý đến chuyện này. Bác sĩ nói thêm, mỗi ngày bệnh viện Đại học Y dược TP. HCM tiếp nhận hàng trăm người, chủ yếu là giới văn phòng bị đau bàn tay, các loại bệnh trên bàn tay, cột sống cổ, thắt lưng, vai… vì sử dụng smartphone quá nhiều.

Có 3 bệnh lý liên quan đến xương khớp do smartphone là: “ngón tay cò súng” còn gọi là ngón tay lò xo, ngón tay bật hay viêm bao gân gấp (hiện tượng đau nhức phần gốc ngón tay, thường ở ngón cái, khi cử động nhiều có cảm giác ngón tay bị mắc kẹt, không duỗi thẳng được); vùng cổ tay đau và hạn chế hoạt động; hội chứng ống cổ tay có thể làm yếu các ngón tay. Trường hợp bệnh nặng mà không biết hoặc chủ quan không chữa bệnh có thể để lại di chứng nguy hiểm như teo cơ ngón tay.

Nói về những ảnh hưởng của lạm dụng smartphone, theo Phó Giám đốc bệnh viện Nhân dân 115 – Thạc sĩ, bác sĩ Nguyễn Đình Phú, các bệnh lý về gân cơ không để lại di chứng nhưng kéo dài đau đớn ở người bệnh, ảnh hưởng đến công việc và chất lượng sống. Về những bệnh thần kinh, nếu không điều trị kịp thời, dây thần kinh bị chèn ép lâu ngày, gây thoái hóa nặng sẽ để lại di chứng lâu dài hoặc vĩnh viễn.

Thoái hóa đốt sống cổ

Phat benh vi smartphone - Anh 4

Đốt sống cổ bị ảnh hưởng nếu dùng smartphone sai tư thế

Những bệnh lý liên quan đến cổ như thoái hóa đốt sống, đau mỏi cổ… cũng có thể xảy ra với người dùng vì phải cúi đầu liên tục, tập trung vào màn hình trong thời gian dài hoặc sử dụng smartphone sai tư thế. “Bệnh” cúi đầu có thể đau lan từ cổ lên vai, đầu, lưng… ảnh hưởng tới hệ xương vì khi cúi đầu khối lượng đè lên cổ sẽ tăng lên gấp nhiều lần.

Nghiên cứu của Hiệp hội phẫu thuật cột sống và Phục hồi chức năng New York (Mỹ) chỉ rõ, ở tư thế bình thường, cột sống cổ chịu khối lượng áp lực khoảng 4,5kg. Góc cúi từ 15 - 45 độ làm tăng 12 - 22kg trọng lượng “đè” lên cổ, góc cúi càng tăng trọng lượng tác động càng lớn. Đặc biệt, khi góc cúi đạt 60 độ (tư thế quen thuộc của nhiều người khi dùng smartphone hoặc máy tính bảng), cột sống cổ phải chịu trọng lượng 27kg, gây ảnh hưởng không tốt tới sự phát triển của xương sống.

Ở Trung Quốc đã ghi nhận trường hợp một bé gái 3 tuổi bị thoái hóa đốt sống, lệch cổ, tổn thương nặng vùng cơ trên phần cổ sau 1 năm sử dụng máy tính bảng và smartphomne. Bệnh được phát hiện khi em bé bỗng nhiên sốt cao (38,5 độ), sau đó cổ bị vẹo sang trái và không quay được. Điều này càng gia tăng cảnh báo nguy cơ bệnh tật do “nghiện” và lạm dụng những thiết bị truy cập Internet thông minh.

Trên thế giới, những bệnh như trên được gọi là tổn thương do những dụng cụ thông minh, gây ra bởi những ảnh hưởng cử động lặp lại nhiều lần. Những tổn thương do sức căng liên tục gây áp lực lớn tới khối cơ bàn tay, cổ tay, cột sống lưng khi ngồi lâu, làm việc quá sức.

Các bác sĩ cũng cảnh báo tư thế dùng smartphone không thay đổi trong một thời gian dài sẽ tác động lớn đến dây chằng, gân cơ vùng xương cổ, vai, vùng thắt lưng cũng như các dây chằng, gân cơ ở vùng cổ tay, bàn tay… làm tăng nguy cơ mắc bệnh thoái hóa cột sống cổ, gai cột sống cổ. Trường hợp bệnh nặng phải mổ để điều trị can thiệp.

Phòng chống bệnh do “nghiện” smartphone

Nếu nhận biết được mức độ nguy hại của việc sử dụng smartphone quá nhiều, người dùng có thể phòng tránh và điều trị kịp thời những bệnh lý liên quan. Các bác sĩ cho biết, nếu ở thể nhẹ, chỉ cần thay đổi thói quen và thời gian sử dụng smartphone hợp lý thì các triệu chứng bệnh sẽ hết, không cần điều trị bằng thuốc hay phẫu thuật.

Phat benh vi smartphone - Anh 5

Người dùng cần thay đổi thói quen sử dụng smartphone để giảm nguy cơ bệnh tật

Cụ thể, người dùng nên giảm tổng thời gian sử dụng smartphone trong ngày và dành thời gian nghỉ cứ 15-20 phút/ lần. Bạn có thể tận dụng thời gian nghỉ để thay đổi tư thế, vận động để giảm sức căng hay tập thể dục cho bàn tay để giúp gân cơ, dây chằng tay khỏe hơn.

Người dùng nên phân phối lực cầm, bấm smartphone bằng cả 2 tay vì dùng 1 tay sẽ tạo sức ép, gây áp lực lớn hơn lên dây chằng. Đặt điện thoại lên một “giá đỡ” như bàn, đùi cũng giúp giảm áp lực lên gân, cơ, dây chằng bàn tay khi sử dụng.

Giữ thẳng lưng, đầu mỗi khi dùng smartphone cũng giúp người dùng tránh được các vấn đề thoái hóa cột sống và đốt sống cổ.

Cài đặt độ sáng màn hình không vượt quá 50% để tránh gây mỏi mắt. Hạn chế sử dụng điện thoại trong bóng tối. Không nhìn màn hình liên tục quá mỗi 30 phút. Cần dành thời gian để mắt nghỉ ngơi, điều tiết và thư giãn.

Trong trường hợp có những biểu hiện bệnh lý như nhức tay, buồn như kiến bò, tê mỏi tay cần đi khám để phát hiện và điều trị bệnh kịp thời, tránh di chứng và biến chứng.

Minh Phương