Đã ba tuần kể từ khi Sở Giao dịch chứng khoán TPHCM (Hose) áp dụng bước giá mới trong giao dịch: bước giá 10 đồng cho các cổ phiếu có thị giá dưới mệnh giá, 50 đồng cho cổ phiếu có thị giá từ 10.000 đồng đến dưới 50.000 đồng và 100 đồng cho cổ phiếu có thị giá từ 50.000 đồng trở lên.

Phan hoa co phieu da tien toi thai cuc - Anh 1

Thị trường đang chờ các đợt thoái vốn của Nhà nước ở những doanh nghiệp cỡ lớn như VNM, Habeco, Sabeco. Ảnh: MINH KHUÊ

Nhận xét đầu tiên có thể thấy là các cổ phiếu thị giá thấp dưới 10.000 đồng, nhất là các cổ phiếu “bèo”, đã giảm giá đáng kể trong một thời gian ngắn. Theo một môi giới lâu năm, bước giá 10 đồng đã làm hạn chế tính đầu cơ của các cổ phiếu “bèo” và rõ ràng cơ hội tìm kiếm lợi nhuận từ chúng đã trở nên eo hẹp hơn. Một số công ty chứng khoán đã điều chỉnh tỷ lệ ký quỹ đối với nhóm này, thậm chí có công ty đã nâng mức ký quỹ lên 100%. Dòng tiền đầu cơ rút ra khỏi đây là một trong những lý do không thể bỏ qua.

Thứ hai việc áp dụng bước giá 10 đồng đã làm cho biên độ ±7%/phiên (giá trần và giá sàn) được tính triệt để. Trước đây, với bước giá cũ 100 đồng, để làm tròn giá, sự biến động của cổ phiếu “bèo” thường ở mức 4-6%/phiên. Nay bước giá mới khiến chiều lên của thị giá trở nên khó khăn trong khi ở chiều xuống thị giá lại có thể rơi hết biên độ. Có thể nhắc đến một vài mã cùng chung hiện tượng trên như TSC, FLC, HAR, HAP, ITA, OGC, VHG... Đặc biệt, với những mã thị giá dưới 2.000 đồng/cổ phiếu như ATA, BGM, VOS... sự lao dốc còn ở tốc độ nhanh chưa từng thấy.

“Sự phân hóa giữa các nhóm cổ phiếu đã tiến tới thái cực”, giám đốc môi giới bộ phận khách hàng cá nhân một trong những công ty chứng khoán tốp 10 thị phần môi giới nhận xét. “Các cổ phiếu cơ bản đã tăng giá khá nhanh trong thời gian ngắn vừa qua và thị giá đã ở mức cao, nhưng dòng tiền vẫn vào, trong khi các nhóm dưới đã rẻ lại càng trở nên rẻ”, vị giám đốc này nói.

“Các cổ phiếu cơ bản đã tăng giá khá nhanh trong thời gian ngắn vừa qua và thị giá đã ở mức cao, nhưng dòng tiền vẫn vào, trong khi các nhóm dưới đã rẻ lại càng trở nên rẻ”, Giám đốc môi giới của một công ty chứng khoán nhận định.

Xu hướng trên xuất phát từ đâu? Trước hết từ sự nhận thức của nhà đầu tư về sự an toàn khi giải ngân vào các cổ phiếu cơ bản. Nếu VN-Index có biến động mạnh do những sự kiện bất ngờ, nắm giữ cổ phiếu cơ bản làm nhà đầu tư yên tâm. Ngoài ra, các cổ phiếu cơ bản được các tổ chức sở hữu cũng phần nào giúp nhà đầu tư cá nhân nhỏ lẻ cảm thấy được hỗ trợ. Thứ nữa, tiền margin giờ đây đã chuyển hướng, được sử dụng mạnh ở những cổ phiếu vốn hóa lớn và cổ phiếu có các chỉ số tài chính tốt. Không phải ngẫu nhiên, thanh khoản của những mã như VNM, HPG, HSG, FPT, MSN lên tới hàng triệu đơn vị/ngày; hay cổ phiếu dược từ xưa đến nay giao dịch bình quân chỉ khoảng vài ngàn đơn vị/ngày cũng đã vượt lên mức hơn trăm ngàn đơn vị/ngày.

Thêm vào đó, một số cổ phiếu cơ bản nằm trong danh sách mà Nhà nước sẽ thoái vốn 100%. Đây tiếp tục là câu chuyện của chứng khoán từ nay đến cuối năm. Phần lớn nhà đầu tư kỳ vọng giá các cổ phiếu được Nhà nước bán ra sẽ tích cực vì Nhà nước bán một cục và nhìn từ kinh nghiệm thoái vốn của Tổng công ty Đầu tư và Kinh doanh vốn nhà nước (SCIC), thì hầu hết các cổ phiếu mà SCIC thoái vốn đều đi lên sau khi tổ chức này không còn là cổ đông nữa.

Khác với hành động của khối nhà đầu tư trong nước, giao dịch của nước ngoài trong hai tháng 8-9 năm nay, nhất là trong tháng 9, đã phát ra một tín hiệu khác. Trong tuần giao dịch kết thúc vào giữa tháng 9-2016, nước ngoài đã bán ròng mức kỷ lục một tuần trong lịch sử, tổng cộng 1.900 tỉ đồng, bằng cả mức bán ròng của tháng 8-2016. Không chỉ các quỹ ETFs tái cơ cấu danh mục bán ra, mà nhiều quỹ ngoại khác cũng bán. Các cổ phiếu ngân hàng như VCB, STB, SHB đều bị bán ra hàng trăm tỉ đồng mỗi loại. Thị giá STB và SHB đang trong vùng đáy kể từ khi niêm yết. Riêng VNM đã bị bán ròng tuần thứ năm liên tiếp và khả năng bán ròng vẫn đang tiếp diễn.

Hành động của nhà đầu tư nước ngoài tỏ ra hợp lý, ông Nguyễn Đức Hùng Linh, Giám đốc phân tích của SSI, nhận định. Ông Linh dẫn chứng: trong khi chốt lời hàng loạt mã do giá đã tăng nhiều, nước ngoài lại mua ròng cổ phiếu SSI, MBB, GAS, PVT, PVS. Đây là những mã chưa chuyển động từ đầu năm đến nay hoặc biến động theo giá dầu thô. Ông Linh kết luận: “Nhà đầu tư nước ngoài vẫn quan tâm đến chứng khoán Việt Nam, nhưng điều quan trọng nhất là mức giá của cổ phiếu và cả thị trường liệu có còn đủ hấp dẫn. Định giá không ít cổ phiếu quá cao đang tạo ra trở ngại cho quyết định mua vào của khối ngoại ở thời điểm hiện tại”.

Một sự phân hóa khác là biến động của VN-Index và Hnx-Index. Rất khó tìm ra nhóm những cổ phiếu cơ bản đã “chạy xa” trên Hnx, trừ một số mã riêng lẻ như CVT, VCS, DBC, PVI, SLS, AAA... Hơn 90% cổ phiếu trên sàn Hà Nội đang bị bỏ qua do quy mô doanh nghiệp nhỏ và vị trí không trọng yếu của chúng trong ngành. Đã sắp đến ngày chứng khoán Việt Nam có chỉ số chung, nhưng sự cải thiện giao dịch ở sàn phía Bắc vẫn chưa đến.

Nhìn về tương lai, thị trường đang chờ các đợt thoái vốn của Nhà nước ở những doanh nghiệp cỡ lớn như VNM, Habeco, Sabeco. Không loại trừ khối ngoại sẽ bán các cổ phiếu trên sàn đã tăng giá, để gom tiền tham gia các đợt thoái vốn của Nhà nước. Nếu như vậy, sự phân hóa cho dù đã tiến tới thái cực, vẫn còn có thể diễn biến với ngẫu hứng cả ở chiều leo thang và xuống thang.