Phó Chủ nhiệm Ủy ban về Các vấn đề xã hội của Quốc hội Bùi Sỹ Lợi nhấn mạnh, bao giờ chính sách mới cũng kèm theo việc lợi dụng chính sách. Cho nên, các cơ quan quản lý Nhà nước phải có trách nhiệm thanh tra, kiểm tra, xử lý để ngăn chặn hành vi trục lợi, lạm dụng quỹ bảo hiểm xã hội (BHXH), bảo hiểm y tế (BHYT).

Phai thanh tra, kiem tra “chan” loi dung chinh sach bao hiem - Anh 1

Ông Bùi Sỹ Lợi - Phó Chủ nhiệm Ủy ban về Các vấn đề xã hội. Ảnh: Trần Kiên

Bội chi quỹ BHYT có thể tới 5 nghìn tỷ đồng

Nửa đầu năm 2016, cả nước có trên 80% dân số tham gia BHYT, vượt kế hoạch được giao. Tổng quỹ khám chữa bệnh (KCB) BHYT là 28.220 tỷ đồng nhưng tổng chi KCB tại các địa phương đã là 30.372 tỷ đồng, tăng 40% so với cùng kỳ năm trước, chiếm 42% dự toán Chính phủ giao. “Tính chung cả nước, quỹ KCB BHYT mất cân đối 2.152 tỷ đồng, dự kiến con số bội chi cả năm sẽ là 5.000 tỷ đồng”, ông Phạm Lương Sơn, Phó Tổng Giám đốc BHXH Việt Nam cho biết.

Nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng này được nhận diện là do những hành vi lạm dụng, trục lợi của người có thẻ BHYT và các cơ sở KCB. Ông Phạm Lương Sơn cho biết, có người chưa tham gia BHYT nhưng mượn thẻ của người khác đi KCB, tẩy xóa thẻ BHYT đã hết hạn để mong được quỹ chi trả hoặc sử dụng giấy chuyển tuyến giả, giấy tờ tùy thân có ảnh giả, chỉ tham gia khi có bệnh hoặc tận dụng thẻ để đi KCB tại nhiều cơ sở KCB trong thời gian ngắn để lấy thuốc...

“Thuốc BHYT được lĩnh, ngoài sử dụng cho bản thân, gia đình còn có những phản ánh là mang thuốc bổ, thuốc kháng sinh để cho cá ăn. Điều này chỉ xảy ra ở một số trường hợp nhưng rất đáng bị lên án”, ông Phạm Lương Sơn chua xót.

Còn ở cơ sở KCB BHYT, không chỉ ở cơ sở y tế tư nhân mà cả y tế công lập thì lập hồ sơ bệnh án khống để thanh toán BHYT với cơ quan BHXH; bệnh nhân đã ra viện nhưng vẫn chỉ định thuốc, dịch vụ kỹ thuật để lĩnh thuốc cho cá nhân. Cũng có nơi tăng cường đưa bệnh nhân vào điều trị nội trú để tăng thu tiền giường bệnh hoặc chỉ định dịch vụ quá mức cần thiết, không phù hợp với chẩn đoán và điều trị; sử dụng các loại thuốc ít cạnh tranh, có hàm lượng không phổ biến với mức giá cao; tạo sự độc quyền trong đấu thầu, gây lãng phí; thống kê thanh toán sai...

Kiên quyết từ chối thanh toán các chi phí bất hợp lý

Theo Phó Chủ nhiệm Ủy ban về Các vấn đề xã hội của Quốc hội Bùi Sỹ Lợi, vấn đề quan trọng của việc mất cân đối quỹ bảo hiểm là không chăm lo được cho người dân một cách công bằng, công khai, minh bạch. Một bộ phận được KCB quá mức trong khi có bộ phận lại không được đảm bảo. Làm sao để người dân nhận thức cho đúng, đi KCB là bảo đảm chăm lo sức khỏe cho toàn dân. Nhưng có những người đi khám hàng bao nhiêu lần, thuốc không sử dụng đem bán, đây là vấn đề cần phải chấn chỉnh.

“Bao giờ chính sách mới cũng kèm theo việc lợi dụng chính sách”, ông Bùi Sỹ Lợi nói và cho rằng, cơ quan quản lý Nhà nước phải có trách nhiệm thanh tra, kiểm tra, xử lý để ngăn chặn hành vi trục lợi, lạm dụng quỹ BHXH, BHYT. Điều này cần có sự vào cuộc của các cấp chính quyền. “Trước đây việc khởi kiện ra tòa là do BHXH Việt Nam, từ ngày 1/7/2016, Bộ luật Tố tụng Dân sự quy định Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam tham gia khởi kiện các vụ sai phạm nhưng chúng ta chưa triển khai được. Bây giờ BHXH Việt Nam mới ký được quy chế phối hợp với Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam. Điều này cần phải rút kinh nghiệm để xử lý ngay”, ông Bùi Sỹ Lợi nhấn mạnh.

Đồng quan điểm, ông Phạm Lương Sơn thông tin, BHXH Việt Nam đã triển khai nhiều giải pháp quyết liệt như chỉ đạo BHXH 63 tỉnh, TP tập trung kiểm soát chi phí; kiểm tra, thanh tra các cơ sở KCB trong cả nước, đặc biệt là những nơi có biểu hiện trục lợi, rà soát và kiên quyết từ chối thanh toán các chi phí bất hợp lý. Đồng thời, tổ chức hội nghị trực tuyến với BHXH các tỉnh, chỉ đạo sử dụng quỹ BHYT phải nằm trong phạm vi dự toán….

Không thể vỡ quỹ BHXH, BHYT

Trước lo lắng về nguy cơ vỡ quỹ BHXH, BHYT, ông Bùi Sỹ Lợi khẳng định điều này không thể xảy ra. "Chúng ta nên yên tâm bởi 2 quỹ BHYT và BHXH đều do Nhà nước bảo hộ và điều chỉnh. Đơn cử là lương hưu vẫn được Nhà nước điều chỉnh trong từng thời kỳ nhằm phần nào đảm bảo đời sống của người lao động khi hết tuổi lao động. Hai quỹ này hoàn toàn nằm trong tầm quản lý chặt chẽ của Nhà nước. Tôi cũng đã nói nhiều lần: Chúng ta không nên dùng khái niệm “vỡ quỹ”, “thủng quỹ” bởi dễ làm dư luận hiểu nhầm”.

Cả ông Lợi và ông Sơn đều cho rằng, khi người lao động tham gia BHXH thì các khoản đó là “của để dành”. “Hiện nay, BHXH Việt Nam đang triển khai việc trả sổ BHXH do doanh nghiệp đang quản lý sang cho người lao động quản lý thông qua thẻ điện tử... Tới đây, khi ngành BHXH hoàn thiện hệ thống công nghệ thông tin một cách đầy đủ, thì NLĐ sẽ theo dõi, kiểm soát được tiền đóng BHXH của mình, kể cả tiền gốc đóng, tiền tăng trưởng do đầu tư quỹ tạo ra”, ông Phạm Lương Sơn cho biết.

Trần Kiên