Những người có quan điểm thận trọng đã rất sửng sốt về cuộc bỏ phiếu của Hạ Viện hôm 29/9, với đa số phiếu ủng hộ dự luật trao quyền cho tổng thống trừng phạt Trung Quốc về vấn đề tỷ giá. Thực ra dự luật này mới chỉ là một động thái "nhẹ tay".

Tuy nhiên đã có những lời cảnh báo đầy lo lắng về cuộc chiến thương mại với Trung Quốc và nguy cơ với nền kinh tế toàn cầu. Những quan điểm thận trọng này cho rằng nước Mỹ nên theo đuổi mục tiêu qua đường ngoại giao kín đáo, hơn là đối đầu trực tiếp với Trung Quốc. Nhưng những chủ nhân của quan điểm đó vốn đã nhận định sai về nhiều vấn kể từ khi cuộc khủng hoảng bắt đầu. Hãy nhìn xem họ đã sai như thế nào khi trước đây cho rằng thâm hụt ngân sách sẽ dẫn đến tăng lãi suất và lạm phát, và bây giờ họ cũng sai khi nhận định về dự luật đối đầu với Trung Quốc này. Thực tế cho thấy giải quyến vấn đề tỷ giá bằng con đường ngoại giao đã không dẫn tới đâu cả, và nếu tiếp tục cũng sẽ không dẫn tới đâu hết, trừ khi chúng ta đưa ra những đe dọa trả đũa. Sự lo lắng về chiến tranh thương mại là không có cơ sở, ngược lại có những điều tồi tệ có thể xảy ra do chính sách tiền tệ xảo quyệt của Trung Quốc. Hãy nhìn lại hiện trạng kinh tế thế giới hôm nay. Các nền kinh tế phát triển vẫn đang vật lộn trong vòng rối ren với ảnh hưởng của bong bóng nhà đất và cuộc khủng hoảng tài chính. Sức mua tiêu dùng đang yếu và doanh nghiệp không muốn mở rộng hoạt động kinh doanh, khi mà doanh thu không đủ để tái đầu tư. Cuộc suy thoái về mặt nguyên tắc có thể đã kết thúc, nhưng tình hình thất nghiệp vẫn rất cao, và vẫn chưa có dấu hiệu hồi phục. Tình hình ở các nền kinh tế mới nổi thì hoàn toàn khác. Những nền kinh tế này vừa đã trải qua sự tăng trưởng mạnh, họ phải đối đầu với lạm phát thay vì giảm phát. Và họ có nhiều cơ hội đầu tư. Dòng vốn quốc tế giờ đây đang chảy sang các quốc gia này, và đương nhiên đây là những nước cần đóng vai trò quan trọng trong việc hồi phục kinh tế toàn cầu. Tuy nhiên Trung Quốc, nước có nền kinh tế lớn nhất trong nhóm các nền kinh tế đang phát triển mạnh, lại không cho phép điều đương nhiên này xảy ra. Họ đưa ra các hoạt động ngăn cản dòng vốn đầu tư nước ngoài, giới hạn dòng vốn chảy vào Trung Quốc. Đồng thời chính phủ Trung Quốc giữ giá đồng NDT ở mức thấp giả tạo, để tạo ra lượng ngoại tệ giữ trữ không lồ, hỗ trợ cho hoạt động xuất khẩu. Và lĩnh vực xuất khẩu được trợ cấp của Trung Quốc đã gây phương hại đến tình hình việc làm của cả thế giới. Trong khi đó, các quan chức Trung Quốc biện minh cho chính sách của mình bằng những lập luận không hợp lý và mâu thuẫn. Họ bác bỏ cáo buộc cho rằng họ đang cố tình điều tiết tỷ giá. Thế nhưng khoản dự trữ ngoại hối của Trung Quốc đã lên tới 2,4 nghìn tỷ USD. Lại còn có kiểu lý sự cùn của các quan chức rằng con số dự trữ không có ảnh hưởng gì cả, và đồng NDT không liên quan gì đến thặng dư thương mại của Trung Quốc. Thủ tướng Trung Quốc lại còn kể lể ra viễn cảnh nếu đồng NDT mạnh lên thì “không thể hình dung có bao nhiêu nhà máy ở Trung Quốc sẽ phá sản, và không biết bao nhiều người mất việc làm”. Trong khi đó trên bình diện ngoại giao, chính phủ Trung Quốc không cho thấy động thái thiện chí nào, và dường như cũng không thèm "nể mặt" các nhà đàm phán Mỹ. Vào hồi tháng Sáu Trung Quốc dường như đồng ý để cho đồng NDT mạnh lên theo đúng như quy luật thị trường. Nhưng cho đến hôm thứ Năm vừa rồi, đồng NDT mới chỉ tăng 2% so với USD, với sức tăng mạnh trong vài tuần gần đây, khi họ dự đoán được Hạ viện Mỹ sẽ thông qua dự luật cho phép áp thuế hàng Trung Quốc. Vậy dự luật vừa được Hạ viện thông qua có thể làm được gì?. Nó cho phép chính quyền Mỹ áp thuế chống lại hàng nhập khẩu từ Trung Quốc vốn được trợ giá bởi đồng NDT yếu, nhưng dự luật không bắt buộc chính quyền phải làm như vậy. Nhìn về kinh nghiệm trong quá khứ cho thấy quan chức Mỹ rất lưỡng lự khi hành động. Họ sẽ tiếp tục lấy cớ rằng có thể thuyết phục qua con đường ngoại giao và cho rằng Trung Quốc chỉ là hổ giấy. Sự thật là các dân biểu Hoa Kỳ đã rất thụ động khi đối mặt với hành vi thiếu thiện chí của Trung Quốc. Tuy vậy việc đối đầu với Trung Quốc là một trong số ít lựa chọn hiện có của chính quyền Obama nhằm giải quyết vấn đề thất nghiệp. Dự luật này không thay đổi được sự thụ động đó. Nhưng ít ra, nó sẽ bắt đầu tạo áp lực cho các nhà làm luật, giúp Mỹ sẵn sàng hơn trong việc đối đầu với Trung Quốc. Nguyên Bùi New York Times