Mỹ chọn biện pháp giá rẻ thì thỏa ước cắt giảm hạt nhân Nga – Mỹ sẽ bị vi phạm ngay từ đặt bút ký. Đây mới là mấu chốt của vấn đề.

Truyền thông quốc tế đưa tin ngày 31/10 Tổng thống Nga Putin đã ký phê chuẩn Luật Ngừng thỏa thuận Nga - Mỹ về tiêu hủy plutonium, được hai bên ký năm 2000 và gia hạn vào năm 2010.

Theo thỏa thuận mỗi bên sẽ tiêu hủy 34 tấn plutonium cấp độ vũ khi trong các chương trình phát triển quốc phòng.

Khối lượng plutonimum đó có thể sản xuất 17.000 đầu đạn hạt nhân được tiêu hủy bằng cách đốt trong lò phản ứng hạt nhân.

Nga và Mỹ xem thỏa thuận này là dấu hiệu tăng cường hợp tác giữa hai nước trong việc không phổ biến vũ khí hạt nhân.

Ong Putin tu choi giam hat nhan vi My khong choi dep? - Anh 1

Lãnh đạo Nga - Mỹ ký thỏa thuận cắt giảm hạt nhân năm 2010. Ảnh : AP

Tuy nhiên quan hệ Nga – Mỹ đang ở mức thấp nhất kể từ khi Chiến tranh Lạnh kết thúc và ngày 3/10 vừa qua Tổng thống Putin đã ký sắc lệnh đình chỉ thỏa thuận cắt giảm Plutonium cấp độ vũ khí Nga – Mỹ. Sau đó Kremlin trình dự án luật về việc đình chỉ này lên Hội đồng Liên bang (Thượng viện) và Duma Quốc gia (Hạ viện).

Ngày 19/10 và ngày 26/10 lần lượt Thượng viện và Hạ viện Nga đã thông qua dự luật. Nay Tổng thống Putin ký phê chuẩn và ban hành thành luật.

Như vậy việc đình chỉ hiệp ước cắt giảm hạt nhân đã được luật hóa. Động thái này có thể khiến quan hệ Nga – Mỹ gia tăng mức độ nguy hiểm.

Do căng thẳng Nga – Mỹ?

VOA ngày 3/10 cho rằng quan hệ Moscow - Washington xuống thấp bởi Putin sáp nhập bán đảo Crimea của Ukraine vào Nga năm 2014 và hỗ trợ các phần tử ly khai thân Moscow ở miền đông Ukraine. Điều đó khiến Washington và phương Tây áp đặt lệnh trừng phạt kinh tế đối với Nga.

Cùng với đó là việc NATO gia tăng sự hiện diện tại vùng Baltic sát biên giới nước Nga, thiết lập hệ thống phòng thủ tại Đông Âu, thách thức sức mạnh Nga. Và hiện nay là sự gia tăng căng thẳng Nga – Mỹ tại chiến cuộc Syria. Với Mỹ và phương Tây thì dường như đây là lý do quan trọng nhất khiến Putin đình chỉ thỏa thuận cắt giảm hạt nhân Nga – Mỹ.

Điều đó càng được khẳng định qua các điều khoản của Luật Ngừng thỏa thuận Nga - Mỹ về tiêu hủy plutonium. Theo đó ngoài các điều khoản quyết định ngừng thực thi thỏa thuận về tiêu hủy plutonium, đạo luật này còn có các điều khoản quy định chỉ nối lại thỏa thuận khi Mỹ phải hủy bỏ đạo luật Magnitsky và các biện pháp trừng phạt chống Nga.

Đặc biệt trong đạo luật này còn có điều khoản quy định việc Mỹ phải bồi thường thiệt hại cho Nga. Đồng thời với đó là Washington phải cắt giảm cơ sở hạ tầng quân sự tại các nước thành viên NATO. Như vậy, sự căng thẳng Nga – Mỹ trên các mặt trận có thể được nhận diện là nguyên nhân bao trùm việc luật hóa đình chỉ thỏa thuận.

Điều đó đồng nghĩa với việc hạ nhiệt trong quan hệ Nga – Mỹ là cơ sở tiên quyết để nối lại thỏa ước quan trọng này. Và Washington có thể đánh đổi lợi ích cho Moscow để làm giảm nguy cơ Chiến tranh Lạnh Nga – phương Tây.

Tuy nhiên, sự việc không đơn giản như vậy, đây chỉ là hành động “cả vú lấp miệng em” của Washington nhằm thực hiện mưu đồ nguy hiểm với Moscow.

Vì Washington chơi không đẹp

Có thể thấy rằng, việc Tổng thống Putin ký sắc lệnh của tổng thống nhà nước Nga về việc đình chỉ thỏa ước hạt nhân Nga – Mỹ và việc Tổng thống Nga ký phê chuẩn Luật Ngừng thỏa thuận Nga - Mỹ về tiêu hủy plutonium là rất khác nhau, cho dù mục đích vẫn là đình chỉ giá trị thực hiện của thỏa thuận đã được ký kết giữa hai bên.

Khi Tổng thống Putin nhận ra sự nguy hại bởi những hành động của Washington nên đã sử dụng các biện pháp ngăn chặn, hiệu chỉnh những hành động ấy nhằm đảm bảo an toàn cho nước Nga và giữ gìn lợi ích cho người dân Nga. Và đình chỉ thỏa thuận cắt giảm hạt nhân cũng chỉ là một trong số những biện pháp cần thiết đó.

Trong trường hợp này hành động của người đứng đầu nhà nước Nga là dựa trên phân tích diễn biến thực tế của quan hệ Nga – Mỹ trên các mặt trận và phụ thuộc vào cảm xúc của cá nhân để ra quyết định.

Khi diễn biến tình hình thực tế thay đổi theo hướng tích cực và cảm xúc của nhà lãnh đạo được giải toản, việc thực thi thỏa thuận có thể được khôi phục.

Tuy nhiên, khi việc đình chỉ được luật hóa thì có nghĩa một trong hai bên xác định được phía bên kia vi phạm nội dung thỏa ước và theo Moskva thì Washington đã vi phạm một số điều khoản của thỏa thuận quan trong này.

Đó là cách xử lý các đầu đạn hạt nhân, bởi Mỹ lựa chọn biện pháp giá rẻ - là trộn các nguyên liệu hạt nhân được chở tới từ Nga với các phụ gia đặc biệt.

Trong khi đó các chuyên gia hạt nhân Nga cho biết theo đúng những điều khoản đã ký, Mỹ phải dùng lò phản ứng hạt nhân để chuyển hóa plutonium, đảm bảo chắc chắn plutonium không thể tái sử dụng.

Có thể nếu Mỹ chọn biện pháp giá rẻ thì thỏa thuận cắt giảm hạt nhân Nga – Mỹ sẽ bị vi phạm ngay từ khi hai bên đặt bút ký. Và đây mới là mấu chốt của vấn đề.

Bởi lẽ khi Nga tiêu hủy plutonimum của Mỹ và ngược lại, nếu không đảm bảo việc không thể tái sử dụng thì hai bên sẽ không thể kiểm soát được nhau và chắc chắn sẽ có lượng plutonium được đối thủ giữ lại để tái sử dụng cho mục đích của mình. Đây mới chính là nguyên nhân khởi phát chạy đua vũ khí hạt nhân và tái xuất hiện Chiến tranh Lạnh.

Có thể thấy rằng, khi Putin luật hóa việc đình chỉ thóa ước cắt giảm hạt nhân Nga - Mỹ thì cũng đồng thời lật tẩy những chiêu trò của Washington và ngăn chặn sự nguy hại cho nước Nga.

Ngọc Việt