Ngày 17-1, Tổng thống Mỹ Barack Obama đã công bố một loạt những biện pháp cải cách hoạt động do thám Cơ quan An ninh Quốc gia Mỹ (NSA) theo hướng giảm bớt quyền lực của cơ quan này. Tuy nhiên, ông này vẫn cho phép NSA tiếp tục chương trình thu thập các dữ liệu điện thoại và coi đó như một công cụ chống khủng bố.

Trong bài phát biểu dài 43 phút tại Bộ Tư pháp Mỹ, ông Obama đã công bố hàng loạt những thay đổi như ngừng lưu trữ những dữ liệu điện thoại mà NSA đã thu thập được, chấm dứt các hoạt động nghe lén của NSA nhắm tới lãnh đạo của các nước đồng minh.

Ông tuyên bố: “Những cải cách mà tôi đề xuất ngày hôm nay sẽ giúp người dân Mỹ tin tưởng hơn rằng quyền của họ được bảo vệ, và các cơ quan tình báo và thực thi pháp luật của chúng ta vẫn duy trì được các công cụ mà họ cần thiết để giữ an toàn cho chúng ta”.

Trọng tâm trong số những thay đổi mà ông Obama công bố là cam kết chấm dứt việc lưu giữ những thông tin về các cuộc gọi điện thoại mà NSA đã thu thập được. Ông cũng yêu cầu thiết lập các cơ chế để bảo đảm những khả năng tình báo cần thiết mà không cần phải lưu giữ những dữ liệu này.

Ông nói: “Tôi tin rằng những người chỉ trích đã đúng khi chỉ ra rằng khi không có các biện pháp an toàn phù hợp, chương trình này có thể bị lợi dụng để thu thập thêm nhiều thông tin về đời sống cá nhân của công dân, và mở rộng cửa cho các chương trình thu thập dữ liệu có quy mô lớn hơn và bừa bãi hơn”.

Ông Obama kêu gọi Bộ trưởng Tư pháp Eric Holder và NSA đưa ra những biện pháp thay thế để lưu giữ dữ liệu trong vòng 60 ngày. Ông Obama cũng nói rằng kể từ nay, các điệp viên của NSA sẽ buộc phải xin phép trước khi tiếp cận dữ liệu về một mục tiêu cụ thể, thí dụ như một vụ điều tra chống khủng bố.

Tuy nhiên, ông Obama vẫn khẳng định rằng việc lưu giữ dữ liệu điện thoại là một công cụ sống còn giúp các điệp viên Mỹ theo dõi các mối liên kết giữa các nghi phạm khủng bố và cần phải được tiếp tục.

Ông Obama cũng tuyên bố ông đã ra lệnh ngừng hàng chục vụ nghe lén điện thoại của các lãnh đạo và nguyên thủ các nước đồng minh. Ông nói: “Tôi đã làm rõ với cộng đồng tình báo rằng, trừ trường hợp có mục đích an ninh quốc gia thuyết phục, chúng ta sẽ không giám sát điện thoại của nguyên thủ các nước bè bạn và đồng minh với chúng ta”. Ông Obama trấn an những người dân trên khắp thế giới rằng “nước Mỹ sẽ không do thám những người dân bình thường, những người không có sự đe tọa tới an ninh quốc gia Mỹ”.

Ông Obama cũng áp dụng những biện pháp chưa từng có để mở rộng sự bảo vệ đối với những cá nhân bị thu thập dữ liệu Internet. Những biện pháp này bao gồm những hạn chế về thời gian lưu giữ dữ liệu và cách thức mà các điệp viên Mỹ có thể được tiếp cận những dữ liệu này.

Ngoài ra, Tổng thống Obama còn đề xuất thành lập một ủy ban luật sư về các vấn đề công nghệ và quyền riêng tư tham gia Tòa án Giám sát Tình báo Nước ngoài. Tuy nhiên, ủy ban này sẽ chỉ được triệu đến tòa trong những vụ việc nhất định.

Giới quan sát nhận định bài phát biểu của Tổng thống Obama về những thay đổi trong hoạt động tình báo của Mỹ chủ yếu là nhằm xoa dịu các nước đồng minh cũng như người dân nước này. Theo tiết lộ của cựu nhân viên tình báo Edward Snowden, NSA đã tiến hành thu thập hàng trăm triệu trang dữ liệu các cuộc gọi điện thoại, thói quen sử dụng Internet và các tin nhắn văn bản từ khắp thế giới.

M.T

(Theo AFP, BBC)