PN - Xu hướng ra đề thi “mở” ở các môn khoa học xã hội không chỉ dừng lại kỳ thi tuyển sinh ĐH, CĐ mà còn mở rộng ra kỳ thi tốt nghiệp - vốn đòi hỏi thí sinh (TS) chỉ cần có học lực trung bình là có thể đậu. Do vậy, hiện nhiều trường THPT đã thay đổi cách ôn tập, đặc biệt khi kỳ thi năm nay có đến ba môn thuộc lĩnh vực khoa học xã hội.

Môn Văn: Nhớ chi tiết chính của tác phẩm

Ở kỳ thi tốt nghiệp năm học trước, câu số 1 (phần giáo khoa) của môn Văn đã thoát khỏi mô týp “truyền thống” thường chỉ hỏi về phần văn học nước ngoài, tác giả hay tác phẩm. Nhiều TS đã mất hai điểm ở câu này chỉ vì đề đổi mới, “trong truyện ngắn Chiếc thuyền ngoài xa của Nguyễn Minh Châu, nhân vật nghệ sĩ Phùng mỗi khi ngắm kỹ và nhìn lâu hơn tấm ảnh do mình chụp thường thấy hiện lên hình ảnh nào? Những hình ảnh đó nói lên điều gì?”. Ở câu 2, nghị luận xã hội đề cũng “mở”, yêu cầu học sinh (HS) trình bày suy nghĩ về lựa chọn được con đường đúng cho mình trong tương lai.

Học sinh trường Marie-Curie Q.3 đang dò bài ở sân trường

Một giáo viên (GV) dạy Văn ở Q.5, TP.HCM cho biết: Do không theo lối cũ của đề thi năm ngoái khiến việc ôn tập cho HS năm nay nhiều tranh cãi hơn. Chẳng hạn, ở câu 1 có tiếp tục yêu cầu các em học thuộc lòng tiểu sử tác giả, tác phẩm văn học nước ngoài hay là bắt buộc HS phải bám vào những chi tiết chính, có ý nghĩa thật sự của tác phẩm. Để chắc ăn hơn, nhiều thầy cô yêu cầu HS chọn cả hai, như vậy sẽ dễ khiến các em quá tải. Câu 1 chỉ có hai điểm nhưng khó lấy, vì kiến thức trong sách giáo khoa mênh mông.

Cô Nguyễn Phi Hồng, Trường THPT Bắc Mỹ đúc kết: Việc ôn tập cho HS vẫn theo cấu trúc của đề thi tú tài, câu 1 hỏi về phần giáo khoa, câu 2 là nghị luận xã hội, câu 3 là nghị luận văn học. Tuy nhiên, môn Văn không chỉ học thuộc lòng mà các em phải nắm, hiểu nội dung chính của tác phẩm, phải có tư duy trong quá trình làm bài thi. Đề thi Văn cho dù đổi mới nhưng cũng sẽ không quá khó cho HS có sức học trung bình, chỉ cần khi ôn tập, các em nhớ kiến thức căn bản, học kỹ nội dung tư tưởng chủ đề tác phẩm, học để hiểu chứ không nên học tủ. Đặc biệt, các em cần hiểu ý nghĩa của chi tiết chính trong tác phẩm, vì đề thi đòi hỏi TS phải biết vận dụng kiến thức, nắm vững phương pháp làm bài. Các em cần tránh học “tủ” theo đề, dàn bài đã có sẵn, nếu không cẩn thận sẽ dễ lạc đề.

Môn Lịch sử: Nên tránh lối học “Khó nhớ, dễ quên”

Nhắc đến môn Lịch sử, nhiều HS thực sự lo lắng vì khối lượng bài vở nhiều, lại dày đặc số liệu, chi tiết, sự kiện… mà thời gian thì ít. Làm sao có thể giải quyết hết bài vở trước khi bước vào cuộc thi? Cô Nguyễn Kim Tường Vy - GV môn Lịch sử, Trường THPT Nguyễn Hiền (Q.11, TP.HCM), giải tỏa nỗi băn khoăn này: “Để đạt hiệu quả cao khi ôn tập môn Lịch sử, HS cần tránh lối học thuộc lòng hết bài này đến bài khác, vì cách học này chỉ giúp HS thuộc lòng mà không thể hệ thống được kiến thức, rất khó nhớ mà lại dễ quên, dễ lẫn lộn. Cách ôn tập hiệu quả nhất là phân ra từng giai đoạn lịch sử: 1919 - 1930, 1930 - 1945, 1945 - 1954, 1954 - 1975 và trong từng giai đoạn lịch sử ấy HS sẽ học theo từng vấn đề. HS cũng đừng quá lo lắng, vì các thầy cô bộ môn sẽ giúp các em hệ thống lại kiến thức theo từng vấn đề, sự kiện để các em dễ học, dễ nhớ”.

Về mặt thời gian, theo cô Tường Vy, vẫn đủ để HS ôn tập hết những kiến thức đã học. Vấn đề là HS phải biết tận dụng thời gian và có kế hoạch “tác chiến” phù hợp. Cụ thể, cần tránh kiểu học xong môn này rồi mới học đến môn khác. Nên bố trí học xen kẽ. Chẳng hạn khi cảm thấy mệt với những bài học và bài tập các môn khoa học tự nhiên thì các em hãy chuyển sang học các môn khoa học xã hội và ngược lại. Cách học này sẽ giúp các em không cảm thấy quá mệt với một môn học nào đó và không bị “lệch”, không quá tải.

Môn Địa lý: Vừa học bài vừa dò Atlat

Khác với môn Lịch sử, ở môn Địa lý, khi học, ôn thi và vào phòng thi, HS đã có chiếc “phao cứu sinh” rất quan trọng là bảng Atlat. Cô Vũ Thị Bắc - GV dạy môn Địa lý tại trường THPT Năng khiếu - ĐHQG TP.HCM, thừa nhận: “Nếu biết sử dụng Atlat thì việc học có thể giảm tải được 50%, HS sẽ không cần phải ghi nhớ nhiều địa danh và số liệu vì trên từng trang Atlat, những kiến thức, số liệu liên quan đến nội dung bài học đều được thể hiện. Nhờ vậy, HS cũng tránh được việc phải học thuộc lòng, thời gian ôn tập sẽ được rút ngắn đi rất nhiều”.

Điều đáng quan tâm là đa phần HS hiện tập trung vào học và thi các khối A, B, D nên lơ là môn Địa lý và thiếu kỹ năng sử dụng Atlat. Cô Bắc cho rằng, việc sử dụng Atlat không khó lắm. Cho nên, những HS chưa biết hay chưa rành sử dụng Atlat hãy mạnh dạn đến gặp thầy cô của mình để hỏi. Sau đó, vừa ôn bài vừa dò Atlat để hiểu rõ nội dung bài học. Đây là cách ôn bài môn Địa lý hiệu quả nhất, cũng vừa là cách tập sử dụng Atlat cho thuần thục.

“Để kiếm năm điểm ở môn Địa lý không khó nếu HS chịu học và nắm được kiến thức một cách cơ bản cộng với việc biết sử dụng Atlat. Nếu HS chịu học bài, có lập luận tốt, nhuần nhuyễn với các dạng biểu đồ thì sẽ đạt điểm cao hơn”, nhiều thầy cô giáo khẳng định.

Nên bám vào đề cương ôn tập

Theo thầy Phạm Văn Phiệt, Hiệu trưởng Trường THPT Lê Quý Đôn, Q.3, nhiều năm trước, GV chỉ cần cho HS ôn tập trong nội dung kiến thức của bài là đạt yêu cầu nhưng giờ đây, GV phải hệ thống cho các em ở những bài, những chương có kiến thức liên thông, sự kiện liên quan với nhau. Nói ra có vẻ nhẹ nhàng, nhưng học một lúc sáu môn không hề đơn giản.

Do vậy, hiện không ít HS vì lo lắng, đã “sưu tầm” rất nhiều tài liệu tham khảo ở hai môn Lịch sử và Địa lý và mất nhiều thời gian cho những tài liệu này. Nhiều GV cho rằng, điều này chỉ hại vì nó dễ làm cho HS bị “lạc đường”. Cô Tường Vy khuyên, khi ôn tập, HS cần theo định hướng của thầy cô giáo. Cụ thể là nên bám vào đề cương ôn tập mà thầy cô đã cung cấp để học. Đây là tài liệu được GV cô đọng lại từ những kiến thức trong sách giáo khoa có kết hợp với chuẩn kiến thức, nên dễ học và dễ nhớ.

Các thầy cô cũng cho rằng, trong quá trình ôn tập các môn khoa học xã hội, HS hãy cố gắng học hiểu chứ đừng học vẹt vì hướng ra đề thi đã và đang có sự chuyển đổi từ yêu cầu “học thuộc” sang “học hiểu, biết xử lý và vận dụng kiến thức”.

Vẫn biết cái “đích” của hầu hết HS là kỳ thi tuyển sinh vào các trường ĐH, nhưng nếu để “hỏng” kỳ thi tốt nghiệp thì kỳ thi ĐH trở thành vô nghĩa và 12 năm đèn sách xem như thành công cốc. Vì vậy, các thầy cô giáo khuyên HS, nhất là những HS có học lực trung bình, hãy tập trung để vượt qua kỳ thi tốt nghiệp trước đã. Các em đừng quá căng thẳng mà hãy tạo cho mình một tâm lý thoải mái trong ôn luyện, đặc biệt là phải có chế độ ăn uống - nghỉ ngơi - học tập hợp lý, tránh “ngược đãi” sức khỏe của mình để “về đích” một cách an toàn!

MINH NHẬT - TƯƠNG GIANG