Đây là một câu chuyện cũ. Nhưng phân tích cách Mozilla Firefox kiếm tiền có thể đưa ra những gợi ý về đổi mới sáng tạo.

O cua so vang cua Mozilla Firefox - Anh 1

Nhiều người trong số chúng ta đều dùng qua trình duyệt web Mozilla Firefox, gọi gọn là Firefox. Đây là một trình duyệt miễn phí với người dùng, vậy làm thế nào để họ có được doanh thu cho mình?

Để trả lời câu hỏi này, cần quay lại lịch sử một chút. Trước khi Firefox được quỹ Mozilla (Mozilla Foundation) chính thức giới thiệu đến cộng đồng vào tháng 11-2004 thì trong thế giới trình duyệt web, Internet Explorer là kẻ thống trị. Với những ưu điểm riêng, về tốc độ, tính bảo mật cũng như giao diện thân thiện, Firefox ngày càng thu hút được người sử dụng.

Trong thế giới công nghệ, cái gì càng có nhiều người dùng thì càng có cơ hội kiếm tiền. Và Mozilla đã làm được điều đó. Câu chuyện của họ liên quan đến một trong những cách kiếm tiền mà các cỗ máy tìm kiếm, như Google chẳng hạn, thực hiện. Một số trang web trả tiền để được xuất hiện trên cỗ máy tiềm kiếm của Google. Mỗi click vào link của trang web này, Google sẽ thu được một khoản phí nhất định. Điều tương tự cũng xảy ra với những cỗ máy tìm kiếm khác.

Bây giờ, bạn hình dung thế này. Mozilla sẽ như một cửa hàng và họ có quyền quyết định bán các sản phẩm như Google, hoặc Yahoo cho người dùng internet. Đặt trong tình thế cạnh tranh, các đơn vị sở hữu cỗ máy tìm kiếm sẽ trả cho Mozilla một khoản tiền để xuất hiện mặc định trên trình duyệt Firefox.

Bạn có thể thắc mắc rằng việc gì phải như vậy? Giả sử bạn là người dùng, bạn chỉ cần gõ địa chỉ google.com hoặc yahoo.com và thực hiện tìm kiếm là được. Anh nào cho ra kết quả tìm kiếm tốt hơn, tự nhiên sẽ sử dụng, việc gì phải trả phí cho Mozilla.

Mấu chốt chính là ở điểm này. Xin quay lại hoàn cảnh thời đó, giai đoạn 2004 – 2008. Giả sử bạn đang dùng một trình duyệt web và đang xem nội dung ở trang web abc.com. Để tìm kiếm thông tin, bạn, hoặc phải đổi tên trang web abc.com thành google.com hoặc yahoo.com; hoặc bạn mở một tab mới, nhập tên trang web google.com hoặc yahoo.com vào trước khi gõ từ khóa tìm kiếm.

Mozilla nhìn thấy cơ hội cải tiến ở đây. Họ tạo một cửa sổ tìm kiếm ở góc trên, bên phải, ngay tại trình duyệt. Nhờ cửa sổ này, số bước thực hiện tìm kiếm của người dùng được giảm xuống. Điều này đem lại sự dễ chịu cho người dùng và họ hình thành thói quen sử dụng ô cửa này để tìm kiếm thông tin.

Vậy nếu Google đặt cỗ máy tìm kiếm ở đây, Yahoo sẽ mất cơ hội và ngược lại. Đến đây mọi thứ đã rõ ràng. Trong nhiều năm, cỗ máy tìm kiếm Google được đặt mặc định trong trình duyệt web FireFox. Ô cửa tìm kiếm trở thành con gà đẻ trứng vàng cho Mozilla Firefox.

Dĩ nhiên, Google không đứng yên và chịu sự phụ thuộc. Năm 2008, Google ra mắt trình duyệt web Chrome do tự họ xây dựng và thị phần Firefox trên thị trường trình duyệt web giảm dần.

Tuy vậy, nhìn lại cửa sổ Firefox, ta thấy một nguyên lý đổi mới sáng tạo được rút ra đó là hãy quan sát xem người dùng làm những gì, bao nhiêu bước thực hiện, liệu ta có cắt giảm được bước nào không.

Câu chuyện trên được ông Ngô Chí Đức – CEO vườn ươm khởi nghiệp FIRST ROUND chia sẻ tại một khóa đào tạo khởi nghiệp tại INCO trong tháng 10 vừa qua.

Bây giờ, thử áp dụng nguyên lý này vào lĩnh vực thương mại điện tử chẳng hạn. Bạn vào trang web thương mại điện tử, để gọi điện mua hàng, bạn phải kéo thanh cuốn đến cuối trang mới nhìn ra số điện thoại. Rồi lại bấm số để gọi. Trong trường hợp công ty ở nước ngoài, việc gọi điện còn phức tạp hơn.

Bây giờ, bạn có thể đặt một biểu tượng “bấm để gọi” (click to call) ngay tại giao diện trang web, khách hàng chỉ cần bấm vào nút đó là có thể gọi ngay đến công ty. Điều này giúp doanh nghiệp phục vụ khách hàng tốt hơn.

Tại Việt Nam, hiện Gcall và AntBuddy là hai công ty khởi nghiệp cung cấp dịch vụ như vậy bên cạnh nhiều giải pháp truyền thông khác. Về hình thức, cái nút bấm để gọi của Gcall hay AntBuddy khác ô cửa tìm kiếm của Firefox nhưng nguyên tắc ra đời của cả hai đều giống nhau dựa trên triết lý giảm bớt các thao tác không cần thiết để đem lại sự tiện lợi cho khách hàng.

Nguyên lý đổi mới sáng tạo được rút ra đó là hãy bắt đầu từ người sử dụng và hành vi của họ - quan sát xem ngườI dùng làm những gì, bao nhiêu bước thực hiện, liệu ta có cắt giảm được bước nào không, làm cho bước nào tối ưu, tiện dụng hơn được hay không. Bắt đầu với những suy nghĩ như vậy, người khởi nghiệp, người làm kinh doanh nhiều năm có thể nhận ra và khai thác những cơ hội mới trong chính lĩnh vực họ đang hoạt động và phục vụ khách hàng tốt hơn.