Tình trạng in lậu sách của các nhà xuất bản (NXB), tập đoàn sách nước ngoài tại Việt Nam đã đến mức gióng lên hồi chuông báo động. Mới đây, NXB Mỹ Franklink Covey - nơi giữ bản quyền thương hiệu bộ sách kinh điển thế giới gồm: “7 thói quen để thành đạt”, “7 thói quen để bạn trẻ thành đạt”, “7 thói quen để có gia đình hạnh phúc”, “Tốc độ của niềm tin”…, đề nghị First News - đơn vị mua bản quyền ở Việt Nam - báo cáo thực trạng tình hình sách lậu và kế hoạch đối phó ở Việt Nam.

Theo đại diện Franklink Covey ở Việt Nam, tình hình in lậu ngày càng trắng trợn suốt nhiều năm không được ngăn chặn ở Việt Nam đã làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến uy tín thương hiệu cũng như hiệu quả của việc chuyển nhượng bản quyền của Franklink Covey.

Sách in lậu - giá bìa cao hơn sách thật 72%

Toàn bộ các sách của Franklin Covey đã bị in lậu tại Việt Nam từ năm 2008, trong đó “7 thói quen thành đạt”, “7 thói quen để bạn trẻ thành đạt” vẫn đang bị trên 5 nơi in lậu tự do ở Hà Nội. Đặc biệt, cuốn “7 thói quen để bạn trẻ thành đạt” đã bị First News và cơ quan chức năng PC46 phát hiện gia công in lậu trên 5.000 cuốn tại cơ sở Huy Thi vào năm 2011, nhưng Tòa án Hà Nội xử Huy Thi trắng án và First News thua kiện. Điều này cho thấy, những nỗ lực trong cuộc chiến chống sách lậu của First News rất cần sự hỗ trợ mạnh về luật pháp quốc tế từ NXB Franklin Covey và sự bảo vệ quyền lợi của họ và đối tác của họ là Đại sứ quán Hoa Kỳ tại Việt Nam.

NXB nuoc ngoai tao ap luc dieu tra sach in lau - Anh 1

Sách của NXB Mỹ Franklink Covey bị in lậu khá phổ biến ở Việt Nam. Ảnh: T.V

Cách in lậu các cuốn sách của Franklin Covey là không chỉ scan toàn bộ từ nội dung đến hình thức của sách thật, có đầy đủ trang bản quyền của Franklin Covey, logo First News và NXB, mà còn với giá bìa cao hơn sách thật từ 23% - 72%. Việc nâng giá bìa nhằm bán sách với mức chiết khấu 30 - 40% để thu hút người mua.

Đối chiếu với sách thật, toàn bộ các bản in lậu mà Franklin Covey phản ánh đều có phần ruột in ấn cẩu thả, chữ mờ, giấy mỏng, hình ảnh đều lem nhem, bìa cán láng trên giấy mềm… nên rất dễ nhận biết. Tuy nhiên, do chưa có thông tin nên rất nhiều bạn đọc không thể phân biệt và vẫn mua sách in lậu. Về phía doanh nghiệp, đây là thiệt hại cả về doanh thu lẫn uy tín vì khi người dùng thất vọng với những ấn bản sách lậu thì cũng sẽ giảm niềm tin với các đơn vị làm sách chân chính. Trong lần truy bắt sách lậu của First News ở 8 tỉnh phía Bắc vào tháng 10 vừa qua, tất cả mọi người đều kinh ngạc khi phát hiện bản in lậu “7 thói quen thành đạt” và “Đắc nhân tâm” giống tới… 95% sách thật. Chỉ có một lỗi thô thiển là để logo ngoài bìa “NXB Trẻ” còn trong ruột ghi “NXB Tổng hợp của Thành ủy TPHCM”.

Không chỉ dọa kiện suông

Lịch sử in lậu sách bán chạy của các NXB nước ngoài ở Việt Nam có cả một loạt hồ sơ dài, song cho đến nay, các đối tác liên kết chỉ mới có động thái họp báo công khai những đầu sách bị in lậu, hoặc tổ chức hội thảo bàn về giải pháp chống in lậu, phân biệt sách thật, giả. Trước đây, từ năm 2005, Happer Collins cũng từng bị in lậu cuốn “Bí mật tư duy triệu phú” do First News - Trí Việt phát hành ngôn ngữ Việt trên toàn thế giới. Khi phát hiện ra, NXB này đã có cuộc điện đàm trực tuyến từ Mỹ về Việt Nam và xem xét tạm dừng việc giao dịch bản quyền một thời gian.

Năm 2009, có 6 NXB nước ngoài gồm: Oxford, Cambridge, Pearson Education, Cengage Learning, McGraw Hill và Macmillan đồng loạt bị vi phạm bản quyền, đã phối hợp với công ty Fahasa tổ chức cuộc họp báo công bố 393 đầu sách của họ bị in lậu. Phần lớn các sách bị vi phạm là sách học ngoại ngữ.

Vào năm 2012, NXB Compass (Mỹ) tuyên bố kiện đơn vị in lậu sách tại Việt Nam do toàn bộ sách luyện thi TOEFL iBT nhiều cấp độ đã bị các trung tâm ngoại ngữ photo và in sao đĩa CD bán cho học viên với giá cắt cổ. Trước sức ép “làm đến cùng” của Compass, một số trung tâm đã xin lỗi, bồi thường và cam kết không tái phạm.

Trong lần làm việc này, NXB Franklin Covey đã đề nghị First News mở rộng bản quyền ra khu vực ASEAN và xuất bản phiên bản tiếng Campuchia để phát hành ở Phnom Penh. Đây là biện pháp nhằm chống lại việc ấn bản này bị in tràn lan mà không mua bản quyền của Franklin Covey tại Campuchia. Điều này mở hướng tương lai cho First News tiến hành lập văn phòng đại diện bản quyền tại Phnom Penh (Cambodia), Vientiane (Lào), Yangon (Myanmar). Đây sẽ là một bước tiến mới của First News trong việc phát triển văn hóa ra khu vực ASEAN. Franklin Covey khẳng định, trong một thời gian, nếu tình trạng không được cải thiện, họ sẽ có những biện pháp khác về luật hỗ trợ.

Sau khi kiên định nộp giám đốc thẩm vụ kiện lịch sử kéo dài 5 năm về vụ in lậu Huy Thi lên Tòa án Nhân dân tối cao Việt Nam, First News đang hoàn tất các công văn đầy đủ về nhận dạng và tình hình sách bị in lậu của đơn vị này lên tới 278 đầu sách để gửi các cơ quan chức năng, thanh tra Bộ Thông tin và Truyền thông và Tổng Lãnh sự quán Mỹ tại TPHCM.

Điều nguy hiểm nhất hiện nay là trình độ và chất lượng in lậu ngày tinh vi khiến người đọc khó có thể nhận biết. Thủ thuật của họ là chụp phim toàn bộ thay vì scan như trước, dùng giấy bìa, ruột giống như sách thật để có thể đưa sách lậu vào các trường học chính quy và các nhà sách bán lẻ lớn.

MINH THI