Ngay sau khi Bộ Y tế có kết luận 100% mẫu nước mắm không có hàm lượng arsen, 5 hiệp hội ngành hàng lương thực thực phẩm đã họp và đưa ra quan điểm về sản xuất nước mắm truyền thống; đồng thời kiến nghị Chính phủ, các bộ ngành có chính sách cũng như đưa ra quy chuẩn về nước mắm một cách cụ thể để tránh lập lờ, gây ảnh hưởng đến ngành sản xuất nước mắm truyền thống hiện nay.

Nuoc mam khong co hoa chat moi la nuoc mam an toan - Anh 1

Nước mắm truyền thống chỉ được làm bằng cá và muối sau đó ủ chượp như thế này nên không chứa hàm lượng arsen vô cơ

Có thể nói nước mắm là sản phẩm truyền thống, là quốc hồn, quốc túy của người Việt Nam, gắn liền với cuộc sống của người dân Việt được tiêu dùng rộng rãi từ hàng trăm năm qua. Mỗi năm, người dân Việt Nam tiêu thụ khoảng 200 triệu lít nước mắm, trong đó có khoảng 50 triệu lít nước mắm nguyên chất (nước mắm truyền thống).

Từ khi Hội Tiêu chuẩn và bảo vệ người tiêu dùng Việt Nam (Vinastas) công bố thông tin có đến hơn 67% mẫu nước mắm bị nhiễm hàm lượng arsen (thạch tín) đã gây hoang mang lo lắng cho người khá nhiều người tiêu dùng trên cả nước.

Trước tình hình trên, ngày 24.10, lãnh đạo 5 hội ngành nghề (Hội Lương thực thực phẩm TP.HCM, Hiệp hội Nước mắm Phú Quốc, Hiệp hội Nước mắm Phan Thiết, Hiệp hội Nước mắm Nha Trang và Hiệp hội Chế biến thủy sản Việt Nam (VASEP) đã kiến nghị Chính phủ sớm giao cho bộ ngành chuyên môn soạn thảo và ban hành quy chuẩn kỹ thuật đối với sản phẩm nước mắm truyền thống để phân biệt rõ với nước mắm công nghiệp hay nước chấm. Quy trình kỹ thuật cần quy định trên cơ sở truyền thống để tránh hiểu sai hoặc cố tình làm người tiêu dùng nhầm lẫn.

Bà Lý Kim Chi – Chủ tịch Hội Lương thực thực phẩm TP.HCM cho hay trước mắt lãnh đạo 5 hội ngành nghề vận động 2.800 doanh nghiệp sản xuất nước mắm thuộc các hội sản xuất nước mắm truyền thống trong cả nước cùng tham gia nguồn lực và chia sẻ kinh nghiệm để bảo vệ và phát triển đặc sản nước mắm từ cá và muối do ông cha ta để lại.

Các đơn vị sản xuất nước mắm truyền thống phải tự công bố chuẩn mực, thực hiện truy xuất nguồn gốc sản phẩm và công bố những sản phẩm đạt chuẩn mực; thực hiện cơ chế kiểm tra, giám sát nội bộ để đảm bảo các sản phẩm đăng ký đạt chuẩn mực thống nhất.

Theo phản ánh của các đơn vị sản xuất nước mắm truyền thống, trong nhiều ngày qua có những người tự ý phát tán tờ rơi tại các chợ, siêu thị, khu dân cư... nêu đích danh các cơ sở sản xuất nước mắm truyền thống có chứa hàm lượng arsen vô cơ khiến cho người dân và các tiểu thương hoang mang không dám sử dụng nước mắm truyền thống.

Đại diện đơn vị Hồng Hạnh chuyên sản xuất nước mắm Phú Quốc cho biết mặc dù ngày 22.10 vừa qua Bộ Y tế đã chính thức thông báo các mẫu nước mắm kiểm nghiệm đều không chứa hàm lượng arsen vô cơ, nước mắm an toàn với người tiêu dùng nhưng thông tin này vẫn chưa đến được nhiều người dân, nhất là những người dân vùng sâu vùng xa nên người dân cũng như các tiểu thương vẫn còn hoang mang, chưa dám mua và sử dụng nước mắm truyền thống.

“Chúng tôi rất mong muốn Chính phủ, các bộ ngành chỉ đạo cho các chợ, siêu thị... phát loa thông báo cho người dân biết nước mắm hiện nay là an toàn, không chứa hàm lượng arsen vô cơ để mọi người yên tâm mua bán và sử dụng”, đại diện cơ sở Hồng Hạnh đề nghị.

Còn bà Lý Kim Chi cho biết thêm dù hiện nay chưa có con số thống kê chính thức các doanh nghiệp sản xuất nước mắm truyền thống bị thiệt hại bao nhiêu do thông tin nước mắm có chứa hàm lượng arsen vượt mức quy định nhưng chắc chắn con số thiệt hại là không nhỏ. Rất may ngay sau đó, Chính phủ và Bộ Y tế đã có phản ứng nhanh khi công bố kết luận chính thức giúp nước mắm truyền thống được giải oan.

Nước mắm truyền thống khó có arsen vô cơ

PGS-TS-dược sĩ Nguyễn Hữu Đức (Trường đại học Y dược TP.HCM) cho rằng nếu là nước mắm truyền thống thì không bao giờ có chứa hàm lượng arsen vô cơ, bởi đơn giản nước mắm truyền thống chỉ làm bằng cá và muối sau đó được ủ chượp. Do đó, nước mắm như là một chất bổ có chứa hàm lượng a xít amin rất tốt cho thể.

“Nước mắm truyền thống không chứa chất phụ gia thì chắc chắn không có hàm lượng arsen vô cơ. Nước mắm mà gây ngộ độc là do có chất phụ gia hay do ô nhiễm vùng biển. Vì thế với nước mắm truyền thống sẽ rất khó có chuyện có hàm lượng arsen vô cơ xảy ra”, ông Đức nói.

Cũng cho rằng nước mắm là một chất bổ dưỡng, TS Đỗ Việt Hà (Khu nông nghiệp công nghệ cao TP.HCM) nêu quan điểm đã là nước mắm thì chỉ có cá và muối, không thể có hóa chất, chất bảo quản, đó mới là nước mắm an toàn.

“Ngày xưa ông cha ta sản xuất nước mắm chỉ là cá và muối, nếu bây giờ chúng ta sản xuất nước mắm mà sử dụng hóa chất hay chất bảo quản có nghĩa là chúng ta đang kéo lùi sự văn minh của ông cha ta”, ông Hà chia sẻ.

Ông Hà đề nghị Bộ Y tế nên có quy chuẩn mới về nước mắm, trong đó ghi rõ nước mắm chỉ làm bằng cá và muối, trong quá trình nấu không sử dụng bất cứ chất tạo màu hay chất bản quản nào; đồng thời ban hành thường quy kiểm nghiệm arsen hữu cơ để các cơ quan chức năng lấy đó làm cơ sở kiểm nghiệm.

Ngoài ra, ông Hà còn đề nghị 5 hội ngành nghề nói trên nên phối hợp với các nhà khoa học chuẩn hóa quy trình cũng như chuẩn hóa công nghệ sản xuất nước mắm truyền thống nhằm đảm bảo chất lượng nước mắm đúng nghĩa, không có chất bảo quản. “Một khi không có chất bảo quản thì không ai thể nào có thể pha loãng nước mắm được”, ông Hà nói.

Chia sẻ về điều này, đại diện nhà sản xuất nước mắm Hồng Hạnh khẳng định từ trước đến nay quá trình sảnh xuất nước mắm của đơn vị cũng chỉ có cá và muối, sau đó ủ chượp khoảng 12 tháng. “Độ đạm của nước mắm chúng tôi hiện nay là khoảng 40 đến 45 độ”- vị đại diện khẳng định.

Hồ Quang