Gần 70% nước mắm nhiễm thạch tín, người tiêu dùng thì hoang mang cho bữa ăn gia đình, còn nhiều chuyên gia, nhà khoa học về thực phẩm thì cho rằng khi đưa ra bất kỳ thông tin, khuyến cáo nào các cơ quan Nhà nước nên thận trọng, kiểm chứng tính khoa học vì bất kỳ thông tin nào về chất lượng sản phẩm sẽ ảnh hưởng đến hoạt động sản suất kinh doanh của doanh nghiệp.

Nuoc mam chua thach tin: Hieu the nao cho dung? - Anh 1

Chất lượng nước mắm hiện vẫn là dấu hỏi lớn với người tiêu dùng. Ảnh: DN

Chưa rõ ràng!

Vừa qua Hội Bảo vệ người tiêu dùng đã công bố khảo sát chất lượng nước mắm trên toàn quốc. Theo đó, có khoảng 67% mẫu nước mắm được khảo không đạt chỉ tiêu arsen (thạch tín) theo quy định của Bộ Y tế. Tuy nhiên khi thử nghiệm 20 mẫu trong số các mẫu khảo sát có thạch tín tổng vượt ngưỡng quy định thì đều không phát hiện thạch tín vô cơ (với giới hạn phát hiện là 0,01mg/l).

Ông Vương Ngọc Tuấn, Phó Tổng thư ký Hội Tiêu chuẩn và bảo vệ người tiêu dùng Việt Nam cho biết, theo quy định QCVN 8-2:2011/BYT, hàm lượng thạch tín cho phép có trong sản phẩm nước chấm tối đa là 1,0mg/l, tuy nhiên kết quả thử nghiệm thạch tín tổng cho thấy có đến 101/150 mẫu khảo sát (chiếm 67,33%) không đạt quy định của QCVN này. Trong đó, hàm lượng thạch tín tổng của các mẫu không đạt dao động từ 1,0mg/l đến trên 5 mg/l.

Tuy nhiên chuyên gia này cũng khẳng định thạch tin tồn tại ở 2 dạng. Một là thạch tín vô cơ, tức là thạch tín ở trạng thái nguyên tử hoặc phân tử chưa kết hợp với chất nào khác (tức thạch tín nguyên chất) rất độc hại. Loại thứ 2 là thạch tín đã tham gia quá trình phản ứng hóa học và tạo thành thạch tín có hóa trị. Khi nó kết hợp với một chất nào đó tạo thành một hợp chất ở trạng thái hữu cơ. Loại thạch tín hữu cơ này không độc.

Trong quản lý an toàn thực phẩm, cơ quan chức năng chỉ quan tâm đến thạch tín vô cơ, tức chỉ những gì độc hại. nước mắm được chế biến bằng 3 nguyên liệu chính là nước, cá và muối. Thực tế, trong nước biển luôn có thạch tín hữu cơ. Cá biển vì thế cũng bị nhiễm thạch tín hữu cơ một cách tự nhiên, nhưng không độc hại. Cá chỉ bị nhiễm thạch tín vô cơ khi môi trường biển ô nhiễm do các nhà máy thải hóa chất.

Trước thông tin mà Hội Bảo vệ người tiêu dùng vừa công bố, trao đổi với phóng viên, ông Nguyễn Duy Thịnh, Viện Công nghệ thực phẩm, Đại học Bách Khoa, Hà Nội cho rằng đây mới chỉ là công bố ban đầu của Hội Tiêu chuẩn và Bảo vệ người tiêu dùng Việt Nam, còn thông tin chính thức về chất lượng nước mắm phải đợi Bộ Y tế kết luận. Bên cạnh đó tuyên bố 95,65% nước mắm có độ đạm cao có chứa nhiều thạch tín nhưng không nói rõ là thạch tín hữu cơ hay vô cơ, có thể ảnh hưởng đến những nhà sản xuất nước mắm chứa nhiều đạm. Trong khi hiện nay, việc sản xuất nước mắm nhiều đạm đang được khuyến khích.

Đồng quan điểm, ông Trần Hồng Côn, khoa Hóa học, Đại học Tự nhiên, Đại học Quốc gia Hà Nội cho biết việc công bố thông tin nước mắm nhiễm thạch tín này không rõ ràng. Cụ thể, thông tin đưa ra không cho biết đây là kết quả của phòng thí nghiệm nào, có đầy đủ tiêu chuẩn theo quy định hay không. Thông tin đưa ra cũng không có ý kiến của chuyên gia an toàn thực phẩm. “Đây là công bố khiến dư luận rất hoang mang. Nếu phân tích có trách nhiệm, phải đưa ra ra mức độ thạch tín như vậy không nguy hiểm, người dân có thể ăn nước mắm, chứ không thể mập mờ như vậy”, ông Trần Hồng Côn nói.

Chưa có quy chuẩn riêng cho nước mắm

Trước thông tin mà Hội Bảo vệ người tiêu dùng vừa đưa ra, người tiêu dùng trở nên hoang mang hơn bởi kết quả khảo sát còn quá mập mờ. Chính sự không rõ ràng này đã dẫn đến một làn sóng phản ứng của người tiêu dùng trước sự nghi ngại về độ an toàn của dòng nước mắm truyền thống vốn đã yếu thế trên thị trường mà dễ dàng tạm chấp nhận thứ nước mắm công nghiệp được làm từ hóa chất.

Về phía Bộ Y tế, ông Nguyễn Huy Quang, Vụ trưởng Vụ pháp chế, Bộ Y tế- đơn vị đề xuất xây dựng quy chuẩn chất lượng nước mắm, ông Quang cho rằng, việc Hội Bảo vệ người tiêu dùng đưa ra các số liệu khảo sát liên quan đến thực trạng sản xuất và tiêu thụ nước mắm tại Việt Nam là kết quả đáng phải suy nghĩ. Tuy nhiên, đối với một sản phẩm nước mắm hay nước chấm muốn đảm bảo an toàn cho người tiêu dùng phải đảm bảo giới hạn cho phép của quy chuẩn chung với thực phẩm mà Bộ Y tế ban hành.

Trả lời câu hỏi của phóng viên về bao giờ sẽ có quy chuẩn riêng về nước mắm, Vụ trưởng Vụ Pháp chế cho biết hiện chưa có mốc thời gian cụ thể vì sắp tới chúng tôi mới đề xuất nghiên cứu thêm những quy chuẩn liên quan đến nước mắm tại Việt Nam. Khi đó, người tiêu dùng sẽ có sản phẩm đảm bảo. Các sản phẩm truyền thống hay sản phẩm nước mắm công nghiệp sẽ khẳng định được giá trị thật.

Còn quan điểm của ông Đặng Tiến Dũng, đại diện Thanh tra Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn, trong quản lý chất lượng nước mắm hiện còn khó khăn là các quy chuẩn kỹ thuật, chất lượng về nước mắm vẫn chưa đầy đủ, chặt chẽ. Trong khi số lượng các cơ sở sản xuất, kinh doanh nước mắm trên cả nước rất lớn, mỗi năm cung cấp ra thị trường khoảng 200 triệu lít nước mắm. Do đó muốn quản lý được cần sự vào cuộc quyết liệt, phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan liên quan từ Bộ Y tế, Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn, Bộ Công Thương cũng như các Hiệp hội, nhất là phải tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra nhãn mác sản phẩm trên thị trường.

Để quản lý chất lượng nước mắm, theo bà Chu Thị Thu Hương, Phó Cục trưởng Cục Quản lý thị trường, Bộ Công Thương, thời gian tới ngoài việc tiếp tục kiểm tra thị trường nước mắm nước chấm, ngăn chặn hành vi sử dụng phụ gia, chất cấm trong sản xuất thực phẩm thì lực lượng Quản lý thị trường cũng sẽ kết hợp với các cơ quan chức năng tiến hành tuyên truyền, phổ biến pháp luật tới các cơ sở sản xuất, các hộ kinh doanh nhằm nâng cao ý thức của người sản xuất. “Công tác quản lý an toàn thực phẩm nói chung, mặt hàng nước mắm nói riêng cần sự vào cuộc của các cấp các ngành cũng như báo chí, người dân cùng tham gia thì mới đạt được hiệu quả tốt”, bà Hương nhấn mạnh.

D.Ngân