(LĐ) - Ngày 1.10, sau 14 ngày chặn dòng tích nước thủy điện Đồng Nai 3, PV Lao Động có mặt tại khu vực lòng hồ - xã Đắc Plao, huyện Đắc G'long, Đắc Nông - và chứng kiến tình huống hết sức nguy hiểm.

Nước lên nhanh, 60 hộ với khoảng 300 người dân vẫn chưa di dời, một số căn nhà vùng thấp lòng hồ đã bị ngập ngang mái. Tìm hiểu thêm thực trạng đền bù, tái định cư mới thấy còn quá nhiều bất cập, còn giải pháp của chủ đầu tư và chính quyền địa phương thì quá... mạo hiểm. “Đùa” với lũ dữ Ngày 21.9, bốn ngày sau khi BQLDA thủy điện 6 chính thức chặn dòng tích nước, UBND huyện Đắc G’long mới thành lập ban tìm kiếm cứu nạn khu vực lòng hồ thủy điện Đồng Nai 3 (gọi tắt là Ban TKCN). Cùng ngày, ban này xây dựng phương án, triển khai lực lượng, phương tiện đến khu vực lòng hồ để chuẩn bị... vớt dân. Dù đến thời điểm này, lượng mưa ở khu vực Tây Nguyên vẫn thấp hơn cùng kỳ nhiều năm, nhưng mực nước trong lòng hồ vẫn đang lên khá nhanh. Thực hiện quyết định của Cục Đường bộ Việt Nam, Công ty quản lý và sửa chữa đường bộ Đắc Lắc đã triển khai phương tiện để tháo dỡ cầu Kinh Đức trên quốc lộ 28. Tuy nhiên, đến chiều ngày 1.10, công nhân của đơn vị này mới chỉ kịp tháo dỡ được 1/5 nhịp thì chiếc cầu đã chìm sâu trong nước. Ghi nhận của PV Lao Động cùng ngày, một số nhà dân gần ngầm Đắc P’lao (quốc lộ 28) đã ngập gần lút mái. Ông K’Lớ - Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Đắc Plao - cho hay: “Hiện còn 60 hộ với khoảng 300 người dân chưa ra khỏi lòng hồ, chưa kể hàng chục hộ khác đã di chuyển nhưng vẫn cử người ở lại trông chừng tài sản, nghe ngóng tình hình”. Lên khu TĐC dựng ... lều ở Ngoài những bất cập trong đền bù, hỗ trợ như Lao Động đã phản ánh thì đến thời điểm này, chủ đầu tư mới xây được 320/432 căn nhà TĐC cách đó 40km, nghĩa là 112 hộ chuyển lên phải dựng nhà gỗ, lều bạt ở tạm trong khi chờ BQLDA thủy điện 6 xây nhà. Ngoài ra, 95 hộ khác do nhập khẩu sau năm 2004 - thời điểm thành lập tỉnh Đắc Nông - nên chỉ được hỗ trợ 400m2 đất ở/hộ. Ông K’Lớ cũng thừa nhận, hiện các hộ này rất khó khăn nên đang xin được hỗ trợ di dời nhưng chưa được giải quyết. Ngoài ra, hơn 100 căn nhà TĐC ở thôn 4, thôn 5 không đảm bảo chất lượng xây dựng, đã có nhiều biểu hiện hư hỏng như sập tường rào, cổng ngõ, bể nước bị thủng, bùn đất theo mưa tràn vào nhà ... Nhưng đáng lo ngại hơn cả là toàn bộ nhà TĐC ở thôn 4, thôn 5 đều nằm sát miệng vực, xây dựng trên nền đất mượn, hiện nhiều nhà đã bị sạt lở đến... tận cửa. Về sinh kế của người dân, hiện chính quyền địa phương và chủ đầu tư mới bắt đầu chia đất sản xuất cho thôn 4 và thôn 5, nếu đủ thì mỗi hộ được 8.000m2 đất rẫy và 2.000m2 đất trồng lúa nước bấp bênh. Nhiều hộ kiên quyết không nhận vì đất quá dốc, quá xấu, không thể canh tác được. Ông Lục Vũ Trường Luyện - thôn trưởng thôn 4 - cho biết: “Nếu chất lượng nhà TĐC không được cải thiện, đất sản xuất không đủ hoặc quá xấu thì người dân sẽ quay lại khu vực lòng hồ, chỗ nào không ngập thì bà con sẽ ở chứ trên này thì rất khó sống”. Trong khi đó, toàn bộ các thôn 1, 2, 3 đến nay vẫn chưa có đất sản xuất, đang chờ UBND huyện thu hồi, đền bù, giải quyết tranh chấp với các hộ chủ đất ở xã Quảng Khê. Thực trạng tái định cư, tái định canh cũng là nguyên nhân khiến người dân bất hợp tác, không chịu dời khỏi lòng hồ. Còn phương châm của Ban TKCN là tiếp tục vận động dân di dời, nước ngập nhà nào thì tháo dỡ nhà đó, chuyển lên chỗ cao hơn. Nhưng nếu xảy ra mưa lớn và kéo dài nhiều ngày, lũ lên nhanh thì chiếc canô “tí hon” của Ban TKCN chắc chắn không thể cứu hết hàng trăm người dân cùng rất nhiều tài sản còn ngổn ngang trong lòng hồ thủy điện Đồng Nai 3. Đặng Trung Kiên