Nhiếm khuẩn bệnh viện (NKBV) đang là gánh nặng và thách thức cho hệ thống chăm sóc sức khỏe tại VN.

Bệnh viện quá tải là nguyên nhân dẫn đến tình trạng nhiễm khuẩn bệnh viện. Ảnh: V.T. (LĐ) - Một số liệu được đưa ra tại Hội nghị triển khai thông tư 18/2009 - đã được Bộ Y tế và Tổ chức Y tế thế giới tổ chức và ngày 27.11 cho thấy, mỗi năm VN có khoảng hơn 600.000 trường hợp NKBV khiến người bệnh kéo dài thêm thời gian nằm viện từ 9-24 ngày. Ba loại nhiễm khuẩn (NK) thường gặp nhất hiện nay là: NK hô hấp, NK vết mổ và NK tiêu hóa... Nhiễm khuẩn từ các nguyên nhân khách quan Theo các chuyên gia, NKBV chủ yếu được gây ra bởi những loại vi sinh vật khác nhau như vi khuẩn, vi nấm và virus. Những vi sinh vật này có thể phát triển ngay trong khi bệnh nhân nằm viện hoặc sau đó. Điều này đã làm cho bệnh viện (BV) trở thành một nơi đầy nguy hiểm. Tỉ lệ NKBV hiện mắc trong toàn quốc được ghi nhận trong một điều tra gần đây là 7-10%. Trong đó, các đơn vị, khoa chăm sóc và điều trị tích cực chiếm tỉ lệ phần lớn. Tỉ lệ mắc mới ở khu vực này từ 20-40% bệnh nhân/ngày. Tại khoa Phẫu thuật gây mê hồi sức của BV Nhân Dân Gia Định TPHCM, qua khảo sát ghi nhận tỉ lệ viêm phổi BV do thở máy là gần 60%. Trong đó, tỉ lệ viêm phổi do Klebsiella Pneumoniae khoảng 50%, viêm phổi do E.coli chiếm gần 27%; viêm phổi sau mổ do vi khuẩn Pseudomonas Aeruginosa gây ra chiếm 20%. Có hơn 93% mẫu đàm phân lập được vi khuẩn là đa kháng thuốc, kháng với kháng sinh điều trị trước khi có kháng sinh đồ. Viêm phổi sau mổ là một trong những biến chứng nặng nề nhất, đứng hàng thứ ba về biến chứng nhiễm trùng sau mổ (sau nhiễm trùng tiểu và nhiễm trùng vết mổ). Tỉ lệ viêm phổi sau phẫu thuật thay đổi từ 9% - 40%, trong đó tỉ lệ tử vong là 30% - 46%, phụ thuộc vào tính chất của phẫu thuật. Bác sĩ Huỳnh Văn Bình - khoa Phẫu thuật gây mê hồi sức BV Nhân dân Gia Định TPHCM - cho biết, có rất nhiều yếu tố nguy cơ liên quan đến viêm phổi sau mổ, trong đó thở máy sau mổ là một trong những nguyên nhân thường gặp nhất. Còn tại BV Chợ Rẫy, ghi nhận của TS-BS Lê Thị Anh Thư và cộng sự về tình trạng nhiễm khuẩn BV cũng cho thấy viêm phổi BV là nguyên nhân thường gặp nhất (chiếm 45%), tiếp theo là nhiễm khuẩn vết mổ (21%), nhiễm trùng tiểu (13%), nhiễm trùng da (11%), nhiễm trùng huyết (10%). Các loại vi khuẩn phân lập được nhiều nhất bao gồm Klebsiella Pneumoniae và Klebsiella spp, Pseudomonas Aeruginosa và Pseudomonas spp, Acinetobacter Baumannii và E.coli và Escherichia spp. ... và chủ quan NKBV làm kéo dài thời gian nằm viện trung bình của bệnh nhân từ 9,4 đến 24,3 ngày và làm tăng chi phí điều trị trung bình từ 2-32,3 triệu đồng. BS Phạm Đức Mục - Phó Cục trưởng Cục Quản lý khám - chữa bệnh, Bộ Y tế - cho rằng, NKBV không những gây hậu quả nặng nề về mặt lâm sàng, kinh tế mà còn là nguyên nhân làm xuất hiện những chủng vi khuẩn đa kháng thuốc. Tình trạng lạm dụng kháng sinh phổ biến ở những nước đang phát triển cũng là nguyên nhân làm trầm trọng thêm mức độ kháng thuốc của các chủng vi khuẩn BV. Khảo sát tình trạng NKBV tại 23 BV trên địa bàn do Sở Y tế TPHCM tiến hành đã cho thấy, tỉ lệ NKBV là 5.65%. Các vi khuẩn Gram (-) là căn nguyên hàng đầu gây NKBV, chủ yếu là: Kleb (24,39%), Ecoli (17,6%)... Một thực tế hiện nay được xem là nguyên nhân khiến NKBV tăng cao là tình trạng quá tải BV. Tại TPHCM, BV Chợ Rẫy, Nhi Đồng 1, 2... cho đến các BV tuyến quận, huyện đều đang trong tình trạng quá tải trầm trọng. Cao điểm, nhiều bệnh nhân phải nằm chen chúc nhau trên một giường, có khi một phòng mổ cùng lúc thực hiện 2-3 ca mổ với những loại bệnh khác nhau, điều này cũng khiến người bệnh lãnh hậu quả là bị nhiễm trùng sau mổ. Một điều tra trên 473 BV trong cả nước năm 2008 cho thấy, chỉ có 42,6% các BV có khoa kiểm soát nhiễm khuẩn. Các khoa này chỉ tập trung ở tuyến trung ương (95,5%) và BV tuyến tỉnh/TP (90,1%). Hiện vẫn còn 15,7% các BV tuyến huyện "trắng" khoa kiểm soát NK. Bên cạnh đó, đội ngũ nhân lực cho công tác kiểm soát NK vẫn trong tình trạng vừa thiếu, vừa yếu. Ông Jean Marc Olivé - Trưởng đại diện của WHO tại Việt Nam - cho biết: Tỉ lệ NKBV tại các BV tuyến huyện ở Việt Nam khá cao: 7,8%. Nếu có sự nỗ lực thì có thể giảm được tỉ lệ này. Việc kiểm soát NKBV là nỗ lực của cả cộng đồng chứ không riêng ngành y tế. Võ Tuấn