Sau hơn 40 ý kiến phát biểu của các ĐB Quốc hội thảo luận về Chương trình xây dựng nông thôn mới (giai đoạn 2010-2015) gắn với tái cơ cấu ngành nông nghiệp, vào cuối buổi chiều 4-11, thay mặt Ban Chỉ đạo Trung ương các Chương trình mục tiêu quốc gia, Bộ trưởng Bộ NNPTNT Nguyễn Xuân Cường đã có phát biểu giải trình.

Bộ trưởng Nguyễn Xuân Cường cho biết, Nghị quyết 26 của Bộ Chính trị về vấn đề “nông nghiệp, nông dân, nông thôn” là lần đầu tiên 3 nội dung lớn này được đưa vào 1 nghị quyết để thống nhất ý chí, chủ trương, các giải pháp tổ chức thực hiện. Chương trình nông thôn mới (NTM) được tiến hành trong một hoàn cảnh rất đặc biệt: Lần đầu tiên chúng ta thực hiện một chương trình tổng thể trên 70% lãnh thổ, bao gồm gần 9.000 xã NTM, gần 600 huyện của 63 tỉnh thành.

Đây cũng là chương trình đầu tiên chúng ta thực hiện lượng hóa thế nào là mô hình nông thôn mới bằng 19 nhóm tiêu chí NTM. Chương trình này cũng được thực hiện trong bối cảnh diễn ra khủng hoảng kinh tế toàn cầu tác động đến chúng ta năm 2010-2011 trở đi hết sức khốc liệt. Cùng với đó, những tồn tại, những điểm khó khăn của nền kinh tế chúng ta chưa được tháo gỡ, làm cho nguồn lực, nhất là nguồn lực ngân sách Trung ương và các địa phương ở vào hoàn cảnh rất khó khăn. Tại thời điểm đó, bạn bè quốc tế và không ít trong số chúng ta nghi ngờ chương trình không thực hiện được.

No dong xay dung nong thon moi la 12.000 ty dong - Anh 1

Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp & Phát triển nông thôn Nguyễn Xuân Cương

Trong một thời gian rất ngắn, chúng ta tổng huy động được trên 1 triệu tỷ đồng đầu tư cho khu vực nông nghiệp, nông dân, nông thôn. Bên cạnh đó, 5 năm qua chúng ta đã tạo ra 20.000 mô hình sản xuất nông nghiệp ở các cấp độ, công nghệ cao chúng ta đã đưa vào sản xuất. Điều này có một ví dụ để chứng minh rất rõ năm 2016 mặc dù thiên tai nặng nề như vậy, nhưng đến giờ phút này sức sản xuất của chúng ta, xuất khẩu đến giờ phút này riêng nông sản là 26,4 tỷ USD và năm nay khả năng chúng ta đạt vượt con số 31 tỷ USD – một mức cao nhất chứng tỏ những năm vừa rồi sự cố gắng vượt bậc của chúng ta đã biểu hiện bằng thành quả có bước tiến về sản xuất.

Kết quả thứ ba, đời sống vật chất tinh thần nhân dân được cải thiện một bước ở 23% số xã mà chúng ta đạt nông thôn mới, thu nhập bình quân của của người dân đã tăng 1,85 lần....

Về những tồn tại, do chương trình của chúng ta quá rộng, rất lớn mà tiến hành trong bối cảnh đặc biệt khó khăn như vậy, nên còn những khiếm khuyết. Qua 5 năm, có 1 bài học rất quan trọng đó là nơi nào chủ động, sáng tạo, dân chủ quyết liệt thì khó khăn đến mấy vẫn hoàn thành, đây là một bài học rất sát mà chính quá trình giám sát Quốc hội rút ra. Chúng tôi tin tưởng, nếu cái này mà thấm nhuần đến tất cả các cấp từ Trung ương đến địa phương chắc chắn tin tưởng chương trình này rất khó nhưng chúng ta có thể làm được và làm tốt.

Về vấn đề được nhiều ĐB quan tâm thảo luận là nợ đọng 15.000 tỷ trong xây dựng NTM, Bộ trưởng Nguyễn Xuân Cường cho biết: Ở đây có 2 câu chuyện, một đúng như đoàn giám sát đã chỉ ra là nợ; song còn một vấn đề khác là khi giám sát tại khu vực đồng bằng sông Hồng và Bắc Trung Bộ, cho thấy có nợ đọng nhiều. Điều này phải hiểu là, vì cuối năm 2015, việc phát triển xây dựng NTM ở các khu vực này đang rất cao và đang trong giai đoạn hoàn thiện, hoàn công, thanh quyết toán các công trình, nên có nhiều nơi nợ tới cả 1.100 tỷ đồng. Song đến nay, con số nợ chính xác chỉ là 12.000 tỷ đồng.

Vũ Hân