Ngày mai, đúng ngày Nhà giáo 20.11 sẽ diễn ra lễ kỷ niệm 60 năm truyền thống Khoa Ngữ văn, Đại học Tổng hợp Hà Nội (1956-2016), nay là Khoa Văn học và Khoa Ngôn ngữ học (Đại học KHXHNV). Ngữ Văn Tổng hợp trong 6 thập kỷ qua đã có những đóng góp rất đáng tự hào trong việc kiến tạo nền móng cho nền giáo dục đại học Việt Nam, xây dựng đội ngũ cán bộ khoa học xã hội và nhân văn, góp phần đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao.

Niem tu hao mang ten Ngu Van Tong hop - Anh 1

Từ truyền thống hàn lâm đến hiện tại năng động

Tròn 6 thập kỷ xây dựng và phát triển, Khoa Văn học là một trong những cơ sở đào tạo đầu ngành của cả nước giảng dạy và nghiên cứu Lý luận văn học, Văn học Việt Nam, Văn học Trung Quốc, Văn học Nga, Văn học Pháp, Văn học Đức, Văn học Anh, Văn học Ấn Độ, Văn học các nước Đông Nam Á, Văn học Nhật Bản, Văn học Hàn Quốc, Văn học Bắc Mỹ, Mỹ Latinh, Hán Nôm, Nghệ thuật học... Đây còn là một trung tâm nghiên cứu văn học, văn hóa - nghệ thuật với một hệ thống giáo trình, sách chuyên đề, chuyên luận có quy mô và chất lượng. Trên hành trình ấy, Khoa Văn học luôn hướng tới mục tiêu vun đắp diện mạo văn hóa - tinh thần của đất nước, đề cao khát vọng vươn tới các đỉnh cao tri thức hàn lâm cho nền giáo dục đại học Việt Nam.

Niem tu hao mang ten Ngu Van Tong hop - Anh 2

Nhân kỉ niệm 60 năm truyền thống khoa Ngữ văn, 20 năm thành lập Khoa Văn học, Khoa Văn học xuất bản 3 cuốn sách chuyên luận.

Từ khi thành lập cho đến nay, Khoa Văn học luôn tự hào khi có được sự tham gia giảng dạy của nhiều thế hệ giáo sư, viện sĩ, phó giáo sư, tiến sĩ khoa học, tiến sĩ chuyên ngành văn học; trong đó có nhiều giáo sư nổi tiếng, tên tuổi vượt ra ngoài Khoa, ngoài Trường, được nhận những danh hiệu cao quý do Đảng và Nhà nước trao tặng (04 Giải thưởng Hồ Chí Minh: GS. Đặng Thai Mai, GS. Cao Xuân Huy, GS. Trần Văn Giàu, GS Đinh Gia Khánh; 06 Giải thưởng Nhà nước: GS. Trần Đình Hượu, GS. Hà Minh Đức, GS Võ Quang Nhơn, GS Lê Đình Kị, GS. Phan Cự Đệ, GS. Bùi Duy Tân…)

Khi đất nước bước vào thời kì phát triển và hội nhập, nhu cầu đào tạo nhân lực trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa cũng trở nên đa dạng hơn. Khoa Văn học đã và đang không ngừng đổi mới để cung cấp nguồn lao động tốt phục vụ đắc lực cho xã hội. Theo PGS. TS Phạm Xuân Thạch - Trưởng khoa Văn học, trong giai đoạn chuyển giao từ cơ chế bao cấp sang cơ chế thị trường, “công tác đào tạo đứng trước những thách thức mới của bối cảnh xã hội, mà điều cấp thiết nhất là sinh viên sau khi tốt nghiệp phải tìm được việc làm”.

Chính vì vậy, bên cạnh việc tập trung đào tạo chuyên môn sâu, quá trình dạy và học của khoa hiện nay cũng rất coi trọng tính thực tiễn và tính tương tác xã hội: “Lúc này, một trong những yêu cầu của chương trình đào tạo là phải bám sát những yêu cầu của thị trường lao động, trong đó có việc tăng cường ngoại ngữ và các kĩ năng thực hành. Ví dụ, sinh viên ngành Hán Nôm được trang bị ngoại ngữ tiếng Trung rất tốt, sau khi tốt nghiệp trừ một số ít công tác tại viện nghiên cứu còn lại các em tham gia thị trường lao động rất hiệu quả. Đặc biệt hơn, chúng tôi có chương trình đào tạo hệ cử nhân Văn học Chất lượng cao, với mục tiêu đáp ứng nhu cầu nguồn nhân lực chọn lọc, có khả năng đáp ứng các nhu cầu đa dạng của xã hội".

Là một thực thể giàu truyền thống song lại vô cùng năng động, Khoa Văn học đã bàn đến sự mở rộng và đa dạng hóa việc đào tạo của mình từ những ngày đầu tiên của thế kỷ XXI. Sự ra đời của Bộ môn Nghệ thuật học gắn liền với Dự án Điện ảnh do Ford Foundation (Hoa Kỳ) tài trợ và chuyên ngành Thạc sĩ điện ảnh bên cạnh các chuyên ngành đào tạo truyền thống của khoa Văn, sự đa dạng hóa hoạt động hợp tác quốc tế và kết nối cộng đồng của các bộ môn: Văn học dân gian, Văn học Nga-phương Tây, Văn học phương Đông, Văn học Việt Nam, Nghệ thuật học, Lý luận văn học, … đã giúp cho diện mạo của khoa Văn thay đổi từng ngày để bắt kịp xu thế phát triển chung của nhà trường, của toàn xã hội trong thời đại mới.

Đa dạng hóa, quốc tế hóa các chương trình đào tạo

Với sứ mệnh giảng dạy và nghiên cứu các vấn đề ngôn ngữ học, Việt ngữ học, tiếng Việt và văn hóa Việt Nam, ngôn ngữ và văn hóa các dân tộc ở Việt Nam và Đông Nam Á, Khoa Ngôn ngữ học đã liên tục phát triển theo hướng vừa đa dạng hóa, quốc tế hóa các chương trình đào tạo vừa đẩy mạnh các hoạt động nghiên cứu.

Khoa hiện có 3 chương trình đào tạo: Cử nhân Ngôn ngữ học với 3 hệ (hệ chuẩn, hệ chất lượng cao và hệ đẳng cấp quốc tế), Thạc sĩ Ngôn ngữ học và Tiến sĩ Ngôn ngữ học. Ngoài ra, Khoa còn có các chương trình liên kết đào tạo với các trường đại học nước ngoài về tiếng Việt, Việt ngữ học và văn hóa Việt Nam. Khoa đã và đang có quan hệ hợp tác khoa học và liên kết đào tạo với nhiều trường đại học của các nước trên thế giới như: Đại học Paris 7 (Pháp), Đại học Wisconsin, Đại học Oregon (Mỹ), Đại học Ngoại ngữ Hankuk, Đại học Quốc gia Seoul (Hàn Quốc), Đại học Dân tộc Quảng Tây, Đại học Dân tộc Vân Nam, Đại học Ngoại ngữ Ngoại thương Quảng Đông (Trung Quốc)…

Các chương trình liên kết đào tạo đã thu hút nhiều sinh viên quốc tế đến khoa học tập, đồng thời cũng tạo cơ hội cho các giảng viên trong Khoa đi giảng dạy, giao lưu, trao đổi kinh nghiệm ở các trường đại học nước ngoài.

Niem tu hao mang ten Ngu Van Tong hop - Anh 3

Hội thảo quốc tế về nghiên cứu và giảng dạy ngôn ngữ, văn hóa Việt Nam - Trung Quốc ở Đông Á và Đông Nam Á.

Các chương trình đào tạo của Khoa Ngôn ngữ học đã cung cấp nguồn nhân lực chất lượng cao cho các cơ sở đào tạo và nghiên cứu ngôn ngữ học, Việt ngữ học và tiếng Việt trong nước và trên thế giới.

Cùng với việc đa dạng hóa, quốc tế hóa các chương trình đào tạo, Khoa Ngôn ngữ học cũng đẩy mạnh hoạt động nghiên cứu khoa học. Các cán bộ của Khoa đã hoàn thành nhiều công trình nghiên cứu khoa học quan trọng, biên soạn nhiều giáo trình, bài giảng có giá trị về mặt học thuật và sư phạm, được các đồng nghiệp trong và ngoài nước đánh giá cao. Những thành tựu nghiên cứu ấy đã được Nhà nước ghi nhận với 1 giải thưởng Hồ Chí Minh (GS.TS. Nguyễn Tài Cẩn), 5 giải thưởng Nhà nước (PGS. Phan Ngọc, PGS. Nguyễn Kim Thản, GS.TS. Hoàng Thị Châu, GS.TS. Đoàn Thiện Thuật, GS.TS. Nguyễn Thiện Giáp).

Những thành tựu của 60 năm truyền thống ngành Ngôn ngữ học, 20 năm xây dựng Khoa Ngôn ngữ học đã cho thấy trong suốt chặng đường lịch sử của ngôn ngữ học Việt Nam, có một phần đóng góp không nhỏ của các cán bộ, giảng viên Khoa Ngôn ngữ học.

PGS.TS. Trịnh Cẩm Lan - Phó trưởng Khoa Ngôn Ngữ học - chia sẻ: “Thực hiện sứ mệnh của mình, các cán bộ giảng viên Khoa Ngôn ngữ học một mặt vẫn tiếp nối truyền thống nhưng mặt khác cũng bắt kịp thời đại với những hướng nghiên cứu mới hòa vào xu thế chung của ngôn ngữ học hiện đại. Việc quốc tế hóa các hoạt động giảng dạy và nghiên cứu cũng là cơ hội để phát triển trong thời kỳ hội nhập, tạo cơ hội để ngôn ngữ học Việt Nam hòa vào dòng chảy chung của ngôn ngữ học thế giới”.

DUNG CHUYÊN - CẨM GIANG