Tôi không nhớ mình đã vượt đèo Ô Quy Hồ cao 2.022m bao nhiêu lần, nhưng khát khao được đặt chân lên đỉnh nóc nhà Đông Dương thì chưa bao giờ nguôi.

Từ trạm gác rừng Núi Xẻ lên đỉnh Fansipan người khỏe phải leo hai ngày đẫy. Tháng 11/2006 tôi đã leo cách đỉnh Fansipan hơn 600m phải dừng lại vì hết lương thực

Hẹn hò mãi ông Trần Ngọc Lâm mới bố trí được ngày cùng tôi leo Fansipan,Giám đốc Vườn quốc gia Hoàng Liên Nguyễn Quốc Trị (nay là Phó Tổng cục trưởng Lâm nghiệp kiêm Cục trưởng Cục Kiểm lâm) bố trí một chuyến xe đón tôi và ông Lâm từ thành phố Lào Cai lên thẳng trạm gác rừng Núi Xẻ, cách đỉnh đèo Ô Quy Hồ chừng một cây số.

Niem khao khat chinh phuc Fansipan sau hai lan moi thanh hien thuc - Anh 1

Ông Trần Ngọc Lâm (phải) trao đổi cùng tác giả trên độ cao 2.300m tháng 11/ 2006

Trạm cử một cán bộ kiểm lâm đi cùng để hỗ trợ chúng tôi, Vườn quốc gia Hoàng Liên rộng 29.845 ha, không mấy chỗ là ông Lâm không đặt chân tới. Trạm gác rừng Núi Xẻ chính là nơi ông dựng lán ở một thời gian dài để vào rừng tìm và trồng cây thuốc tự chữa bệnh ung thư theo bài thuốc của nhà sư Tây Tạng.

Ông kể rằng sau khi rời hang đá mà ông đã ở trong đó ba tháng trời trên độ cao 2.900m chỉ cách đỉnh Fansipan hơn hai trăm mét trong những ngày lang thang khắp các cánh rừng tìm cây thuốc mới xuống chỗ Núi Xẻ dựng lều. Trước nạn khai thác bừa bãi, vô tội vạ kể cả thân và dễ cây giảo cổ lam để bán sang Trung Quốc, ông phải thuê người Thái ở Bình Lư (Lai Châu) di chuyển lên cao hơn và trồng trong các khe núi nhằm giữ giống, rồi di chuyển giống cây ngũ trảo long từ trên cao 3.000m xuống độ cao hơn 2.000 m trồng thử.

Tại Núi Xẻ, ông Lâm tình cờ gặp cựu binh đồn phó đồn Trạm Tôn Giăng Ri Nhon đóng cách đỉnh đèo Ô Quy Hồ vài chục mét về phía tay phải phía từ Lào Cai đi Lai Châu. Ông đã ghi lại câu chuyện của người cựu binh Pháp đã 11 năm đóng tại đây với nhiều tư liệu vô cùng quý giá. Theo người cựu binh Pháp đỉnh Fansipan được ghi trên tấm tôn hình tam giác đặt trên đỉnh cao 3.143m có tên đúng là Phan Văn Sơn.

Tài liệu do ông Lâm ghi lại từ câu chuyện của Giăng Ri Nhon thì đại úy Đơchapa là người đã chỉ huy trận chiến chiếm được một làng Mông đóng trên núi Hàm Rồng do quân cờ đen chiếm đóng làm căn cứ đãi vàng. Thưởng công cho Đơchapa bộ chỉ huy đặt tên cho làng Mông là Cha Pa. Đó chính là thị trấn Sa Pa ngày nay.

Niem khao khat chinh phuc Fansipan sau hai lan moi thanh hien thuc - Anh 2

Niềm vui của những người chinh phục đỉnh Fansipan

Địa danh Sa Pa phải chăng do đọc chệch hai tiếng Cha Pa tên của chiến binh người Pháp? Tuy nhiên có tài liệu nói rằng: Tháng 10/1903 đoàn khảo sát Sở địa lý Đông Dương tình cờ phát hiện ra cao nguyên Lồ Súi Tổng và làng Sa Pả trên dãy Hoàng Liên Sơn trên ngọn nguồn ngòi Đum chảy xuống thành phố Lào Cai. Sa Pa đọc chệch ra từ hai tiếng Sa Pả, có nghĩa là bãi cát vàng, nằm cách thị trấn Sa Pa 4 km.

Sau khi chiếm được Sa Pa người Pháp tiến hành đo các đỉnh núi nơi đây. Đi theo đại úy Đơchapa còn có một quan địa lý triều Nguyễn để phân định biên giới với nhà Thanh từ Mường Tè - Lai Châu đến Lào Cai, tên là Phan Văn Sơn.

Đến Trạm Tôn đoàn đợi bổ sung quân và vũ khí, lương thực, ông Phan Văn Sơn tự mình mang theo dân phu thám hiểm và leo lên ngọn núi cao nhất, bằng kỹ thuật đo của người Pháp khi đó, đã đo độ cao ngọn núi vào mùa Đông năm 1905 là 3.142m, sau Liên Xô đo lại độ cao chính xác như hiện nay là 3.143m, sau đó người Pháp in bản đồ bằng tiếng La tinh là Phanxipan, tên của Phan Văn Sơn. Ngày nay, trên các tài liệu ghi: Phan Si Păng, Fansipan, Phăng Xi Păng… có nghĩa là rất tùy hứng của mỗi người.

Tôi cùng ông Lâm leo lên đỉnh Fansipan từ hướng Núi Xẻ. Đây là đoạn đường ngắn nhất do chính ông tìm ra trong những ngày ông lang thang tìm và trồng cây thuốc ở đây.

Niem khao khat chinh phuc Fansipan sau hai lan moi thanh hien thuc - Anh 3

Con đường lên đỉnh Fansipan chằng chịt rễ cây

Ông dùng sơn đỏ đánh dấu lên những thân cây, sau mùa mưa nhiều vết sơn bị phai mờ rất khó phát hiện. Người dân sống quanh vườn có phong tục thả rông trâu bò sau mùa gặt tháng mười, chỉ đến khi vào mùa cày cấy họ mới lên rừng tìm trâu. Ông mới nghĩ ra cách dùng muối rắc dọc con đường mà ông đã đánh dấu, đàn trâu ăn muối cứ theo đó mà đi, nên tạo thành con đường cho đến tận ngày nay.

Con đường lên đỉnh Fansipan vằn vện những rễ cây, có đoạn sâu hoắm, hay chênh vênh bên bờ vực thẳm. Leo hơn nửa buổi sáng chúng tôi lên tới độ cao 2.500m, tại đây Trạm gác rừng Núi Xẻ đặt một trạm gác, có nhiệm vụ hướng dẫn khách du lịch đi đúng tuyến, cách sử dụng lửa để không xảy cháy rừng, đồng thời kiểm soát việc ra vào của người dân khai thác lâm sản ngoài gỗ và trồng cây thảo quả.

Niem khao khat chinh phuc Fansipan sau hai lan moi thanh hien thuc - Anh 4

Tác giả và ông Trần Ngọc Lâm bên lán giữ rừng trên độ cao 2.500m

Chúng tôi dự định đêm đó sẽ nghỉ tại đây lấy sức để sáng mai đi tiếp. Hôm ấy chúng tôi ăn cơm tại trạm gác rừng, trong căn lều dựng bằng toàn cây trúc phủ bạt xanh. Nằm trên độ cao 2.500m gió thối ù ù suốt ngày đêm, những tấm bạt màu xanh chỉ mấy tháng đã bợt ra rách tơi tả. Trạm trưởng thành thật: Chúng cháu còn đúng bữa gạo tối nay, nếu các chú nghỉ lại đây thì cháu phải cử người xuống thị trấn cõng gạo và thực phẩm lên, nhanh cũng phải chiều mai mới lên tới nơi. Chẳng mấy khi các chú lên đây nhờ chúng cháu, sự thật là thế mong các chú thông cảm…

Thế là chuyến chinh phục đỉnh Fansipan của tôi dừng lại ở đây. Ông Lâm chỉ hang đá mà ông đã ở hơn ba tháng trên độ cao 2.900 m nằm giữa mây trời phía trên cao kia. Nơi ấy ông làm bạn với gia đình nhà gấu mà tôi đã kể trong phóng sự “Người tự chữa bệnh ung thư theo bài thuốc của nhà sư Tây Tạng”, in trên báo Tết âm lịch 2007. Sau khi báo đăng rất nhiều người gọi điện cho tôi xin số điện thoại và địa chỉ ông Trần Ngọc Lâm.

Lần thứ hai lên đỉnh Fansipan vào ngày 15/10/2016, lần này đoàn chúng tôi “cưỡi mây” chinh phục đỉnh Fansipan qua con đường cáp treo do Tổng Biên tập báo Nông nghiệp Việt Nam Nguyễn Mạnh Thường dẫn đầu. Cáp treo Sa Pa được khánh thành ngày 2/2/2016, do Tập đoàn Sun Group xây dựng, với tổng mức đầu tư là 4.400 tỷ đồng. Đây là tuyến cáp treo ba dây hiện đại nhất thế giới, lần đầu tiên có mặt tại Châu Á. Cáp treo nối từ thị trấn Sa Pa (Trại rau quả thực nghiệm cũ nằm cạnh trụ sở Vườn quốc gia Hoàng Liên) vượt qua thung lũng Mường Hoa lên đỉnh Fansipan.

Niem khao khat chinh phuc Fansipan sau hai lan moi thanh hien thuc - Anh 5

Thung lũng Mường Hoa nhìn từ trên cao

Niem khao khat chinh phuc Fansipan sau hai lan moi thanh hien thuc - Anh 6

Điểm bắt đầu lên cáp treo Fansipan

Tại lễ khánh thành đại diện Kỷ lục Thế giới - Guinness World Record đã trao 2 kỷ lục Guinness cho cáp treo Fansipan là: Cáp treo ba dây có độ chênh giữa ga đi và ga đến lớn nhất thế giới: 1.410m và cáp treo ba dây dài nhất thế giới: 6292.5m. Cáp treo Fansipan khởi công xây dựng từ tháng 11/2013, do Tập đoàn Sun Group đầu tư và thực hiện có sự tư vấn, thiết kế của hãng cáp treo số 1 thế giới Doppelmayr Garaventa.

Nếu như trước đây người leo núi theo tuyến Núi Xẻ phải mất hai ngày mới lên tới đỉnh Fansipan, còn nay đi theo tuyến cáp treo chỉ mất 25 phút, sau đó leo hơn 600 bậc đá mới lên tới đỉnh. Con đường dốc đứng như mặt ngựa, chẳng khác gì leo Vạn Lý Trường Thành, trên cao gió thổi ù ù, lạnh buốt, không khí loãng nên rất nhiều người ngất cần tiếp oxy và bỏ dở.

Niem khao khat chinh phuc Fansipan sau hai lan moi thanh hien thuc - Anh 7

Du khách ngất trên đường phải tiếp Oxy

Niem khao khat chinh phuc Fansipan sau hai lan moi thanh hien thuc - Anh 8

Tác giả “cưỡi mây” lên Fansipan

Lần này thì tôi đã chạm tay vào cột mốc dựng trên đỉnh Fansipan cao 3.143m, được mệnh danh là nóc nhà Đông Dương, mệt đứt hơi. Đây là nơi đất trời hòa quyện vào nhau. Niềm khao khát chinh phục Fansipan sau hai lần mới thành hiện thực. 5 giờ chiều chúng tôi bắt đầu xuống núi, ngôi chùa dựng trên núi bắt đầu thỉnh chuông, tiếng chuông ngân sâu vào vách núi rồi vọng lại khiến tôi cứ rưng rưng nước mắt…

Niem khao khat chinh phuc Fansipan sau hai lan moi thanh hien thuc - Anh 9

Đường lên đỉnh Fansipan phải leo bộ hơn 600 bậc đá

Niem khao khat chinh phuc Fansipan sau hai lan moi thanh hien thuc - Anh 10

Đoàn báo NNVN bên cột mốc cao 3.143m

Niem khao khat chinh phuc Fansipan sau hai lan moi thanh hien thuc - Anh 11

Mây núi hòa quyện