Trong quá trình kê khai, huyện Kỳ Anh gặp phải một số khó khăn trong việc xác định lao động khai thác đơn giản. Ví dụ như xã Kỳ Phú, thời điểm lập danh sách đầu tiên toàn xã có đến 888 lao động thuộc diện này, nhưng qua rà soát một số đối tượng kê khai “khống”... Kết quả cuối cùng số lao động... giảm xuống 287 người.

Nhung vuong mac trong boi thuong su co moi truong bien, nhin tu thuc te Ky Anh - Anh 1

Ngư dân mong muốn tiền bồi thường sớm được chi trả để khôi phục sản xuất, ổn định đời sống

Tuy đã có quyết định, hướng dẫn, biểu giá bồi thường cụ thể nhưng do diện ảnh hưởng quá rộng nên khi thực hiện kê khai, áp giá đến hộ dân ở huyện Kỳ Anh (Hà Tĩnh) đã bộc lộ một số vướng mắc, khó khăn.

Khó xác định đối tượng

Ông Lê Văn Trọng, Trưởng phòng Nông nghiệp huyện Kỳ Anh thông tin, đến thời điểm này, huyện đã cơ bản hoàn thành việc áp giá bồi thường thiệt hại cho ngư dân với tổng số tiền khoảng 174 tỷ đồng. Trong đó, xã ảnh hưởng nhiều nhất là Kỳ Xuân (hơn 47 tỷ đồng); Kỳ Khang (hơn 36 tỷ đồng); Kỳ Phú (hơn 35 tỷ đồng)... Tổng số tiền áp giá trên được tính để bồi thường cho 627 tàu thuyền; hơn 379ha nuôi trồng thủy sản và 3.838 lao động (trực tiếp, gián tiếp) bị mất thu nhập.

Để hoàn thành được tổng hợp áp giá trên, hơn một tháng nay cả hệ thống chính trị từ huyện đến xã, thôn xóm phải tổ chức hàng chục, hàng trăm cuộc họp, thậm chí bỏ phiếu kín nhiều vòng để rà soát đối tượng đảm bảo tính công bằng cao nhất.

Trong quá trình kê khai, huyện Kỳ Anh gặp phải một số khó khăn trong việc xác định lao động khai thác đơn giản. Ví dụ như xã Kỳ Phú, thời điểm lập danh sách đầu tiên toàn xã có đến 888 lao động thuộc diện này, nhưng qua rà soát một số đối tượng kê khai “khống”, thiếu trung thực nên huyện phải chỉ đạo các xã thành lập hội đồng rà soát, sàng lọc đến tận thôn; đồng thời, dựa vào chính người dân, để họ bỏ phiếu xác định đối tượng bị ảnh hưởng. Kết quả cuối cùng số lao động khai thác đơn giản của xã giảm xuống 287 người.

Khó khăn thứ 2 là xác định lao động trên tàu cá. Một số tàu lớn khai lao động ít nhưng có khi tàu nhỏ lại khai lao động nhiều. Vấn đề này muốn đảm bảo công bằng và đúng thực tế, hội đồng bồi thường huyện phải khống chế loại thuyền và cũng dựa vào người dân tại các thôn họp bỏ phiếu, soát xét đến từng lao động cụ thể.

Nhung vuong mac trong boi thuong su co moi truong bien, nhin tu thuc te Ky Anh - Anh 2

Ngư dân mong muốn tiền bồi thường sớm được chi trả để khôi phục sản xuất, ổn định đời sống

Cuối cùng là xác định đối tượng chế biến nước mắm, mắm hải sản, tẩm ướp hải sản... Trong các quyết định, hướng dẫn của cơ quan chức năng không có văn bản nào giải thích thuật ngữ “cơ sở” nên khi rà soát huyện không biết làm cách nào để kê khai, áp giá bồi thường.

“Cơ sở có đăng ký kinh doanh, nộp thuế được kê khai thì rõ rồi nhưng có những cơ sở chế biến nước mắm, buôn bán, giải quyết lao động thật nhưng chưa đăng ký kinh doanh thì có được xét kê khai không? Vấn đề này đang khiến Hội đồng bồi thường rất trăn trở”, ông Lê Văn Trọng nói.

Cần có nhiều mức giá bồi thường

Một vấn đề khác đang bộc lộ bất cập là việc áp giá bồi thường. Theo ông Trọng, hiện nay quy định của Chính phủ mức giá bồi thường cho thuyền lắp máy dưới 20CV là 10.670.000đ/chiếc/tháng nhưng thực tế thuyền 20CV đầu tư lớn hơn gấp nhiều lần thuyền từ 4CV đến 10CV. “Nếu phân chia thành 2 mức, thuyền dưới 20CV và thuyền dưới 10CV để áp giá bồi thường thì sẽ công bằng hơn bởi, có những thuyền 4CV đi lưới rê chỉ cần 2 lao động nhưng thuyền 20CV đi lưới vây phải cần đến cả chục lao động. Tuy nhiên giờ nhận bồi thường lại bằng tiền nhau cả thì cũng khó tránh khỏi các chủ tàu thuyền lớn thắc mắc”, ông Trọng nhấn mạnh.

Mức áp giá bồi thường đối với thuyền không lắp máy cũng có phần thiếu công bằng vì thuyền gỗ đang cào bằng với thuyền thúng, thuyền nan, vật nổi khác. Trong khi đó, đầu tư một chiếc thuyền gỗ hết 20 – 50 triệu đồng; thuyền composite khoảng 20 triệu đồng nhưng thuyền thúng chỉ mất 1-2 triệu đồng, thậm chí săm ô tô câu mực chỉ đầu tư khoảng 500.000đ/chiếc nhưng nay áp giá bồi thường thì nhóm đối tượng này đều nhận mức 5.830.000đ/chiếc.

Ngoài ra, việc áp giá bồi thường thuyền trong cửa sông giống với thuyền ngoài biển cũng đang khiến ngư dân có nhiều ý kiến trái chiều. Sở dĩ bà con phản ứng là vì thuyền ngoài biển có kết cấu, đầu tư cao hơn và thời gian hoạt động nhiều hơn thuyền trong cửa sông nên khi bồi thường cũng nên áp giá khác nhau.

Nhung vuong mac trong boi thuong su co moi truong bien, nhin tu thuc te Ky Anh - Anh 3

Những vướng mắc trong quá trình kê khai, áp giá bồi thường huyện Kỳ Anh đều báo cáo, kiến nghị đến UBND tỉnh Hà Tĩnh

Toàn huyện Kỳ Anh có 628 tàu thuyền hoạt động khai thác thủy hải sản. Trong đó, thuyền không lắp máy 243 chiếc (67 chiếc đánh bắt trong cửa sông) và thuyền lắp máy 386 chiếc (44 chiếc đánh bắt trong cửa sông).

Lập tổ giải quyết đơn thư tại thôn

Đứng trước những khó khăn trên, để đảm bảo tính công bằng, tránh tình trạng khiếu kiện vượt cấp, hơn một tháng qua, UBND huyện Kỳ Anh chỉ đạo các xã, thôn thành lập tổ giải quyết đơn thư ngay tại các thôn. Theo đó, mỗi tổ có 3 cán bộ huyện, 7 cán bộ xã và 10 – 20 người có uy tín tại các thôn.

Trường hợp người dân khiếu kiện nếu số lượng đơn thư ít thì việc họp xử lý được tổ chức tại xã. Riêng 3 xã Kỳ Xuân, Kỳ Phú, Kỳ Khang số lượng đối tượng bị ảnh hưởng lớn nên đơn thư được giải quyết trực tiếp ngay tại thôn. Đây được xem là một trong những giải pháp sáng tạo nhằm đảm bảo an ninh trật tự ở cấp cơ sở.

Trưởng phòng nông nghiệp huyện Kỳ Anh dẫn ví dụ tại thôn Phú Hải, xã Kỳ Phú. Trong quá trình xác định đối tượng bị ảnh hưởng một số tàu thuyền trong thôn kê khai lao động thiếu chính xác, từ đó xuất hiện nhiều đơn thư khiếu nại. Sau khi tiếp nhận đơn, hội đồng tiến hành họp sau đó bỏ phiếu 3 lần rồi chốt danh sách niêm yết gửi cho các cơ quan chức năng.

Sắp tới việc kê khai giá bồi thường cũng sẽ được huyện công khai, niêm yết tại các thôn, xã để người dân trực tiếp xem mình được bao nhiêu tiền. Nếu có đơn thư sẽ giải đáp cho người dân, đến khi nào hết khiếu nại huyện mới bắt đầu thực hiện chi trả tiền.