Ngày nay, ngà voi chạm trổ là món đồ trang trí của giới thượng lưu nhưng từ 25.000 năm trước, con người đã biết cách chế tác ngà của loài động vật to lớn này.

Bức tượng Đức mẹ Brassempouy (Venus of Brassempouy) là tác phẩm điêu khắc ngà voi cổ nhất mà con người tìm thấy. Nó có niên đại từ thời đồ đá cũ, cách đây khoảng 25.000 năm. Các nhà nghiên cứu phát hiện bức tượng tại hang Brassempouy, Pháp năm 1892. Đây là hình dạng khuôn mặt và kiểu tóc cổ nhất trong lịch sử loài người.

Bức tranh ngà voi Barberini là tác phẩm nghệ thuật từ nửa đầu thế kỷ thứ VI. Nó ra đời dưới thời một trong 3 hoàng đế Justinian, Anastasius hoặc Zeno ở Constantinople, nay là Istanbul, Thổ Nhĩ Kỳ. Một tài liệu lịch sử cho thấy, bức tranh ngà có liên quan đến nữ hoàng Brunhilda của Austrasia (bao gồm Pháp, Đức, Bỉ, Luxembourg và Hà Lan ngày nay). Danh tính thân nhân nữ hoàng Brunhilda cũng được khắc phía sau bức tượng.

Chiếc hộp bằng ngà voi là vật phẩm điển hình của điêu khắc Hồi giáo, có niên đại từ nửa đầu thế kỷ thứ X. Các tài liệu cho thấy, ngà voi là vật liệu thích hợp để tạo thành những khối hình nghệ thuật phức tạp. Người Hồi giáo dùng ngà voi làm thành nhiều vật dụng khác, từ hộp chứa đồ tới quan tài. Vị trí địa lý giúp các quốc gia Hồi giáo dễ dàng tiếp cận nguồn cung ngà voi từ Ấn Độ và châu Phi hơn các quốc gia châu Âu nên chất liệu này được sử dụng rộng rãi hơn.

Cây thánh giá bằng ngà voi là biểu tượng nghệ thuật của người Anglo-Saxon, có niên đại từ thế kỷ XI. Theo các nhà sử học, Anglo-Saxon là giai đoạn kéo dài 550 năm trong lịch sử nước Anh (từ thế kỷ thứ V - thế kỷ XI). Họ đạt được những thành tựu nghệ thuật xuất sắc trong thế kỷ thứ VII và thế kỷ thứ VIII, chủ yếu là điêu khắc và chế tác đồ trang sức.

Bức tượng thiên thần, chế tác từ ngà voi ở Paris, Pháp giữa thế kỷ thứ XII. Nó mang đậm nét đặc trưng của kiến trúc Gothic Pháp.

Chiếc hộp bằng ngà mang những nét đặt trưng của kiến trúc Gothic, Pháp, ra đời giữa những năm 1330 – 1350. Nó cao 11,8 cm, dài 25,2 cm và rộng 12,9 cm. Các nhà sử học suy đoán, chiếc hộp có thể là món quà cầu hôn dành cho một nữ quý tộc sống ở Paris. Thời gian này, thủ đô nước Pháp là trung tâm chế tác ngà voi chính của châu Âu.

Tượng phật Di Lặc bằng ngà voi theo phong cách Netsuke của Nhật Bản. Netsuke là nghệ thuật tạo ra những tác phẩm điêu khắc kích thước rất nhỏ, ra đời từ thế kỷ XVII ở xứ sở hoa anh đào.

Bức tượng ngà Văn Xương Đế Quân, người được tôn sùng là thần chủ quản công danh phúc lộc của nhân sĩ. Theo các nhà nghiên cứu, bức tượng ra đời trong triều đại nhà Minh của Trung Quốc và đang được lưu giữ tại bảo tàng Hoàng gia Ontario ở Toronto, Canada. Ảnh: Wikipedia.

Hồng Duy