Xây dựng một smart city (smart city) được xem như là giải pháp chiến lược để giải quyết các vấn đề phát sinh do sự tăng dân số và đô thị hóa nhanh chóng. Vậy smart city là gì và nó được cấu thành từ những yếu tố nào?

Những điều phải biết khi xây dựng Smart city (Phần 1)

Chính sách

Việc chuyển đổi từ thành phố bình thường (không thông minh) sang smart city cũng đòi hỏi sự tương hỗ giữa công nghệ và các thành phần tổ chức chính trị - xã hội trong đó có yếu tố liên quan tới các chính sách về áp dụng ICT, về xây dựng smart city.

Trong khi thay đổi công nghệ để xây dựng smart city tương đối dễ dàng, thì việc thay đổi chính sách gặp nhiều khó khăn hơn nên yếu tố chính sách cũng là một trong những thách thức cần phải giải quyết trong quá trình xây dựng một smart city.

Ví dụ các tổ chức chính quyền được tạo ra và hoạt động theo các chức năng, nhiệm vụ riêng. Khi triển khai smart city, đưa công nghệ vào ứng dụng sẽ phải thay đổi một lượng lớn các quy định cũ để phù hợp với các quy trình tin học hóa. Việc điều chỉnh sửa đổi này không phải là dễ để có thể áp dụng thống nhất và rộng khắp trong thời gian ngắn.

Cộng đồng dân cư

Dù ít được quan tâm hơn song đây cũng là một yếu tố quan trọng cần phải tính đến khi triển khai smart city. Các dự án smart city sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng cuộc sống của người dân, với mục tiêu giúp người dân nắm được nhiều thông tin hơn, được quyền tham gia vào nhiều hoạt động trong việc quản lý thành phố, hoạt động của chính quyền.

Nhung dieu phai biet khi xay dung Smart city (Phan 2) - Anh 1

Trong bối cảnh này, người dân trở thành nhân vật quan trọng tham gia đóng góp sáng kiến ảnh hưởng lớn đến sự thành công hay thất bại của các dự án smart city. Để người dân có thể tiếp nhận nhanh và dễ dàng nhất với smart city, trong quá trình xây dựng hạ tầng kết nối thì chính quyền cũng cần phải chú trọng tới việc phát triển các thiết bị đầu cuối, mở rộng khả năng tiếp cận, tăng cường truyền thông các kỹ năng và lợi ích mang lại cho cộng đồng.

Kinh tế

Kinh tế là động lực chính để xây dựng smart city và là một trong những chỉ số quan trọng để đo lường mức độ cạnh tranh và phát triển của thành phố. Vì vậy, một số tài liệu còn đề xuất một khung smart city chỉ gồm 6 yếu tố thành phần (Kinh tế thông minh, con người thông minh, chính quyền thông minh, giao thông thông minh, môi trường thông minh, cuộc sống thông minh) thay vì 8 thành phần.

Thành phố thông minh được hình thành từ một nền kinh tế thông minh với các đặc trưng về tính sáng tạo, tinh thần kinh doanh, thương hiệu hàng hóa, năng suất và tính linh hoạt của thị trường lao động cũng như khả năng hội nhập.

Nhung dieu phai biet khi xay dung Smart city (Phan 2) - Anh 2

Không chỉ tính đến việc đưa VT- CNTT áp dụng vào việc triển khai quản lý, điều hành của thành phố, một smart city đúng nghĩa còn phải tính tới cả mức độ ứng dụng CNTT trong các doanh nghiệp để nâng cao hiệu quả, đưa ra các quy trình, mô hình kinh doanh mới… Smart city cũng phải tạo được một môi trường phát triển kinh tế, kỹ thuật và công nghệ. Hiệu quả của smart city về mặt kinh tế là tạo ra cơ hội kinh doanh, việc làm, phát triển lực lượng và nâng cao năng suất lao động.

Cơ sở hạ tầng

Tính khả dụng và chất lượng của hạ tầng ICT là cực kỳ quan trọng khi xây dựng smart city. Hạ tầng ICT thông minh là bao gồm hệ thống mạng viễn thông vô tuyến và hữu tuyến (cáp quang, Wifi, Wireless, 3G, 4G …) và hệ thống thông tin hướng đối tượng dịch vụ. Các hệ thống mạng hướng đối tượng thông minh đóng vai trò quan trọng để xây dựng một smart city.

Hạ tầng VT-CNTT làm nền tảng cho một smart city phát triển, chúng phụ thuộc vào các yếu tố liên quan đến tính sẵn sàng và tính hiệu quả của nó. Có rất ít tài liệu đề cập đến thách thức triển khai, xây dựng hạ tầng ICT của smart city nên thách thức chủ yếu liên quan tới vấn đề an ninh, quyền riêng tư, chi phí cao của các ứng dụng và giải pháp bảo mật, khả năng tiếp cận.

Môi trường tự nhiên

Cốt lõi của smart city là sử dụng công nghệ để tăng tính bền vững và quản lý tài nguyên thiên nhiên hiệu quả hơn cũng như hạn chế các tác nhân gây nên biến đổi khí hậu. Khi triển khai xây dựng smart city cần phải quan tâm đặc biệt đến bảo vệ tài nguyên thiên nhiên và ảnh hưởng của cơ sở hạ tầng đến điều kiện tự nhiên của thành phố.

Tám yếu tố nói trên sẽ tạo nên một khung đô thị tích hợp để giải thích các mối quan hệ và ảnh hưởng giữa các yếu tố khi xây dựng smart city. Mỗi một nhân tố này đều rất quan trọng cho việc xem xét đánh giá mức độ thông minh của các thành phố. Các yếu tố này làm cơ sở so sánh quá trình hình thành các dịch vụ chia sẻ thông minh và những thách thức liên quan.

Bộ yếu tố này được xem như bộ công cụ hỗ trợ hướng dẫn thực hiện xây dựng thành công smart city theo các điều kiện và mục đích khác nhau. Tương tự, Khung đô thị tích hợp này có thể hỗ trợ phân biệt được các tác động trong thực tế ảnh hưởng đến các các đề án xây dựng smart city (tổ chức, kỹ thuật, điều kiện tự nhiên).

Nhung dieu phai biet khi xay dung Smart city (Phan 2) - Anh 3

Khung đô thị tích hợp của smart city

Tất cả các yếu tố sẽ ảnh hưởng 2 chiều với nhau trong khung smart city (mỗi yếu tố đều gây ảnh hưởng và bị ảnh hưởng bởi các yếu tố khác), chúng ảnh hưởng ở các thời điểm khác nhau, trong những điều kiện khác nhau với mức độ khác nhau.

Để phản ánh mức độ ảnh hưởng khác nhau, mô hình mức độ ảnh hưởng được mô tả như trong hình vẽ. Các yếu tố bên ngoài (chính quyền, cộng đồng dân cư, môi trường tự nhiên, cơ sở hạ tầng, kinh tế) ảnh hưởng nhiều hơn các yếu tố bên trong (công nghệ, tổ chức, chính sách) trước khi ảnh hưởng đến sự thành công của việc xây dựng smart city. Các yếu tố bên trong này bị ảnh hưởng trực tiếp và gián tiếp các yếu tố bên ngoài.

Công nghệ được xem như là một siêu yếu tố trong smart city ảnh hưởng nhiều nhất đến 7 yếu tố còn lại.Trong thực tế, nhiều smart city đang xem công nghệ như là một yếu tố chính ảnh hưởng đến sự thành công của việc xây dựng smart city.

3. Kết luận

Bài viết này là một trong những nghiên cứu tổng quan về các yếu tố quan trọng cho các nhà quản lý chuẩn bị các dự án xây dựng smart city. Các bài viết sau chúng tôi sẽ đề cập đến các 6 lĩnh vực liên quan đến smart city: kinh tế thông minh, con người thông minh, chính quyền thông minh, giao thông thông minh, môi trường thông minh, cuộc sống thông minh và các thách thức khi xây dựng smart city.

Hồ Quang Huệ