(CATP) Sự kiện ông Shinzo Abe trở thành Thủ tướng thứ 15 thời hậu chiến của Nhật Bản viếng thăm ngôi đền Yasukuni của Tokyo hôm thứ năm làm người Trung Quốc và Hàn Quốc giận dữ, đang đặt ra vô số câu hỏi xung quanh ngôi đền này.

Đền Yasukuni là gì?
Yasukuni được xây dựng theo lệnh hoàng đế Minh Trị năm 1869, như một đền thờ thần đạo nhằm tưởng nhớ những người đã chết trong cuộc nội chiến giúp khôi phục quyền lực của ông sau nhiều thế kỷ bị cai trị bởi các tướng quân.

Vai trò của ngôi đền sau đó được mở rộng. Những môn đồ tôn giáo Thần Đạo bản địa của Nhật tin rằng các linh hồn của 2,5 triệu người chết trong các cuộc chiến tranh của nước này, bao gồm cả Thế chiến II đã được cất giữ ở đây, với những thông tin về cá nhân họ được ghi nhận.

Mặc dù đã bị tước bỏ sự tài trợ của nhà nước năm 1945, ngôi đền vẫn có sức hút mạnh mẽ và được vị hoàng đế thời chiến Hirohito viếng thăm tám lần cho đến năm 1975.

Tại sao Trung Quốc và Hàn Quốc phản ứng?

Những nhà dân tộc chủ nghĩa Nhật Bản lập luận rằng Yasukuni không khác mấy so với Nghĩa trang quốc gia của Mỹ ở Arlington. Nhưng không giống Arlington, Yasukuni chứa đựng một quan điểm lịch sử mà nhiều người khó chấp nhận. Bảo tàng kèm theo mô tả Nhật còn hơn cả một nạn nhân của cuộc xâm lược từ Mỹ trong Thế chiến thứ II và có rất ít tài liệu tham khảo về sự tàn bạo cực đoan của quân đội đế quốc xâm lược, khi họ đánh chiếm khắp châu Á - đặc biệt là Trung Quốc và Hàn Quốc - trong thế kỷ 20.

Điều đáng kể là 14 vị lãnh đạo của Thế chiến II - gồm cả tướng quân đội và thủ tướng Hideki Tojo - bị tòa án quân sự quốc tế coi là tội phạm chiến tranh “loại A”, được bí mật đưa vào danh sách tôn vinh tại Yasukuni năm 1978. Điều này mãi sau đó công chúng mới biết.

Tại sao các nhà lãnh đạo Nhật vẫn làm vậy?

Từ Thế chiến II, chỉ 15 vị thủ tướng - chiếm tỷ lệ khoảng một nửa - bày tỏ sự tôn kính tại ngôi đền. Nhật Hoàng hiện nay chưa bao giờ làm vậy.

Trước hôm 26-12-2013, không có vị thủ tướng đương chức nào viếng đền kể từ khi ông Junichiro Koizumi đến đó năm 2006. Trong suốt nhiệm kỳ đầu từ 2006 - 2007, ông Abe không tới Yasukuni. Nhiều chính trị gia cao cấp viếng đền khẳng định họ đang làm điều mà các chính khách hàng đầu ở hầu hết quốc gia khác làm khi tôn vinh những binh sĩ đã ngã xuống.

Một nhóm nhỏ chính trị gia tin rằng Nhật bị chỉ trích một cách không công bằng vì quá khứ chiến tranh hung bạo của họ. Những người này nói việc xây dựng đế chế của Tokyo không khác gì so với các cường quốc châu Âu. Họ tin rằng Nhật đã có nhiều hành động sửa chữa quá khứ - như chi các khoản bồi thường khổng lồ tới Seoul trong những năm 1960 và vô số lời xin lỗi.

Đối với một số người, viếng thăm Yasukuni là một phần của chuyển động nhằm chiếu một quan điểm công bằng hơn về quá khứ và để chứng minh lập trường dân tộc của họ.

Điều gì có thể xảy ra bây giờ?

Các mối quan hệ giữa Nhật và các láng giềng của họ vốn đã căng thẳng giờ sẽ chìm sâu hơn nữa. Ông Abe chưa hề gặp Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình hay Tổng thống Hàn Quốc Park Geun-Hye kể từ khi cả ba người nhậm chức khoảng cùng thời gian 12 tháng trước đây.

Sự gãy vỡ trong quan hệ kinh tế khổng lồ cũng không thể bị loại trừ.