LTS: Sự ra đi của lãnh tụ cách mạng Cuba Fidel Castro đã khiến cho bao nhiêu ký ức của hàng triệu triệu người Việt Nam dội về. “Vì Việt Nam, Cu-ba sẵn sàng hiến dâng cả máu của mình" - câu nói nổi tiếng của Người mãi khắc sâu trong tim chúng ta. Xin giới thiệu lại bài viết năm 2013, nhân kỷ niệm 40 năm Chủ tịch Cuba Fidel Castro đi vào vùng đất lửa Quảng Trị khi cuộc chiến tranh chống Mỹ của nhân dân Việt Nam còn đang diễn ra.

Cách đây 40 năm, Chủ tịch Cuba, Fidel Castro, người bạn lớn của nhân dân Việt Nam, có chuyến thăm lịch sử tới Việt Nam giữa khi cuộc kháng chiến chống Mỹ đang bước vào giai đoạn quyết liệt nhất. Ấn tượng về chuyến thăm ấy vẫn còn nguyên vẹn trong ký ức ông Hoàng Lương, nguyên Thứ trưởng Bộ Ngoại giao, người được trực tiếp tham gia vào chuyến thăm ấy.

Trên đường từ sân bay về Phủ Chủ tịch, hàng nghìn người dân Hà Nội đứng hai bên đường tay cầm cờ hoa đón chào, hô vang: "Viva Cuba! Viva Fidel!" Có nơi Chủ tịch Fidel Castro còn dừng xe bắt tay người dân Hà Nội. Không khí vô cùng sôi động. Tại Phủ Chủ tịch, Bí thư Thứ nhất Ban chấp hành Trung ương Đảng Lao động Việt Nam Lê Duẩn, Chủ tịch Quốc hội Trường Chinh và Thủ tướng Phạm Văn Đồng đã đón và hội đàm với Chủ tịch Fidel Castro.

Trong chuyến đi này, Chủ tịch Fidel Castro đã thực hiện được một trong những ước nguyện của mình là tới thăm vùng đất mới được giải phóng Quảng Trị và gặp gỡ Lãnh đạo Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam.

Nho chuyen di vao dat lua Quang Tri cua Fidel Castro nam 1973 - Anh 1

Bí thư Thứ nhất Ban Chấp hành Trung ương Đảng Lao động Việt Nam Lê Duẩn; Chủ tịch Quốc hội Trường Chinh; Thủ tướng Phạm Văn Đồng; Đại tướng Võ Nguyên Giáp cùng nhiều đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước đón đồng chí Fidel Castro tại sân bay Gia Lâm, trưa 12/9/1973. Ảnh tư liệu

Sáng ngày 15/9/1973, một chuyến bay đặc biệt đã đưa Chủ tịch Fidel Castro cùng Đoàn đại biểu Chính phủ Cuba và Thủ tướng Phạm Văn Đồng tới Đồng Hới (Quảng Bình), để tiếp tục đi bằng ô tô vào Quảng Trị.

Trong suốt thời gian trên máy bay cũng như đi trên đường, Chủ tịch Fidel Castro chăm chú quan sát, nhìn thấy những cánh đồng, đoạn đường, cầu cống và làng mạc bị bom đạn cày xới, nét mặt của Chủ tịch nghiêm lại, đồng cảm và chia sẻ với những hy sinh mất mát to lớn của nhân dân Việt Nam.

Đoàn xe đi được khoảng 20 km từ Đồng Hới, Chủ tịch Fidel Castro bỗng nhiên đề nghị cho dừng xe vì nhìn thấy một số người đang cáng một người bị thương. Ông cùng Thủ tướng Phạm Văn Đồng xuống xe và hỏi thăm ân cần nữ thanh niên mới 17 tuổi bị thương do bom bi nổ khi cô đang cùng Đoàn Thanh niên địa phương lấp hố bom.

Xúc động mạnh mẽ, Chủ tịch Fidel Castro tức thời lệnh cho Đại sứ Cuba Valdes Vivo bố trí ô tô chở nạn nhân ra Vĩnh Linh cấp cứu và đồng thời, quyết định giúp Việt Nam xây dựng một bệnh viện tại Đồng Hới. Tinh thần: "Vì Việt Nam, Cuba sẵn sàng hiến dâng cả máu mình" đã thể hiện trong từng cử chỉ của Chủ tịch Fidel Castro.

Sau buổi gặp mặt với đại diện Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam tại "thủ đô" Cam Lộ (Quảng Trị), Chủ tịch Fidel Castro đi thăm và dự mít tinh tại cao điểm 241 Tân Lâm, vốn là căn cứ lớn của Mỹ mới được ta giải phóng, nơi vẫn còn ngổn ngang xác xe tăng, thiết giáp, đại bác của địch. Với vóc dáng to lớn, oai phong lẫm liệt, trong bộ quân phục xanh ô liu, đội mũ lưỡi trai, đi giày cao cổ, được các chiến sỹ giải phóng bao quanh, Chủ tịch Fidel Castro phất cao lá cờ của Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam và dõng dạc hô to như mệnh lệnh: "Các đồng chí hãy mang lá cờ bách chiến bách thắng này cắm tại Sài Gòn!", "Hẹn gặp lại tại Sài Gòn sau ngày miền Nam hoàn toàn giải phóng!".

Nho chuyen di vao dat lua Quang Tri cua Fidel Castro nam 1973 - Anh 2

Chủ tịch Fidel Castro thăm các chiến sỹ tại Quảng Trị. Ảnh tư liệu

Chủ tịch Fidel Castro đặc biệt ca ngợi cuộc chiến đấu anh hùng của quân và dân ta, kịch liệt lên án cuộc chiến tranh xâm lược của đế quốc Mỹ, bày tỏ tình đoàn kết, sự ủng hộ của Đảng, Nhà nước, Chính phủ và nhân dân Cuba anh em đối với chiến thắng vĩ đại của nhân dân Việt Nam anh hùng, của Quân Giải phóng miền Nam anh dũng đã đánh bại đế quốc Mỹ xâm lược, giải phóng từng phần Tổ quốc Việt Nam yêu quý và đánh giá "chiến thắng này có ý nghĩa cổ vũ phong trào giải phóng dân tộc của các nước trên thế giới".

Chuyến thăm Việt Nam đầu tiên của Chủ tịch Fidel Castro và sự hiện diện của nhà lãnh đạo kiệt xuất của nhân dân Cuba anh em, người bạn lớn của nhân dân Việt Nam, vị Nguyên thủ nước ngoài đầu tiên đặt chân tới tuyến lửa ở vùng đất vừa mới được giải phóng ở miền Nam Việt Nam đã trở thành nguồn động viên và cổ vũ lớn lao đối với quân và dân ta, nhất là nhân dân miền Nam trong cuộc đấu tranh giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất Bắc-Nam.

Ngày nay, mối quan hệ đoàn kết, hữu nghị và hợp tác truyền thống tốt đẹp giữa Đảng, Nhà nước, Chính phủ và nhân dân hai nước Việt Nam - Cuba càng được tăng cường và củng cố. Hai bên tiếp tục dành cho nhau sự tin cậy và tin tưởng đặc biệt cao, sự ủng hộ và giúp đỡ lẫn nhau vô tư, trong sáng.

Nhân dịp kỷ niệm 40 năm chuyến thăm lịch sử lần đầu tiên của Chủ tịch Cuba Fidel Castro, trên cương vị nguyên Thứ trưởng Bộ Ngoại giao được vinh dự tháp tùng Chủ tịch Fidel Castro trong chuyến thăm đó, tôi ghi lại những cảm tưởng tốt đẹp và ký ức không thể nào quên đối với tôi và nhân dân Việt Nam.

Trong chuyến thăm năm 1973, Chủ tịch Fidel Castro đã quyết định tặng Việt Nam 5 công trình kinh tế quan trọng gồm: Khách sạn Thắng Lợi (Hồ Tây, Hà Nội); Bệnh viện Việt Nam - Cuba tại Đồng Hới (Quảng Bình), trại bò Mộc Châu, trại gà Lương Mỹ và đường cao tốc Xuân Mai; tặng bò giống, gà giống và chi hơn 6 triệu USD để mua thiết bị hiện đại, đồng thời cử chuyên gia về cầu đường sang Việt Nam tham gia cùng bộ đội Trường Sơn mở rộng đường mòn Hồ Chí Minh; giúp đào tạo trên 1.000 sinh viên Việt Nam ở trình độ đại học và cao học và vận động ủng hộ Việt Nam gia nhập Liên Hợp Quốc…

Hiện nay, Bệnh viện Việt Nam - Cuba tại đường Hữu Nghị, phường Nam Lý, thành phố Đồng Hới, tỉnh Quảng Bình, là một công trình hoàn chỉnh, gồm 5 khối nhà chính, có tổng diện tích hơn 2 vạn m2 trên khu đất 6 ha với 550 giường bệnh, gồm 32 khoa phòng với 572 nhân viên, trong đó trình độ đại học và sau đại học là 200 người.

Theo Hoàng Lương

Nguyên Thứ trưởng Bộ Ngoại giao
Chinhphu.vn/tgvn.com.vn