Ngày 24-11, Thanh tra Chính phủ có Thông báo số 3129/TB-TTCP về việc Kết luận thanh tra việc đầu tư các dự án Nhiên liệu sinh học (NLSH) có vốn góp của Tập đoàn Dầu khí Việt Nam (PVN) và các đơn vị thành viên; đồng thời, có Thông báo số 3130/TB-TTCP về việc Kết luận thanh tra việc đầu tư xây dựng Dự án Nhà máy sản xuất xơ sợi Polyeste Đình Vũ.

Nhieu sai pham trong dau tu cac du an Nhien lieu sinh hoc va dau tu xay dung Du an Nha may san xuat xo soi Polyeste Dinh Vu - Anh 1

Thông báo Kết luận thanh tra số 3129 nêu rõ: Thực hiện Quyết định số 177/2007/QĐ/TTg ngày 20-11-2007 của Thủ tướng Chính phủ về việc phê duyệt “Đề án phát triển nhiên liệu sinh học đến năm 2015 tầm nhìn đến năm 2025” (gọi tắt là Đề án), với mục tiêu đến năm 2015 “Xây dựng và phát triển các cơ sở sản xuất và sử dụng nhiên liệu sinh học trên phạm vi cả nước”, từ tháng 10-2007 đến tháng 3-2009, PVN đã quyết định chủ trương đầu tư, chỉ đạo các đơn vị thành viên góp vốn thành lập hai công ty cổ phần và một công ty liên doanh để thực hiện đầu tư ba dự án sản xuất Ethanol nhiên liệu tại ba miền (bắc, trung, nam) gồm các nhà máy NLSH tại tỉnh Phú Thọ, Khu kinh tế Dung Quất (tỉnh Quảng Ngãi) và tỉnh Bình Phước (gọi tắt là dự án Phú Thọ, Dung Quất, Bình Phước), công suất mỗi nhà máy là 100 triệu lít/năm, nguồn vốn đầu tư do các cổ đông góp 30%, vay tín dụng thương mại 70%. Đến thời điểm thanh tra (tháng 12-2014), dự án Dung Quất và dự án Bình Phước đã đầu tư xong, riêng dự án Phú Thọ được thực hiện đầu tư sớm nhất (tháng 9-2009) nhưng chưa hoàn thành do nhà thầu đã dừng thi công từ tháng 11-2011.

Thông báo Kết luận thanh tra nêu rõ, trong quá trình đầu tư, PVN, các chủ đầu tư, nhà thầu và các đơn vị liên quan đã để xảy ra nhiều khuyết điểm, vi phạm. Đáng chú ý là, trong khi lựa chọn địa điểm xây dựng dự án Dung Quất đã không khảo sát công tác đền bù, giải phóng mặt bằng, do đó không giải phóng được mặt bằng khi thực hiện đầu tư dự án. Trong việc chỉ định các nhà thầu thực hiện gói thầu EPC (Hợp đồng thiết kế, cung cấp thiết bị công nghệ và thi công xây dựng công trình) dự án Phú Thọ và dự án Dung Quất, trong đó có nhà thầu PVC (Tổng công ty cổ phần Xây lắp Dầu khí Việt Nam) và PTSC (Tổng công ty cổ phần Dịch vụ Kỹ thuật Dầu khí Việt Nam) đều đảm trách thực hiện các công việc quan trọng của dự án, nhưng năng lực hạn chế, chưa có kinh nghiệm…

Như vậy là vi phạm quy định của Luật Đấu thầu và chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, dẫn đến thi công chậm tiến độ, gây hậu quả cho các chủ đầu tư; đặc biệt là nhà thầu PVC đã dừng thi công dự án Phú Thọ gần 5 năm, vi phạm hợp đồng EPC, gây hậu quả nghiêm trọng. Việc đàm phán hợp đồng, ký kết hợp đồng và điều chỉnh giá trị hợp đồng EPC; điều chỉnh tổng mức đầu tư cũng có nhiều khuyết điểm, vi phạm, như: vi phạm các quy định về quản chi phí đầu tư xây dựng công trình và quy định của hợp đồng EPC, vi phạm các quy định của Luật Doanh nghiệp…

Thanh tra Chính phủ cũng phát hiện, trong quá trình thực hiện hợp đồng EPC và một số gói thầu khác của dự án, việc sử dụng vốn đầu tư, việc bảo lãnh thực hiện hợp đồng, bảo lãnh tiền tạm ứng có nhiều vi phạm. Kết luận thanh tra nêu rõ: Sau khi thực hiện xong dự án, các nhà máy đi vào hoạt động đều bị thua lỗ lớn và hầu như không vận hành thương mại...

Thanh tra Chính phủ kiến nghị, Chính phủ chỉ đạo Bộ Công thương chủ trì, chỉ đạo PVN kiểm điểm, làm rõ trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân liên quan, xử lý theo quy định của pháp luật đối với những vi phạm, khuyết điểm đã nêu trong kết luận thanh tra. Chuyển hồ sơ sang Bộ Công an để điều tra, xử lý theo quy định của pháp luật đối với các sai phạm trong quá trình đầu tư xây dựng dự án NLSH Phú Thọ và Dung Quất có dấu hiệu làm trái, thiếu tinh thần trách nhiệm trong việc lựa chọn địa điểm xây dựng dự án Dung Quất, trong chỉ định thầu, trong ký kết và thực hiện các hợp đồng EPC, dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng…

* Theo Thông báo số 3130/TB-TTCP về việc kết luận Thanh tra việc đầu tư xây dựng Dự án Nhà máy sản xuất xơ sợi Polyeste Đình Vũ, ngày 15-7-2007, PVN ký thỏa thuận hợp tác đầu tư với Tập đoàn Dệt may Việt Nam (Vinatex) để quản lý, đầu tư xây dựng Nhà máy sản xuất xơ sợi Polyeste Đình Vũ (PVTex). Ngày 14-3-2008, PVTex chính thức hoạt động theo Giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh lần đầu số 0103022920 với số vốn điều lệ 160 tỷ đồng. Qua ba lần tăng vốn điều lệ và thoái vốn của một số cổ đông, đến thời điểm 31-12-2014 vốn điều lệ của PVTex là 1.996 tỷ đồng, với các cổ đông góp vốn là PVN, Tổng công ty Phân bón và Hóa chất Dầu khí - CTCP (PVFCCo) và ông Phan Anh Tuấn.

Thực hiện chủ trương của Chính phủ trong việc phát triển ngành xơ sợi, nhằm giảm lượng ngoại tệ cần thiết dùng để nhập xơ sợi, tạo công ăn việc làm cho những lao động có trình độ, tạo nguồn cung cấp xơ sợi lâu dài và ổn định cho ngành dệt may, thúc đẩy sự hợp tác giữa các nhà sản xuất liên quan trong nước, PVN và Vinatex đã thỏa thuận hợp tác đầu tư Dự án Nhà máy xơ sợi Polyeste Đình Vũ có quy mô đầu tư lớn với giá trị nghiệm thu tại thời điểm thanh tra là 363.528.263,03 USD. Sau một thời gian xây dựng nhà máy đã hoàn thành đi vào vận hành, sản xuất và kinh doanh, dự án chưa có hiệu quả kinh tế, lỗ hơn 1.400 tỷ đồng.

Quá trình thực hiện đầu tư, xây dựng dự án, PVTex, PVN, Vinatex, các đơn vị, tổ chức và cá nhân liên quan đã để xảy ra nhiều khuyết điểm, vi phạm cụ thể. Tuy nhiên, quá trình thực hiện các đơn vị đã không thực hiện hết trách nhiệm được giao, để dự án có hiệu quả yếu kém, cụ thể: Vinatex là tập đoàn lớn trong lĩnh vực dệt may, đã thiếu trách nhiệm trong việc góp vốn điều lệ; không thực hiện trách nhiệm của cổ đông mà ủy quyền cho PVN làm chủ đầu tư dự án.

PVN là tập đoàn có vốn chi phối tại PVTex, trong quá trình chỉ đạo điều hành còn nhiều thiếu sót, vi phạm; chưa thực hiện hết trách nhiệm trong việc kiểm tra, đôn đốc, giám sát người đại diện vốn của PVN tại PVTex để bảo đảm việc thực hiện dự án theo đúng quy định của pháp luật; nhận chuyển nhượng vốn từ Vinatex và Tổng công ty cổ phần Phong Phú không đúng quy định, dẫn đến phải chịu toàn bộ lỗ của dự án là 1.472,802 tỷ đồng.

Bộ Công thương với chức năng quản lý nhà nước, trách nhiệm của chủ sở hữu vốn nhà nước tại PVN, Vinatex đã thiếu thường xuyên kiểm tra giám sát trong việc thực hiện mục tiêu chiến lược ngành dầu khí; hướng dẫn, kiểm tra, giám sát việc thực hiện quy hoạch ngành; chưa thực hiện hết trách nhiệm trong kiểm tra, giám sát và chuyển nhượng vốn của Vinatex và Tổng công ty cổ phần Phong Phú cho PVN. Những thiếu sót, vi phạm nêu trên, trách nhiệm thuộc Bộ Công thương, Hội đồng quản trị, Tổng giám đốc của PVN, Vinatex thời kỳ từ năm 2007 đến nay.

Theo Thông báo Kết luận Thanh tra, sau hai năm đi vào hoạt động sản xuất, kinh doanh, dự án không đạt hiệu quả, kết quả kinh doanh thua lỗ 1.472,802 tỷ đồng. Về chủ quan: PVN, Vinatex là đại diện chủ sở hữu vốn tại PVTex chưa kịp thời xử lý những thay đổi phát sinh, còn nhiều thiếu sót và vi phạm trong chỉ đạo, kiểm tra, đôn đốc, giám sát; việc quản lý dự án của chủ đầu tư còn nhiều vi phạm dẫn đến kéo dài thời gian sản xuất thử, tiến độ thi công công trình chậm làm chi phí tăng cao, suất đầu tư lớn; lực lượng cán bộ, công nhân lớn làm tăng chi phí đầu vào, giá thành sản phẩm tăng cao; trình độ kỹ thuật và kinh nghiệm vận hành nhà máy còn nhiều hạn chế, chất lượng sản phẩm chưa đạt yêu cầu, sản phẩm sản xuất ra khó tiêu thụ.

Về khách quan: Do thị trường tiêu thụ khó khăn; tình hình biến động giá nguyên liệu, nhiên liệu ảnh hưởng tới giá bán sản phẩm xơ sợi; nguồn vốn lưu động cho sản xuất, kinh doanh còn thiếu, lãi suất ngân hàng cao làm tăng chi phí sản xuất… Trách nhiệm liên quan đến hoạt động sản xuất, kinh doanh, dự án không hiệu quả thuộc Hội đồng quản trị, Tổng giám đốc các đơn vị liên quan gồm PVN, Vinatex, PVTex.

Về xử lý kinh tế, Thông báo kết luận thanh tra nêu rõ: Tổng số tiền phát hiện qua thanh tra kiến nghị xử lý là 54 tỷ 926 triệu 572.402 đồng và 23.046,6 USD trong đó: Giảm giá trị nghiệm thu, thanh toán 46 tỷ 835 triệu 207.983 đồng đối với giá trị phần thực hiện các công việc sử dụng nguồn lực trong nước của nhà thầu PVC do ký kết hợp đồng vi phạm quy định Pháp lệnh ngoại hối. Giảm giá trị nghiệm thu thanh toán 8 tỷ 91 triệu 364.419 đồng và 23.046,6 USD của hợp đồng EPC đối với nhà thầu PVC do nghiệm thu trùng lắp và nghiệm thu khối lượng phát sinh không đúng quy định. Kết quả thanh tra cho thấy: Quá trình thực hiện đầu tư Dự án Nhà máy sản xuất xơ sợi Polyeste Đình Vũ đã có dấu hiệu cố ý làm trái và/hoặc thiếu trách nhiệm trong việc phê duyệt dự án; lựa chọn nhà thầu; ký kết, thực hiện hợp đồng với nhà thầu gây thất thoát, lãng phí lớn vốn đầu tư. Vì vậy, kiến nghị Bộ Công an tiếp nhận hồ sơ để điều tra, xử lý theo quy định của pháp luật.