Trong khi cuộc khủng hoảng nợ công châu Âu cho thấy cơ chế phối hợp điều hành trong khu vực còn bất cập, thì chính sách nhất thể hóa châu Âu lại phải đối mặt với thách thức mới.

Nhat the hoa chau Au truoc nhung thach thuc moi (Phan I) - Anh 1

Nhất thể hóa châu Âu trước những thách thức mới. Ảnh: miamieuc.org

Thách thức mới đến từ việc Iceland và Thụy Sỹ rút đơn xin gia nhập Liên minh châu Âu (EU) , cử tri Anh lựa chọn con đường rời bỏ “ngôi nhà chung”. Tuy nhiên cũng không thể phủ nhận được những thành quả của EU trải qua hơn nửa thế kỷ hình thành và phát triển.

Lịch sử của EU bắt đầu từ chiến tranh thế giới lần thứ hai. Ý tưởng về hội nhập châu Âu với nhận thức sẽ giúp ngăn chặn việc giết chóc và phá hủy không còn xảy ra nữa. Bộ trưởng Ngoại giao Pháp Robert Schuman là người đã nêu ra ý tưởng và đề xuất lần đầu tiên trong một bài phát biểu nổi tiếng ngày 9/5/1950. Chính ngày này hiện nay vẫn được coi là ngày thành lập của EU và được kỷ niệm hàng năm là Ngày châu Âu.

Một số mốc chính trong quá trình liên kết

Ngày 18/4/1951, sáu nước bao gồm Pháp, Tây Đức, Italy, Bỉ, Hà Lan, Lúcxămbua đã thành lập Cộng đồng than - thép châu Âu (ECSC).
Ngày 25/3/1957, sáu nước ký Hiệp ước Roma thành lập Cộng đồng năng lượng nguyên tử châu Âu (EURATOM) và Cộng đồng kinh tế châu Âu (EEC).

Ngày 1/7/1967, ba tổ chức trên hợp nhất thành Cộng đồng châu Âu (EC).

Tháng 12/1991 các nước EC đã ký tại Hà Lan bản Hiệp ước Maxtrích, có hiệu lực từ ngày 1/1/1993, đổi tên thành Liên minh châu Âu (EU).
Tháng 12/1995 các nhà lãnh đạo của EU quyết định. Đây là một sự kiện lịch sử đối với quá trình nhất thể hóa châu Âu và với sự phát triển của hệ thống tiền tệ thế giới. Tham gia sử dụng đồng Euro đợt đầu có 11 nước thành viên của EU và sau này có thêm Hy Lạp.

Nhat the hoa chau Au truoc nhung thach thuc moi (Phan I) - Anh 2

Đồng tiền chung châu Âu euro chính thức ra mắt vào ngày 1/1/1999. Ảnh: history.co.uk

Từ 6 nước ban đầu, đến năm 1995 EU đã có 15 nước thành viên và đến năm 2007 tăng lên 27 thành viên. Việc Croatia chính thức trở thành nước thành viên thứ 28 của EU vào năm 2013 đánh dấu mốc quan trọng trong việc xây dựng một châu Âu thống nhất và là tín hiệu ghi nhận sự chuyển biến trong việc kết nạp những quốc gia vốn còn bị giằng xé do xung đột chỉ cách đó hai thập kỷ trước.

Dựa trên nền tảng mối liên hệ mật thiết lâu đời, văn hóa tương đồng và một nền kinh tế không mấy cách biệt, việc hợp tác, được hỗ trợ thêm nhờ cuộc cách mạng khoa học - công nghệ, đã giúp mở rộng thị trường , các nước trong khối tin cậy nhau hơn về chính trị, khắc phục những nghi kỵ, chia rẽ từng xảy ra nhiều lần trong lịch sử.

Sau mấy thập niên phát triển với tốc độ nhanh, các nền kinh tế châu Âu thoát dần khỏi sự lệ thuộc vào Mỹ - cường quốc lớn nhất thế giới vươn lên sau thế chiến thứ hai và đã có ảnh hưởng lớn thông qua Kế hoạch Marshall nhằm phục hồi kinh tế châu lục hậu thế chiến.

Nhờ sự liên kết cùng nhau trong các cuộc cạnh tranh với các nước ngoài khu vực, EU trở thành một thực thể chính trị và kinh tế lớn và quan trọng hàng đầu thế giới. EU đã tạo dựng một cộng đồng kinh tế và một thị trường chung hùng mạnh, đủ sức cạnh tranh về kinh tế, tài chính, thương mại với các cường quốc kinh tế khác trên thế giới.

Xem tiếp phần II