(ATPvietnam.com) - Ngày 26/11/2009, đồng bạc xanh xuống giá kỷ lục so với đồng yên trong vòng 14 năm trở lại đây. Điều này cũng đồng nghĩa với việc sẽ có nhiều quan ngại hơn từ phía Nhật Bản rằng giới tiêu dùng Mỹ sẽ mua ít ô tô và phụ tùng xuất khẩu từ Nhật do hàng hóa Nhật giảm sức cạnh tranh trên đất Mỹ.

Trong phiên giao dịch sáng ngày 27/11, về cơ bản đồng USD giảm xuống dưới ngưỡng 85 yên ăn 1 USD. Liệu rằng đồng Yên sẽ lên chạm mức kỷ lục 79,75 yên ăn 1 đô la như hồi tháng 4/1995? Và chính phủ Nhật có can thiệp lên tỷ giá để bảo hộ xuất khẩu? Rất nhiều nhà phân tích cho rằng đồng USD sẽ còn giảm trong tương lai. Xét cho cùng thì điều này cũng có lợi cho xuất khẩu Mỹ, hàng hóa của “bác Sam” có tính cạnh tranh cao hơn trên thị trường thế giới. Đồng đô la giảm giá so với đồng Yên, Mỹ vui mừng vì đẩy mạnh được xuất khẩu, cải thiện được cán cân thương mại, tăng GDP, nhưng rõ ràng là sẽ gây nỗi hoang mang ở một số nước Châu Á phụ thuộc vào xuất khẩu đặc biệt là Nhật Bản và Trung Quốc. Đầu thập kỷ này, Nhật Bản tuyên bố sẽ theo dõi sát sao biến động của tỷ giá và sẽ can thiệp nếu cần thiết. Tuy nhiên, Nhật Bản khá do dự khi quyết định bởi vì dù sao đây cũng là vấn đề kinh tế toàn cầu. Chính phủ Nhật Bản đã không can thiệp vào tỷ giá từ năm 2004, nhưng xu hướng tăng giá gần đây của đồng Yên với đô la đã thúc đẩy tâm lý đầu cơ khiến cho chính phủ Nhật nhận thấy việc can thiệp là cần thiết. Đơn giản là vì đồng đô la yếu sẽ làm tổn hại đến xuất khẩu của Nhật vì người tiêu dùng Mỹ sẽ mất nhiều tiền hơn để mua xe ô tô và phụ tùng từ Nhật, làm cho hàng hóa của Nhật kém cạnh tranh hơn ở thị trường Mỹ hoặc kém cạnh tranh hơn so với các nước xuất khẩu khác có đồng tiền yếu hơn so với Yên Nhật. Một ví dụ điển hình là hãng sản xuất ô tô như Toyota cũng bị ảnh hưởng nặng nề bởi đồng đô la yếu. Dường như quốc gia nào cũng trở nên ích kỷ và thờ ơ với vấn đề được gọi là mất cân bằng kinh tế toàn cầu nếu có dính đến lợi ích của chính quốc gia đó.Trung quốc thì khăng khăng tuyên bố sẽ không nâng giá đồng nhân dân tệ. Chủ tịch Hồ Cẩm Đào làm ngơ trước những lời kêu gọi rất thuyết phục từ phía Mỹ. Còn Nhật Bản thì sao? Trường hợp của Nhật Bản ngược với Trung Quốc. Đồng nhân dân tệ giảm giá so với đồng đô la và phía Mỹ thúc giục Trung Quốc nâng giá đồng nhân dân tệ với mục đích “cân bằng kinh tế toàn cầu”. Nhưng suy cho cùng thì nó ảnh hưởng trực tiếp đến Mỹ. Các doanh nghiệp Mỹ đau đầu vì hàng hóa Trung Quốc rõ ràng là có sức hấp dẫn hơn nhiều so với hàng Mỹ khi đồng nhân dân tệ mất giá. Phía Mỹ kêu than nhưng Trung Quốc vẫn “máu lạnh” vì nếu nâng giá đồng nhân dân tệ thì sẽ ảnh hưởng nặng nề đến xuất khẩu nước này, mà nền kinh tế Trung Quốc lại phụ thuộc nhiều vào xuất khẩu. Đối với Nhật Bản mà nói, 14 năm thả nổi đồng yên, tính đến thời điểm này đồng yên đã lên giá kỷ lục so với đồng bạc xanh. Chính phủ Nhật đang do dự can thiệp lên tỷ giá để giảm giá đồng Yên do quan ngại về xuất khẩu. Tuy nhiên, mọi chuyện lại không hề đơn giản khi tính đến lợi ích quốc tế Ông Osamu Takashima, chuyên viên của ngân hàng Tokyo-Mitsubishi UFJ nhận định: “Trong chuyến thăm của tổng thống Obama đến các nước Châu Á, ông đã kêu gọi các quốc gia Châu Á hợp sức giải quyết vấn đề thâm hụt thương mại tại Mỹ và tăng cầu nội địa tại các nước Châu Á. Vấn đề mang tính quốc tế này đã khiến cho chính phủ Nhật Bản cảm thấy khó khăn và do dự khi quyết định can thiệp vào tỷ giá.” Trong chuyến viếng thăm vừa qua, tổng thống Obama đã kêu gọi Nhật Bản và Trung Quốc, là những nước phụ thuộc vào xuất khẩu nên chuyên tâm kích cầu nội địa hơn là xuất khẩu, để đồng tiền của những nước này thả nổi với đồng bạc xanh. Ông cho rằng Mỹ nên ít nhập khẩu và tăng tiết kiệm. Điều này cũng góp phần làm tăng GDP, trong khi các nước Châu Á nên tiêu dùng nhiều hơn. Trước những lời mào đầu rất ấn tượng và thuyết phục mà Obama để lại “vì tiến trình phát triển của Châu Á Thái Bình Dương” thì chính phủ Nhật do dự cũng là điều đương nhiên. Thử tưởng tượng, nếu không can thiệp lên tỷ giá nhằm bảo hộ xuất khẩu của nước mình, tức là khi đó chính phủ Nhật đã hi sinh lợi ích quốc gia cho lợi ích quốc tế, mà cụ thể ở đây là lợi ích của Mỹ, thì chính phủ Nhật chỉ có cách sử dụng các chính sách vĩ mô để điều tiết nền kinh tế thay vì can thiệp lên tỷ giá, tức giảm giá đồng Yên. Khi chính phủ Nhật để thả nổi đồng yên với đô la Mỹ, đồng yên lên giá, tăng trưởng kinh tế Nhật bị đe dọa do GDP giảm vì xuất khẩu giảm, Nhật Bản sẽ sử dụng chính sách tiền tệ nới lỏng, giảm lãi suất để kích thích đầu tư nhằm tăng GDP, thúc đẩy phát triển kinh tế. Đương nhiên hệ quả là carry trade, bong bóng bất động sản và bong bóng cổ phiếu xuất hiện. Điều này sẽ dẫn đến nguy hiểm cho nền kinh tế mà không 1 quốc gia nào mong muốn Thực tế trên cũng đã xảy ra với Nhật, lần cuối cùng đồng đô la giảm giá so với đồng yên là vào năm 1995, giữa tàn dư của thỏa ước Plaza 1 thập kỷ trước. Những nền kinh tế hàng đầu thế giới cùng ký một thỏa ước chung làm yếu đồng đô la để khắc phục thâm hụt thương mại của Mỹ. Thỏa ước Plaza hay Hiệp định Plaza (Plaza Accord) là thỏa ước tài chính được ký ngày 22 tháng 9 năm 1985 lại khách sạn Plaza, thành phố New York, Mỹ, bởi nhóm G5 khi đó gồm Mỹ, Nhật Bản, Đức, Anh và Pháp. Nhóm G5 đi đến thỏa thuận giảm giá đồng đô-la Mỹ so với đồng Yên Nhật và đồng Mác Đức (đơn vị tiền tệ của Cộng hòa liên bang Đức trước khi đồng Euro có hiệu lực) bằng cách can thiệp vào thị trường ngoại hối. Việc chính phủ Nhật chọn giữa lợi ích quốc gia, tức là sẽ phá giá đồng nội tệ hay cân nhắc lợi ích quốc tế, thả nổi đồng yên vẫn là một câu hỏi khó, chúng ta hãy chờ những động thái từ Nhật. Mặc dù đồng đô la trượt giá so với đồng yên vào phiên giao dịch thứ 5 vừa qua, nhưng đồng bạc xanh lại lên giá so với 14 đồng tiền khác trong tổng số 16 đồng tiền được giao dịch với USD nhiều nhất. Thiên Kỳ