Một năm trở lại đây, xu hướng dùng son hữu cơ nói riêng, mỹ phẩm hữu cơ nói chung mạnh mẽ hơn, tạo nên một thị trường khá sôi động nhưng cũng đầy bát nháo, rối ren. Thiếu thông tin, mù mờ tên gọi, khái niệm… khiến người tiêu dùng khó có xác định rõ son hữu cơ, son tự nhiên và son handmade làm từ thiên nhiên khác gì nhau.

Nhap nhem son huu co - Anh 1

Loạn khái niệm, tên gọi

Mỹ phẩm hữu cơ, son hữu cơ có thể là khái niệm còn khá mới mẻ với nhiều người tiêu dùng Việt. Nhưng ngay từ tên gọi, người ta dễ dàng liên tưởng tới một mặt hàng có nguồn gốc từ thiên nhiên, hướng đến bảo vệ sức khỏe của chính họ. Điều này cũng có thể được suy ra từ khái niệm thực phẩm hữu cơ: rau, củ, quả... nhưng chưa hẳn chính xác với mỹ phẩm hữu cơ.

Trên thế giới, sự phát triển của mỹ phẩm hữu cơ được gọi là “cuộc cách mạng xanh hóa việc làm đẹp”. Ngành công nghiệp làm mỹ phẩm hữu cơ trên thế giới đã có từ lâu và được ràng buộc bởi nhiều bộ tiêu chuẩn cụ thể đánh giá chất lượng.

Ở Việt Nam, xu hướng làm đẹp bằng mỹ phẩm hữu cơ mới bắt đầu nổi lên từ năm ngoái. Sự xuất hiện nhan nhản của các nhãn hàng gọi là mỹ phẩm hữu cơ, mỹ phẩm tự nhiên hay mỹ phẩm cam kết làm từ 100% thiên nhiên, thậm chí đến cả son handmade/homemade cũng gắn mác “100% organic – 100% nature – 100% green”... khiến người tiêu dùng dễ đánh đồng các khái niệm này với nhau. Nhưng thực chất, giữa các dòng mỹ phẩm này có sự phân biệt với nhau.

Nhap nhem son huu co - Anh 2

Mỹ phẩm hữu cơ. Ảnh minh họa

Mỹ phẩm hữu cơ trong đó có son hữu cơ là làm từ các nguyên liệu hữu cơ (được nuôi trồng, chăm sóc theo quy trình hữu cơ), vì thế hạn chế được những tác động tiêu cực của hóa chất vốn được dùng trong các sản phẩm làm đẹp (chất bảo quản, tạo màu...).

Nhap nhem son huu co - Anh 3

Mỹ phẩm thiên nhiên. Ảnh minh họa

Còn mỹ phẩm thiên nhiên được làm từ các nguyên liệu thiên nhiên, có thể được sử dụng hóa chất trong quá trình chăm sóc, nuôi trồng nhưng phải tuân thủ đúng quy định để đảm bảo độ an toàn cho sản phẩm.

Mỹ phẩm handmade (chủ yếu là son môi) là dòng sản phẩm gây nhiều tranh cãi nhất. Thứ nhất, người tiêu dùng không có cơ sở để chứng minh trong son handmade có những thành phần như người bán hàng cam kết, quảng cáo. Thứ hai, chất lượng thành phần, nguyên liệu làm son handmade cũng mù mờ vì không có đơn vị nào kiểm định chất lượng. Ít nhất mỹ phẩm/son hãng khi tung ra thị trường đều phải đăng ký kinh doanh và đáp ứng một số tiêu chí nào đó.

Theo chị Phan Thùy Linh (chủ một cửa hàng nhập khẩu mỹ phẩm hữu cơ châu Âu trên đường Hoàng Hoa Thám, Hà Nội): “Từ “hữu cơ” bị lạm dụng khiến mọi cái bị nhập nhằng. Nhưng với tôi, hữu cơ là phải được chứng nhận đáp ứng một tiêu chuẩn cụ thể. Ngay cả son handmade cũng đưa thành phần hữu cơ và tự nhận mình là hữu cơ thì tôi khó tin tưởng được. Để có chứng nhận, mỹ phẩm hữu cơ phải đạt tỷ trọng thành phần hữu cơ nhất định, thông thường 95 – 98%, chưa kể một số tiêu chí khác”.

Chị Linh cũng bật mí, trong mỹ phẩm hữu cơ hay thiên nhiên không có sự phân biệt rạch ròi như thực phẩm là 100% thành phần hữu cơ hay thiên nhiên. Nguyên liệu thành phần có thể đảm bảo 100% hữu cơ như các loại tinh dầu, nước hoa hồng... nhưng khi trộn lẫn các thành phần lại để làm ra mỹ phẩm thì phải trải qua quá trình hóa học. Do đó vẫn có 2-5% thành phẩn tổng hợp trong mỹ phẩm hữu cơ (như chất bảo quản, tạo màu...), trong đó có những hóa chất đang gây tranh cãi theo từng tổ chức.

Hữu cơ được công nhận và hữu cơ tự cam kết

Nhap nhem son huu co - Anh 4

Một số tiêu chuẩn chứng nhận hữu cơ

Hiệp hội người tiêu dùng sản phẩm hữu cơ cho rằng, sự khá biệt lớn nhất giữa mỹ phẩm hữu cơ/có nguồn gốc hữu cơ với mỹ phẩm thông thường là sự an toàn và quy chuẩn làm ra vô cùng khắt khe. Có nhiều bộ tiêu chuẩn hữu cơ được đưa ra để đánh giá, công nhận sản phẩm có phải hữu cơ hay không. Chuẩn hữu cơ thông dụng như: USDA của Bộ Nông nghiệp Mỹ; EcoCert, Cosmebio, AB của Pháp; ICEA của Ý; NPA của Hiệp hội các sản phẩm tự nhiên; chuẩn COSMOS của một số nước châu Âu...

Chị Phan Thùy Linh cho biết: “Các tổ chức tiêu chuẩn đánh giá hữu cơ hầu hết giống nhau nhưng khác ở một vài chi tiết. Có thể tổ chức A cho phép chất này xuất hiện trong thành phần nhưng chưa chắc tổ chức B đã cho phép”.

Nhap nhem son huu co - Anh 5

Các chứng nhận hữu cơ của Pháp

Để đánh giá nhãn hàng, thương hiệu đó có đạt chuẩn hữu cơ theo bộ tiêu chí đánh giá nào, sẽ có một bên kiểm tra độc lập (bên thứ 3), thường do các chuyên gia tiến hành. Cụ thể, nếu nhãn hàng, cơ sở kinh doanh chọn theo tiêu chuẩn EcoCert của Pháp, sẽ có một đơn vị kiểm định riêng đứng ra nghiên cứu. Nếu sản phẩm đạt được những yêu cầu cụ thể của EcoCert thì chính tổ chức EcoCert sẽ cấp giấy công nhận hữu cơ cho sản phẩm đó.

Quá trình kiểm định để được công nhận hữu cơ rất tốn kém, nên một số nhà sản xuất chỉ đưa ra cam kết hữu cơ nếu sản phẩm của họ chứa thành phần hữu cơ đạt chuẩn. Trên thực tế, những mỹ phẩm này cũng được gọi là mỹ phẩm hữu cơ và tiêu thụ chủ yếu trên thị trường nhờ “niềm tin” của người tiêu dùng.

Điều này cũng dẫn đến sự nhiễu loạn của mỹ phẩm hữu cơ trên thị trường. Chưa kể đến tình trạng làm giả, làm nhái theo hàng có chất lượng, không loại trừ khả năng một số cơ sở sản xuất vì lợi nhuận mà tự tiện gắn mác “hữu cơ” cho sản phẩm của mình dù thực tế không phải vậy.

Những người kỹ tính thường sẽ chọn son hay mỹ phẩm hữu cơ được công nhận. Với người tiêu dùng phổ thông, ít thông tin về mỹ phẩm hữu cơ thì có thể chỉ cần nghe những lời quảng cáo hấp dẫn là đã sẵn sàng rút ví để mua.

Là một người tìm hiểu về mỹ phẩm hữu cơ khá lâu, chị Linh khẳng định chị chỉ chọn mua những dòng sản phẩm được chứng nhận. Với những cơ sở tự cam kết, chị phải hiểu rất kỹ về nó trước khi quyết định mua. Giống như vấn đề son thiên nhiên hay mỹ phẩm thiên nhiên cũng đang gây tranh cãi.

Với chị Linh, phần nhiều sản phẩm được quảng cáo hiện nay vẫn chưa hẳn là mỹ phẩm thiên nhiên. “Đúng ra là nó có một số ít thành phần thiên nhiên và tự nhận là nature cosmetic (mỹ phẩm thiên nhiên). Tôi đọc thành phần thì thấy có rất nhiều hóa chất gây tranh cãi, bị lên án bởi các tổ chức sức khỏe” - chị Linh nói.

Thêm nữa để xác định mỹ phẩm hữu cơ hay thiên nhiên thường phụ thuộc rất nhiều vào tỉ lệ hữu cơ/thiên nhiên trong sản phẩm. Trong khi ở các hãng mỹ phẩm thiên nhiên hiện có, người tiêu dùng không biết tỉ lệ các thành phần đó ra sao nên rất khó xác định chất lượng sản phẩm hay đó là chiêu trò của truyền thông, quảng cáo. Thành ra, “hữu cơ”, “thiên nhiên” hay tự nhiên đôi khi chỉ là tên gọi để các hãng đánh trúng tâm lý và thúc đẩy nhu cầu tiêu thụ sản phẩm của khách hàng.

Vẫn mua - bán bằng “niềm tin”

Nhap nhem son huu co - Anh 6

Anh Hoàng Tuấn (Quản lý văn phòng đại diện miền Bắc Công ty Cocosavon – thương hiệu xà bông tắm thiên nhiên của Việt Nam) cho biết, Việt Nam chưa có thương hiệu mỹ phẩm hữu cơ nào và cũng chưa có đơn vị có khả năng, thẩm quyền cấp chứng nhận hữu cơ cho mỹ phẩm. Hầu hết mỹ phẩm hữu cơ trên thị trường Việt đều được nhập từ nước ngoài.

“Một cây son có 2 thành phần: thân son và màu khoáng làm son. Với dòng sản phẩm thiên nhiên hay hữu cơ, thân son thường được làm từ các loại tinh dầu. Nhưng khoáng làm son thì bắt buộc phải mua từ nguồn đảm bảo, có xác nhận chất lượng như của Mỹ. Hiện nay có nhiều người làm son handmade nhỏ lẻ gọi là son handmade hữu cơ, không có ai kiểm định thì rất nguy hiểm. Họ có thể chọn được nguồn tinh dầu tốt, nhưng màu khoáng làm son mua với số lượng ít ở các đại lý thì có khả năng rơi vào bột phẩm công nghiệp, chứa hàm lượng độc hại cao” – anh Tuấn nói.

Cũng theo chị Linh: “Người Việt khó tính nhưng lại thiếu hiểu biết”. Do thông tin hàng giả, hàng nhái tràn ngập thị trường nên người Việt hay đòi hỏi hàng phải có chất lượng cao, nhiều khi cao hơn hẳn so với các nước châu Âu. Nhưng về bản chất không hiểu mấy, tin quảng cáo nhiều. Đây là một hiện tượng hết sức nguy hiểm, bởi nó không chỉ gây ảnh hưởng tới người tiêu dùng, mà cả những nhà sản xuất chính đáng đang đi tìm một sức sống mới cho nền kinh tế, kinh doanh nước nhà.

Minh Phương