Người chọn nghề, nghề chọn người, tính cách chọn công việc và công việc phù hợp với tính cách… Những điều này có vẻ khá phù hợp với nhà báo Trần Quang Nam, TKTS báo Giao thông. Gặp anh là bắt gặp mẫu nhà báo khá dung hòa, có thể nói là hiền, cần mẫn, say nghề… – những tố chất cần thiết thường gặp của một người chuyên làm công việc “bếp núc” ở các Tòa soạn.

Không để áp lực làm ảnh hưởng đến công việc

+ Nếu say nghề PV không nhiều người chuyển sang phòng TKTS, điều gì khiến anh chuyển sang làm biên tập?

– Tôi có 6 năm làm PV khoa học công nghệ môi trường trước khi chuyển sang làm BTV, TKTS. Những ngày xuyên rừng cùng các đồng nghiệp trẻ, những bài điều tra dài kỳ, những nhân vật “độc”, lạ đã từng gặp gỡ… đã cho tôi nhiều trải nghiệm quý giá về nghề viết. Khi chuyển sang làm TKTS vị trí mà nhiều đồng nghiệp nói vui là “ma xó” trong tòa soạn, tôi không tránh khỏi những tâm tư, lo lắng.

Lý do chính tôi chuyển sang làm BTV và TKTS, cũng là để có những trải nghiệm mới về nghề. Đồng thời khi làm BTV, TKTS tôi có thời gian giúp đỡ các bạn PV trẻ trong việc định hướng đề tài và cách triển khai những tuyến bài chất lượng.

Nha bao Tran Quang Nam- Thu ky Toa soan bao Giao thong: Nhieu khi cung phai 'mem nan ran buong'! - Anh 1

+ TKTS vẫn xem là công việc “trên đe, dưới búa”, nhiều áp lực. Trong bối cảnh báo giấy gặp nhiều khó khăn về bạn đọc, lượng phát hành, báo điện tử chịu sự cạnh tranh khốc liệt về mặt thông tin, chưa kể sự lấn lướt của mạng xã hội, áp lực của những người làm công tác TKTS còn nặng nề hơn. Điều này có đúng với công việc TKTS của anh?

– Làm đúng chuyên ngành được đào tạo với tất cả sự đam mê nên với tôi dường như không có khái niệm nặng, hơi nặng hay vừa. Trong tòa soạn vị trí nào cũng có áp lực. Vấn đề là mình phải tìm cách vượt qua và không để những áp lực làm ảnh hưởng đến công việc. Tôi chỉ cố gắng làm và làm, hết mức có thể. Quan trọng, tôi nghĩ là mình cần chủ động, sáng tạo trong công việc được giao để sớm mai những số báo mới đến tay bạn đọc với nhiều thông tin nóng hổi, bổ ích và lý thú.

Làm TKTS là một cơ hội tốt để tôi hoàn thiện thêm kỹ năng tổ chức và quản lý hoạt động của một tòa soạn. Công việc thầm lặng, đầy vất vả lo toan nhưng cũng nhiều niềm vui.

Hậu trường thư ký tòa soạn: Kể cả ngày chẳng hết

+ “Đụng” đến TKTS là chúng tôi lại tò mò về chuyện “bếp núc” của nghề này. Nhiều năm làm TKTS, “những người làm báo hậu trường” như anh hẳn sở hữu rất nhiều câu chuyện làm nghề thú vị, thậm chí có thể cả những “sự cố” nghề nghiệp ly kỳ?

– Chuyện hậu trường TKTS kể cả ngày chẳng hết. Tôi còn nhớ lần chúng tôi làm gấp số báo phản biện những thông tin mê tín dị đoan liên quan đến sông Tô Lịch. Kết thúc các trang báo đưa đi nhà in cũng là thời điểm sang một ngày mới. Tôi cùng với anh em phóng viên trẻ đi bộ từ tòa soạn lên nhà in tại Lý Nam Đế. Khi tờ báo vừa được đóng xén, đã có nhiều đại lý đến đặt mua với số lượng lớn ngay tại sân nhà in. Mệt nhưng vui vì biết mình đã làm được một việc ý nghĩa khi cung cấp cho bạn đọc những thông tin có cơ sở khoa học… Còn chuyện “sự cố” nghề nghiệp, xin được.. bí mật… (Cười.)

Dễ dãi trong việc thẩm định bài vở cũng có nghĩa là tự tay đập đi nồi cơm của chính mình

+ TKTS gần như là người kiến tạo và góp phần lớn cùng đội ngũ PV, BTV thực hiện diện mạo cho tờ báo, chủ động đề xuất ý tưởng, xử lý các định hướng BBT đưa ra… Có khi nào anh cảm thấy bối rối trong triển khai tin bài cho các ban chuyên môn?

– Tôi tranh thủ mọi lúc có thể để cập nhật thông tin. Trước những sự kiện, vấn đề hấp dẫn, tôi thích cách trao đổi thẳng thắn về cách làm với các ban chuyên môn và chủ động xin ý kiến chỉ đạo của BBT. Quan điểm trong việc xử lý tin bài của tôi là những chỗ nào còn cảm thấy lăn tăn, mình chưa hiểu cặn kẽ thì phải yêu cầu phóng viên làm rõ trước khi chuyển lãnh đạo BBT trực duyệt.

+ Câu mà tôi nhớ nhất về TKTS là câu của nhà báo Hồng Thanh Quang cho rằng, làm TKTS khó nhất là quyết định không đăng bài, còn đăng thì rất dễ… Trong bối cảnh báo chí hiện nay, đa số bạn đọc rất hay gặp phải những bài nhạt, bài thiếu thông tin, bài PR, bài một chiều hay các dạng bài lửng lơ… chưa chạm đến trình độ của một bài báo khá. Nhưng vì áp lực thời gian, tin bài… nhiều khi TKTS cũng dễ dàng hơn với bài vở PV.

– Dễ dãi trong việc thẩm định bài vở cũng có nghĩa là tự tay đập đi nồi cơm của chính mình, nghề nghiệp của mình… Tôi không cho rằng, chúng tôi hay ai đó chỉ vì áp lực thời gian hay số lượng bài vở mà dễ dãi hơn với thông tin báo chí.

+ Sự hợp tác với PV cũng là cả vấn đề nghệ thuật của TKTS. Cứng rắn thì có thể nghiêm khắc, đôi khi bị đánh giá khắc nghiệt, khiến PV cố gắng xử lý bài vở một cách triệt để hơn, song nhiều khi, mềm mại thì có thể bị lấn lướt…?

– TKTS như làm dâu trăm họ cũng phải mềm nắn rắn buông… trong những trường hợp cụ thể để công việc “chạy” một cách tốt nhất có thể. Đôi khi phải vào cả vai… gần “ác”, hơi “cứng rắn” chẳng hạn.

Đòi hỏi khắt khe thì mới có độc giả

+ Cả tuần hay cả tháng không có chùm bài nổi bật, anh thường phải thay đổi cách làm không, thường phải “nghe ngóng” những thay đổi của tờ báo khác ?

– Nếu cả tuần hay cả tháng mà không có bài nào nổi bật thì thật đáng buồn. Có lẽ, chúng tôi phải vào cuộc bàn bạc, mổ xẻ liên tục để thay đổi tình hình, hoặc thúc PV thật mạnh… Không phải tất cả nhưng chúng tôi đều chủ động trong một số báo phải có một vài bài đinh, bài riêng của tòa soạn để hấp dẫn độc giả.

+ Những nhà báo xuất thân từ phóng viên say nghề sang TKTS như anh chắc chắn sẽ vừa hiểu những “cái khó” của phóng viên song cũng khắt khe hơn với quá trình tác nghiệp của PV?

– Có đòi hỏi khắt khe thì mới có những tin bài chất lượng và độc giả mới bỏ tiền ra mua báo.

Chúng tôi đã có những cây bút tạo được dấu ấn

+ Báo Giao thông nhiều năm nay có một diện mạo mới. Cái khó của anh đang là nhiều tin bài, nhiều PV để anh lựa chọn bài kỹ càng, chỉ là thiếu những đổi mới mạnh mẽ, ý tưởng làm báo mới mẻ, thu hút bạn đọc… hay cái khó đang là thiếu cây bút, thiếu những PV chịu khó xông pha…

– Báo Giao thông thực hiện đúng tôn chỉ, mục đích của mình, có sự phát triển vượt ra khỏi tầm ảnh hưởng của một tờ báo ngành, khẳng định được uy tín của mình trong làng báo, trong lòng bạn đọc. Tòa soạn đã có nhiều thay đổi trong cách làm theo hướng làm báo đa phương tiện để tờ báo ngày càng hấp dẫn độc giả. Chúng tôi đã có những cây bút tạo được dấu ấn và đang tiếp tục bồi dưỡng những PV trẻ để họ trưởng thành hơn trong nghề.

Hằng Nga (Thực hiện)