Theo thống kê của Tổng công ty Thuốc lá Việt Nam (Vinataba), năm 2013, tỉ lệ thuốc lá nhập lậu là 21,9 tỉ điếu, chiếm 20,7% thị phần, đến năm 2014, thuốc lá lậu đã tăng lên 30 – 40% (tương đương trên 1 tỷ bao). Thuốc lá lậu xuất hiện lan tràn ở hầu hết các tỉnh trên phạm vi toàn quốc, gia tăng về số lượng và chủng loại.

Mặc dù Chính phủ, các Bộ, ngành, địa phương đã tăng cường công tác đấu tranh chống buôn lậu thuốc lá, như thành lập Ban Chỉ đạo 389 quốc gia về phòng chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả; Ban hành Chỉ thị số 30/CT-TTg về việc tăng cường công tác đấu tranh chống buôn lậu thuốc lá; Quyết định dừng thí điểm tái xuất thuốc lá lậu bị tịch thu; tăng thuế TTĐB đối với thuốc lá ở mức tăng và lộ trình tăng phù hợp (từ 65% lên 70% từ 01/01/2016; tăng tiếp lên 75% từ 01/01/2019)…, nhưng vấn đề chống thuốc lá lậu vẫn gặp nhiều khó khăn, thách thức.

Nguy hiem tu viec hut thuoc la nhap lau - Anh 1

Lực lượng chức năng truy bắt thuốc lá nhập lậu

Theo khuyến cáo của Tổ chức Y tế thế giới (WHO), hút thuốc lá nói chung có hại cho sức khỏe, gây ra rất nhiều bệnh như ung thư, tim mạch, đột quỵ... Đặc biệt sử dụng các loại thuốc lá nhập lậu, không rõ nguồn gốc nguy cơ vô sinh và bệnh tật càng cao.

Theo PGS Khương Văn Duy -Trưởng khoa Bệnh phổi Nghề nghiệp (Bệnh viện Phổi Trung ương), như chúng ta đã biết, khi hút thuốc lá bình thường (không phải thuốc lá lậu) cơ thể chúng ta đã hấp thu trên 70 loại hóa chất độc hại khác nhau có thể gây ung thư. Hút thuốc lá còn là nguyên nhân của 30% trong tổng số các loại ung thư: phổi, thanh quản, thực quản… Riêng với ung thư phổi, hút thuốc lá là nguyên nhân của trên 90% trường hợp mắc.

“Còn với việc hút thuốc lá nhập lậu, vì không được kiểm soát về mặt nguồn gốc nên không thể biết được những thành phần chứa trong thuốc là lậu có chữa những loại chất gì và chất đó ảnh hưởng tới sức khỏe như thế nào? Tuy nhiên, một điều có thể khẳng định được đó là theo nhiều nghiên cứu trước đã chỉ ra những chất có trong thuốc lá nhập lậu đã bị thế giới cấm từ lâu” – bác sĩ Duy khẳng định.

Thực tế cho thấy, khi phân tích các mẫu thuốc lá lậu, các nhà nghiên cứu của nhiều nước trong đó có Việt Nam cũng đã tìm ra chất 7-Hydroxy-6methoxy-2H-1-benzopyran-2-one thuộc nhóm coumarin. Chất này từ lâu bị cấm trên toàn thế giới, có khả năng gây chảy máu không ngừng, gây độc gan, là thành phần có trong thuốc diệt chuột. Trong đó, coumarin là những chất kết tinh không màu, có mùi thơm. Ở dạng kết hợp glycosid, chất này có thể tan trong nước, ở dạng aglycon thì dễ tan trong dung môi kém phân cực. Các dẫn chất coumarin có huỳnh quang dưới ánh sáng tử ngoại. Coumarin được cho vào thuốc để tăng mùi thơm và giữ mùi thơm lâu nhờ vào tác dụng định hương.

Viện Kinh tế kỹ thuật thuốc lá cũng chỉ ra, trong thuốc lá nhập lậu không chỉ chứa coumarin mà còn có cadimi với hàm lượng cao gấp hai lần so với sản phẩm thông thường. Hàm lượng cadimi cao ảnh hưởng nghiêm trọng đến quá trình giãn mạch, hạn chế máu bơm đến dương vật làm suy giảm quá trình cương dương. Sự kết hợp độc tố coumarin và cadimi làm giảm số lượng, khả năng vận động của tinh trùng, gây yếu sinh lý, dẫn đến vô sinh ở nam. Phụ nữ hít phải khói thuốc lá lâu dài sẽ gây sẩy thai, chết lưu hoặc bóc nhau thai gây xuất huyết và chết lưu.

Ngọc Thủy