QĐND - Nghiên cứu dự báo chiến lược quốc phòng là bộ phận quan trọng của công tác nghiên cứu dự báo vĩ mô, là cơ sở để hoạch định đường lối, chính sách, chiến lược quốc phòng và xử trí các tình huống chiến lược. Trong những năm qua, dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo của Quân ủy Trung ương và Bộ Quốc phòng, các cơ quan nghiên cứu chiến lược quốc phòng đã quán triệt sâu sắc quan điểm của Đảng, chủ động nghiên cứu dự báo sát tình hình thế giới, khu vực và trong nước có liên quan, về đối tượng, đối tác và các tình huống quốc phòng... Đó là những cơ sở quan trọng để Quân ủy Trung ương và Bộ Quốc phòng tham mưu kịp thời cho Đảng, Nhà nước hoạch định đường lối, chính sách, xây dựng, hoàn thiện hệ thống pháp luật về quốc phòng, chiến lược, quy hoạch, kế hoạch phát triển kinh tế-xã hội gắn với củng cố quốc phòng, an ninh, xây dựng nền quốc phòng toàn dân; thực hiện kế sách bảo vệ Tổ quốc từ xa, “giữ nước từ lúc nước chưa nguy” và lãnh đạo, chỉ đạo xử lý các tình huống chiến lược, ứng phó có hiệu quả với các thách thức, không để bị động, bất ngờ. Đó cũng là cơ sở để Quân ủy Trung ương và Bộ Quốc phòng lãnh đạo, chỉ đạo xây dựng chiến lược quốc phòng, chiến lược quân sự, chiến lược tổ chức, biên chế, trang bị của quân đội, phát triển công nghiệp quốc phòng, khoa học quân sự Việt Nam…; trực tiếp lãnh đạo, chỉ đạo xử lý các tình huống, thực hiện thắng lợi nhiệm vụ quân sự, quốc phòng, góp phần quan trọng bảo vệ vững chắc độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ, lợi ích quốc gia, dân tộc, bảo vệ Đảng, Nhà nước, nhân dân và chế độ xã hội chủ nghĩa; giữ vững ổn định chính trị, môi trường hòa bình và quan hệ hữu nghị với các nước; nâng cao uy tín, vị thế của đất nước và quân đội trên trường quốc tế, tạo thuận lợi cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Nghien cuu du bao chien luoc quoc phong dap ung yeu cau cua tinh hinh moi - Anh 1

Nghiên cứu dự báo chiến lược quốc phòng là bộ phận quan trọng của công tác nghiên cứu dự báo vĩ mô. Ảnh: Xuân Dũng

Bên cạnh những kết quả đạt được, công tác nghiên cứu dự báo chiến lược quốc phòng cũng còn những hạn chế, khuyết điểm. Nhận thức về vai trò công tác nghiên cứu dự báo chiến lược quốc phòng của lãnh đạo, chỉ huy một số cơ quan, đơn vị chưa đầy đủ. Sự kết hợp giữa nghiên cứu dự báo chiến lược quốc phòng với hội nhập quốc tế và đối ngoại về quốc phòng, với nghiên cứu dự báo chiến lược trong các lĩnh vực khác có mặt chưa chặt chẽ. Sự gắn kết giữa nghiên cứu dự báo chiến lược và tham mưu chiến lược có mặt chưa kịp thời; chất lượng nghiên cứu dự báo chiến lược quốc phòng còn có nội dung hạn chế, chưa toàn diện; nhận định đánh giá có vấn đề chưa thống nhất cao, chưa theo kịp sự phát triển của tình hình, có thời điểm còn bị động, bất ngờ.

Những kết quả đạt được là nhờ sự lãnh đạo, chỉ đạo đúng đắn của Đảng, trực tiếp là Quân ủy Trung ương và Bộ Quốc phòng; sự nỗ lực của các cơ quan, đơn vị và đội ngũ cán bộ nghiên cứu dự báo chiến lược quốc phòng. Nguyên nhân của những hạn chế là: Tình hình diễn biến phức tạp, mau lẹ, khó lường; các thế lực thù địch tăng cường chống phá; cơ chế chỉ đạo, điều hành, phối hợp có mặt còn bất cập; trình độ năng lực của đội ngũ cán bộ còn có mặt hạn chế.

Kinh nghiệm trong hoạt động nghiên cứu dự báo chiến lược quốc phòng là cơ sở quan trọng để vận dụng và phát huy trong tình hình mới. Trong những năm tới, tình hình thế giới, khu vực tiếp tục diễn biến phức tạp khó lường, đòi hỏi công tác nghiên cứu dự báo chiến lược quốc phòng phải bám sát đường lối, quan điểm của Đảng và Nhà nước, với mục tiêu xuyên suốt là phục vụ việc hoạch định đường lối, chủ trương, chiến lược của Đảng, Nhà nước và quân đội, bảo vệ vững chắc độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ của Tổ quốc, bảo vệ Đảng, Nhà nước, nhân dân và chế độ xã hội chủ nghĩa, bảo vệ sự nghiệp đổi mới, công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước; bảo vệ lợi ích quốc gia, dân tộc; bảo vệ an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội và nền văn hóa; giữ vững ổn định chính trị, môi trường hòa bình và tạo điều kiện thuận lợi cho các lĩnh vực khác hội nhập quốc tế để xây dựng, phát triển đất nước theo định hướng xã hội chủ nghĩa.

Nhiệm vụ của công tác nghiên cứu dự báo chiến lược quốc phòng là xây dựng và triển khai Kế hoạch nghiên cứu dự báo chiến lược quốc phòng đến năm 2020 và những năm tiếp theo theo tinh thần của Nghị quyết Trung ương 8 (khóa XI) về “Chiến lược bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới”, Nghị quyết số 347-NQ/QUTW ngày 23-5-2015 của Quân ủy Trung ương về “Nâng cao chất lượng nghiên cứu dự báo và tham mưu chiến lược quốc phòng đến năm 2020 và những năm tiếp theo”, Nghị quyết của Quân ủy Trung ương nhiệm kỳ 2015-2020. Tập trung triển khai tổ chức thực hiện, nhằm nâng cao hiệu quả công tác nghiên cứu dự báo và tham mưu chiến lược quốc phòng; tổ chức lại hệ thống cơ quan nghiên cứu chiến lược, hoàn thiện cơ chế vận hành hoạt động nghiên cứu dự báo chiến lược; đẩy mạnh công tác đào tạo bồi dưỡng, phát triển nguồn nhân lực thực hiện nhiệm vụ nghiên cứu dự báo và tham mưu chiến lược quốc phòng đáp ứng yêu cầu của tình hình mới.

Để công tác nghiên cứu dự báo và tham mưu chiến lược quốc phòng đi vào chiều sâu và đúng hướng lâu dài, cần quán triệt sâu sắc và nắm vững các quan điểm về quốc phòng toàn dân, chiến tranh nhân dân, phát huy sức mạnh tổng hợp của toàn dân tộc, dựa vào nội lực là chính, tranh thủ sự giúp đỡ, ủng hộ quốc tế; tập trung dự báo có chất lượng sự phát triển của tình hình các mặt, đối tượng, đối tác, đặc biệt là các thách thức, tình huống về quốc phòng, quân sự... Tham mưu, tư vấn kịp thời và có hiệu quả cho Đảng và Nhà nước đề ra các quyết sách phù hợp, chủ động đối phó với các tình huống về quốc phòng của đất nước, không để bị động, bất ngờ.

Tiếp tục đổi mới tư duy, tăng cường vai trò, trách nhiệm lãnh đạo, chỉ đạo của các cấp ủy Đảng, chỉ huy các cấp đối với công tác nghiên cứu dự báo chiến lược quốc phòng. Các nội dung nghiên cứu dự báo, tham mưu, đề xuất phải toàn diện, từ cơ sở, được đánh giá, lựa chọn qua cấp chiến dịch, cơ quan chiến lược, đồng thời thường xuyên phối hợp chặt chẽ, hiệu quả với các bộ, ngành liên quan để kịp thời tham mưu cho Đảng, Nhà nước hoạch định chính sách trong công tác nghiên cứu dự báo chiến lược quốc phòng, tranh thủ sự phối hợp, tạo điều kiện của các bộ, ngành Trung ương và các địa phương đối với công tác nghiên cứu dự báo chiến lược.

Xây dựng, bổ sung, hoàn thiện cơ chế quản lý, điều hành, cơ chế chính sách và hệ thống văn bản pháp lý liên quan, bảo đảm cho hoạt động nghiên cứu dự báo và tham mưu chiến lược quốc phòng thực hiện đúng đường lối, chủ trương của Đảng, pháp luật của Nhà nước, đạt hiệu quả thiết thực. Xây dựng kế hoạch tổng thể để chỉ đạo thống nhất hoạt động nghiên cứu dự báo chiến lược.

Tiếp tục củng cố, kiện toàn tổ chức, nâng cao hiệu quả công tác nghiên cứu dự báo chiến lược quốc phòng. Kiện toàn hệ thống cơ quan nghiên cứu dự báo chiến lược quốc phòng theo hướng “tinh, gọn, mạnh, hợp lý, đồng bộ, chuyên sâu”, với huy động sức mạnh tổng hợp của đội ngũ chuyên gia trong và ngoài quân đội. Bổ sung hoàn chỉnh chức trách, nhiệm vụ các cơ quan để nâng cao hiệu lực, hiệu quả công tác nghiên cứu, dự báo, tránh sự chồng chéo; từng bước xây dựng ngành nghiên cứu dự báo chiến lược quốc phòng ngang tầm yêu cầu nhiệm vụ. Tiếp tục kiện toàn tổ chức, biên chế, tăng cường bổ sung ngân sách, trang thiết bị hiện đại phục vụ hoạt động nghiên cứu dự báo chiến lược.

Chú trọng công tác phát triển nguồn nhân lực, phát hiện, đào tạo đội ngũ cán bộ làm công tác nghiên cứu dự báo và tham mưu chiến lược quốc phòng, cả về phẩm chất, năng lực, trình độ chuyên môn, bảo đảm tính kế thừa. Đẩy mạnh và tăng cường hiệu quả hợp tác quốc tế trong đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao trong lĩnh vực nghiên cứu dự báo chiến lược. Coi trọng công tác tổng kết thực tiễn, phát triển lý luận, rút kinh nghiệm để kịp thời tham mưu, đề xuất với Đảng, Nhà nước hoạch định chiến lược nghiên cứu, dự báo và nâng cao chất lượng, hiệu quả nghiên cứu dự báo và tham mưu chiến lược quốc phòng.

Đẩy mạnh hợp tác quốc tế về nghiên cứu dự báo và tham mưu chiến lược quốc phòng. Trong bối cảnh nước ta ngày càng hội nhập sâu hơn và toàn diện hơn vào khu vực và thế giới, trong đó có hội nhập quốc tế về quốc phòng, việc mở rộng hợp tác quốc tế về nghiên cứu dự báo chiến lược quốc phòng góp phần thể hiện thiện chí của Quân đội nhân dân Việt Nam và khẳng định chính sách quốc phòng hòa bình và tự vệ của Việt Nam. Trong tiến trình hội nhập quốc tế, Quân đội nhân dân Việt Nam sẽ tiếp tục mở rộng và làm sâu sắc thêm quan hệ với quân đội các nước, nhằm tăng cường hiểu biết lẫn nhau, xây dựng lòng tin chiến lược thực chất và sự gắn kết với quân đội các nước; đồng thời thông qua hợp tác nghiên cứu với quân đội các nước khác để chúng ta có điều kiện thể hiện tính công khai và minh bạch quá trình xây dựng, thực thi chính sách quốc phòng của Việt Nam.

Trung tướng, TS NGUYỄN ĐỨC HẢI, Viện trưởng Viện Chiến lược Quốc phòng