Là huyện vùng cao với diện tích đất tự nhiên là 119,7 km 2 , Mù Cang Chải (Yên Bái) có 126 khu dân cư, 91% số đồng bào Mông sống chủ yếu trên các sườn núi cao, địa bàn phức tạp, chia cắt bởi khe suối, đồi núi độ dốc lớn. Với mong muốn giảm tỷ lệ hộ đói nghèo hiện còn hơn 60%, huyện Mù Cang Chải xác định các già làng, trưởng bản, người có uy tín trong đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS) có vai trò quan trọng trong việc tuyên truyền, vận động đồng bào DTTS thực hiện tốt chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, phát triển kinh tế - xã hội, xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc.

Già làng Giàng Sáy Sinh, xã Púng Luông, huyện Mù Cang Chải (Yên Bái), người có uy tín trong cộng đồng tại buổi gặp mặt do Tỉnh ủy Yên Bái tổ chức.

Ở huyện vùng cao Mù Cang Chải, nguyên nhân dẫn đến số hộ đói nghèo còn nhiều là do trình độ dân trí thấp, một số phong tục tập quán vẫn lạc hậu, nhận thức của người dân về chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước còn hạn chế. Đi đầu trong tham gia vận động người dân thi đua lao động sản xuất, kinh doanh dịch vụ, phát triển kinh tế gia đình, từng bước nâng cao đời sống, xóa đói, giảm nghèo ở địa phương là các già làng, trưởng dòng họ, người có uy tín.

Cùng với các chính sách đầu tư, hỗ trợ của Nhà nước, đồng bào các dân tộc huyện Mù Cang Chải nỗ lực lao động sản xuất, khắc phục mọi khó khăn do thiên tai, bão lũ, rét đậm, rét hại kéo dài ảnh hưởng đến phát triển sản xuất và đời sống sinh hoạt của nhân dân; tích cực khai hoang mở mang diện tích ruộng nước, ruộng cạn, mở mang, khơi thông các kênh mương, áp dụng khoa học - kỹ thuật vào sản xuất, thâm canh tăng vụ, chuyển đổi cơ cấu, giống cây trồng, vật nuôi...

Nhờ vậy, sản xuất nông nghiệp hằng năm đều tăng diện tích, năng suất và sản lượng, từng bước đáp ứng lương thực. Nhiều hộ không những chỉ đủ ăn mà còn sản xuất hàng hóa bán ra thị trường từ 3 - 4 tấn thóc/năm, thu nhập từ 15 đến 20 triệu đồng. Tiêu biểu về sản xuất đông xuân như các xã Khao Mang, Púng Luông, Lao Chải, Hồ Bốn...

Trong phong trào chăn nuôi gia súc, phát triển sản xuất, nhiều người gương mẫu làm trước và chỉ bảo con cháu, họ hàng sử dụng rơm rạ, trồng cỏ voi phục vụ chăn nuôi, tiêu biểu như gia đình ông Giàng Chứ Ly, Giàng BLa Di, Lý Dua Phổng (xã La Pán Tẩn), ông Sùng Súa Hù (xã Khao Mang), ông Sùng A Lu (xã Lao Chải)...; phát triển mô hình nuôi ong lấy mật như hộ gia đình các cụ Thào Khua Kỷ, Thào Vảng Tủa (xã Púng Luông); phát triển kinh tế theo mô hình vườn ao chuồng như hộ gia đình cụ Giàng Xáy Sinh (xã Púng Luông), cụ Sùng A Giàng (xã Khao Mang)...

Ông Giàng Nhà Play, nay đã 86 tuổi, một trong năm trưởng dòng họ Mông ở xã Chế Tạo, là người gương mẫu trong việc vận động con, cháu tham gia học tập và một lòng theo Đảng. Ông Giàng Nhà Play chia sẻ: "Cả dòng họ có 46 hộ với hơn 300 khẩu, mình kiên trì thuyết phục các con, cháu phải theo học cái chữ để đuổi con "ma dốt", đến nay 100% các cháu trong độ tuổi đều đến lớp; có 17 người tốt nghiệp đại học, 12 cao đẳng, 16 người đang theo học từ trung cấp đến đại học". Hiện các con, cháu ông Giàng Nhà Play có sáu người tham gia chính quyền ở trung ương và tỉnh Yên Bái; 20 người tham gia cán bộ huyện và một số người đang là cán bộ chủ chốt của xã Chế Tạo, xã xa nhất của tỉnh Yên Bái (cách TP Yên Bái gần 250 km).

Chủ tịch UBND huyện Mù Cang Chải Giàng A Tông cho biết, từ năm năm nay, các già làng, trưởng bản, người có uy tín trong cộng đồng dân cư, tuyên truyền vận động tập hợp quần chúng nhân dân đoàn kết, tích cực khai thác hiệu quả những điều kiện thuận lợi của địa phương để phát triển kinh tế - xã hội. Mặt trận Tổ quốc các cấp trong huyện phối hợp cùng các tổ chức thành viên, các già làng, trưởng thôn bản, người uy tín trong cộng đồng tổ chức 126 cuộc tuyên truyền cho người dân tại thôn bản về chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước. Trong cuộc vận động "Toàn dân đoàn kết - Chung tay xây dựng nông thôn mới", các cấp, các ngành, đoàn thể phối hợp cùng các già làng, trưởng dòng họ, người có uy tín ở khu dân cư tuyên truyền vận động nhân dân tham gia thực hiện. Đến tháng 6-2014 có hai xã đạt sáu tiêu chí, bốn xã đạt bốn tiêu chí và bốn xã đạt ba tiêu chí của cuộc vận động này.

Người dân tham gia đóng góp ngày công mở mới được 64 km đường giao thông nông thôn, hoàn thành 100% kế hoạch năm 2014.

Mù Cang Chải thành lập 126 tổ hòa giải với 378 thành viên (trong đó có 22 vị là già làng, trưởng dòng họ, người có uy tín). Các tổ hòa giải đã giải quyết được hơn 60 vụ việc mâu thuẫn ở cơ sở, không để xảy ra đơn thư khiếu kiện vượt cấp; phối hợp vận động nhân dân thực hiện có hiệu quả công tác tố giác tội phạm, quản lý tốt các đối tượng ra tù trở về địa phương, giữ gìn an ninh trật tự ở vùng núi cao.

Theo Chủ tịch UBND huyện Mù Cang Chải Giàng A Tông, người có uy tín còn tích cực tham gia bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa dân tộc Mông, từng bước hạn chế các hủ tục lạc hậu như làm ma người chết kéo dài, tình trạng hôn nhân cận huyết thống và sinh con thứ ba trở lên...

Bài và ảnh: THANH SƠN