Sáng sớm 17/10, đoàn công tác của Bộ Công Thương đã lên đường vào Hương Khê, Hà Tĩnh điều tra việc Thủy điện Hố Hô xả lũ.

Ngap do rung bi tan pha? - Anh 1

Thủy điện Hố Hô (Hà Tĩnh) đang xả lũ ngày 16/10. Ảnh Đức Ngọc/Người lao động

Cũng trong ngày 17/10/2016, Thứ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường Chu Phạm Ngọc Hiển đã ban hành quyết định về việc kiểm tra đột xuất việc chấp hành các quy định của pháp luật về tài nguyên nước trong quản lý, vận hành đối với công trình thủy điện Hố Hô.

Trước đó, Bộ trưởng Bộ Công Thương Trần Tuấn Anh đã triệu tập cuộc họp khẩn và điều động gấp Thứ trưởng Hoàng Quốc Vượng đang công tác tại Long An phải bay về Hà Tĩnh để chỉ đạo đoàn công tác.

Nhận xét chung của người dân Hương Khê: Chúng tôi đã trải qua nhiều đỉnh lũ, nhưng lần này nước lên nhanh đến mức không kịp trở tay. Đó là nguyên nhân người thì chết, tài sản, hoa màu bị cuốn trôi…

Nhiều ý kiến cho rằng, lũ lên nhanh bất ngờ là do Nhà máy Thủy điện Hố Hô xả nước bất thường, không thông báo… Tuy nhiên, ông Vũ Mạnh Hùng, Giám đốc Nhà máy Thủy điện Hố Hô khẳng định “Xả lũ đúng quy trình” và đưa ra nhật ký xả lũ phù hợp? Ông Hùng còn cho rằng, nhà máy không có trách nhiệm thông báo tới UBND huyện!

Trong khi đó, ông Lê Ngọc Huấn, Chủ tịch UBND huyện Hương Khê rất“nóng mặt” với cách xả lũ của Thủy điện Hố Hô. Huyện Hương Khê đã không nhận được thông báo bằng văn bản từ Nhà máy Thủy điện để cảnh báo người dân. Đến chiều muộn ngày cao điểm, đại diện nhà máy mới thông báo qua điện thoại cho 1 Phó Chủ tịch huyện nên bị động.

Ông Đặng Quốc Khánh, Chủ tịch UBND tỉnh Hà Tĩnh cũng bức xúc: “Hộ nào cũng cho rằng lúc tối nước lên nhanh quá. Xả như thế không nhanh sao được”!

“Nghi án” về “xả lũ đúng quy trình” sẽ được đoàn công tác làm rõ trong thời gian gần đây, nhưng đó chỉ là giải quyết vấn đề bề nổi, nguyên nhân sâu xa là do đâu mà mực nước Hố Hô dâng nhanh bất thường, cần được làm rõ.

Rất có thể, nhà máy đã chần chừ trong việc xả lũ để luôn luôn duy trì một lượng nước ổn định chạy máy phát điện, bởi tụt nước đồng nghĩa với việc treo tua bin! Vì lượng nước trong hồ đang ở mức tương đối; mưa lớn, nước từ đầu nguồn dồn về quá nhanh.

Theo ông Vũ Mạnh Hùng, chiều ngày 14/10 có lúc xấp xỉ gần 2.000m 3 /giây. Theo tính toán của một số nhà thủy lợi thì thời điểm đó nếu không xả nước gấp, bờ đập Hố Hô dễ bị vỡ thì hàng loạt huyện Hương Khê, Hương Sơn…và cả TP Hà Tĩnh sẽ bị lũ quét qua, hậu quả sẽ không lường.

Việc xả lũ vào lúc cao điểm sẽ được đoàn công tác và Bộ Công Thương kết luận.

Việc chấp hành các quy định của pháp luật về tài nguyên nước trong việc quản lý, vận hành hồ thủy điện Hố Hô, đặc biệt là việc thực hiện các trách nhiệm quản lý, vận hành hồ chứa theo quy định tại Điều 53 Luật Tài nguyên nước và việc thực hiện các biện pháp phòng, chống lũ, lụt, ngập úng nhân tạo theo quy định tại Điều 60 Luật Tài nguyên nước cũng sẽ được Bộ Tài nguyên và Môi trường chỉ rõ. Nếu có sai sót sẽ xử lý đúng người, đúng tội.

Dưới góc độ khoa học, một số nhà thủy văn, quản lý đất rừng đã chỉ ra: Rừng đầu nguồn, phòng hộ và xung yếu ở huyện Hương Khê đã bị tàn phá hết sức nặng nề! Ông Đặng Hữu Liên - người có gần 20 năm làm Giám đốc Lâm trường và là Trưởng Ban Quản lý Rừng phòng hộ sông Ngàn Sâu (huyện Hương Khê) nhói lòng khi nhìn thấy cả nghìn ha rừng bị chặt phá trong khi chủ rừng và ngành Lâm nghiệp huyện có dấu hiệu bắt tay với lâm tặc! Ông Liên đã viết đơn kiến nghị, tố cáo gửi các cơ quan chức năng từ huyện lên đến tỉnh trong 3 năm qua, nhưng chưa có cơ quan nào ban hành thông báo trả lời đơn tố cáo của ông, mặc dù Hạt Kiểm lâm Hương Khê thừa nhận có 171,32ha rừng phòng hộ đầu nguồn bị chặt phá, chiếm đất trồng cây trái phép. Đó là số liệu của năm 2013 trở về trước. Còn từ năm 2013 đến nay chưa được thống kê trong khi nạn chặt phá rừng vẫn diễn biến phức tạp và lan rộng. Đây là minh chứng cho việc vì sao nước sông Ngàn Sâu chảy như thác vào hồ thủy điện Hố Hô và nước dâng đột biến.

Theo một số nhà lâm nghiệp, thủy văn, rừng đầu nguồn bị chặt phá, thảm thực vật tầng thấp bị đốt bỏ, do đó khi mưa lớn nước trôi nhanh ra sông, suối, khả năng giữ nước trên đất rừng là rất kém.

Với vùng đất Hương Khê, đây không phải là trận ngập lụt sâu đầu tiên và chắc chắn chưa phải là trận lụt cuối cùng, nếu như công tác bảo vệ rừng phòng hộ đầu nguồn không được tỉnh Hà Tỉnh tổ chức quản lý lại đúng mực thì Thủy điện Hố Hô vẫn là “quả bom nước siêu khủng” lơ lửng treo trên đầu hàng chục vạn người dân Hà Tĩnh.

Thế Lữ