Nếu làm theo kiến nghị của VAFI, chính phủ có thể tiết kiệm được cả trăm tỷ USD, đủ tiền xử lý nợ xấu quốc gia.

Ngày 5/10, trao đổi với Đất Việt, ông Nguyễn Hoàng Hải - Phó chủ tịch Hiệp hội các nhà đầu tư tài chính Việt Nam (VAFI) cho biết, hiệp hội này vừa có văn bản gửi Thủ tướng Chính phủ đề xuất giải pháp tăng thu cho Ngân sách Nhà nước hơn 15 tỷ USD, thậm chí còn lớn hơn gấp trăm lần từ tiến trình bán cổ phần tại các doanh nghiệp Nhà nước.

Ngan sach co the thu hang tram ty USD tu CPH, neu... - Anh 1

Băn khoăn định giá tài sản CPH. Ảnh minh họa

Ông Hải cho biết, trong những năm qua rất nhiều doanh nghiệp nhà nước tuy đã cổ phần hóa nhưng không chịu niêm yết và thoái vốn. Ví dụ về trường hợp của Tổng công ty CP Bia Rượu Nước giải khát Sài Gòn (Sabeco) và Tổng công ty CP Bia Rượu Nước giải khát Hà Nội (Habeco), dù rất nhiều lần được yêu cầu nhưng đã 9 năm Sabeco vẫn không chịu niêm yết. Với trường hợp này, ông Hải nói rõ có sự cản trở từ chính phía lãnh đạo bộ chủ quản là Bộ Công thương với nhiều lý do, mục đích cá nhân.

Trong đó, không loại trừ việc cài cắm, bổ nhiệm người thân không có năng lực vào các vị trí chủ chốt tại doanh nghiệp, tạo cơ hội, điều kiện để tham nhũng, gây thất thoát cho ngân sách.

Ngoài ra, ông Hải còn nghi ngờ có việc cố tình trốn tránh niêm yết là để nhóm lợi ích tìm cách kiểm soát doanh nghiệp cổ phần hóa, biến tài sản cổ đông và nhà nước thành tài sản của nhóm cá nhân để rồi những nhóm lợi ích này trở thành chủ nhân của doanh nghiệp mặc dù họ không có nhiều vốn cổ phần, thậm chí không có đồng vốn nào.

Hay những nhóm lợi ích này tham gia ngăn cản việc doanh nghiệp cổ phần hóa niêm yết để làm cho cổ đông và nhà đầu tư mất lòng tin vào doanh nghiệp đó. Khi giá cổ phiếu và giá tài sản của doanh nghiệp bị hạ thấp, nhà đầu tư có thể dễ dàng mua được đủ cổ phần chi phối của nhà nước với giá rẻ mạt chỉ bằng khoảng 50% các chỉ số trên thị trường thông qua con đường bán thỏa thuận hay bán đấu giá.

Phó Chủ tịch VAFI nêu ví dụ với Sabeco, khi chưa niêm yết giá trị doanh nghiệp chỉ khoảng 70 tỷ USD, nhưng khi bị tác động, buộc phải niêm yết thì giá trị doanh nghiệp đã tăng lên 150 tỷ USD. Thậm chí, có thể sẽ tăng lên tới 200 tỷ USD nếu bán được cho nhà đầu tư nước ngoài.

Như vậy, theo ông Hải, chỉ riêng bài toán của Sabeco số tiền chênh lệch ngân sách có thể bị mất đã lên tới hàng tỷ USD.

Phó Chủ tịch VAFI cho rằng, con số 15 tỷ USD mới là giá trị tăng thêm ở một vài doanh nghiệp, còn hàng trăm, hàng nghìn doanh nghiệp đã cổ phần hóa nhưng chưa chịu niêm yết chưa được tính toán đầy đủ. Mà theo ông Hải, nếu tính đủ con số này ngân sách có thể thu về hàng trăm tỷ USD, đủ tiền cho Chính phủ xử lý nợ của quốc gia.

Mặt khác, hiện tượng định giá tài sản khi CPH thấp cũng là nguyên nhân dẫn đến thất thoát, lãng phí tiền của nhà nước rất lớn. Ông lấy ví dụ, đối với các doanh nghiệp thương mại, dịch vụ như SaigonTourist, HanoiTourist...thì có đặc thù riêng là lợi nhuận không cao nhưng giá trị tài sản tăng thêm lại là rất lớn. Ví dụ, nếu định giá giá trị doanh nghiệp này bao gồm cả tài sản hữu hình và vô hình thì có thể chỉ được 100 đồng, nhưng nếu nắm cổ phần và đầu tư xây dựng khu thương mại trên diện tích đất này thì khả năng sinh lợi có thể lên tới 1000 đồng.

VAFI: Sai phạm của ông Vũ Huy Hoàng quản vốn Nhà nước

Trong trường hợp này, ông Hải cho rằng Chính phủ nên bán toàn bộ phần vốn nhà nước. Một khi nhà nước thoái vốn hoàn toàn tại các doanh nghiệp lĩnh vực dịch vụ thương mại, khách sạn...chắc chắn giá trị cổ phiếu của doanh nghiệp sẽ được đẩy lên rất cao.

"Việc này đã được nhìn ra từ lâu nhưng vấn đề trước mắt là phải buộc được các doanh nghiệp sau khi CPH phải thực hiện niêm yết trước đã. Từ việc buộc doanh nghiệp phải niêm yết chúng ta mới bắt tay siết dần từng bước", ông Hải nói.

Vì vậy, Phó chủ tịch VAFI mới đặt mục tiêu thu về 15 tỷ USD dựa trên hai giải pháp:

Đó là, nếu bất kỳ người đại diện cổ phần Nhà nước nào không tuân thủ Quyết định 51, cố tình trốn tránh việc niêm yết thì tự động mất tư cách là người đại diện cổ phần Nhà nước và khi đó các cấp có thẩm quyền sẽ cử người khác thay thế.

Nếu lãnh đạo bộ, ngành địa phương nào ngăn cản doanh nghiệp cổ phần hóa niêm yết chứng khoán thì cá nhân đó đã bị án kỷ luật mà không cần phải họp để xét xử hình thức kỷ luật với cá nhân đó.

Ông Hải khẳng định, chỉ cần Thủ tướng Chính phủ có công văn chỉ đạo ngắn gọn thì sẽ đảm bảo Quyết định 51 được tôn trọng và mang tính khả thi cao.

Hoài An