Dù các cuộc tiếp xúc cấp cao Nga-Nhật thời gian gần đây đang tích cực được tăng cường nhưng với động thái Nga đưa các hệ thống tên lửa đến Quần đảo Kuril, khả năng Nga-Nhật ký kết được Hiệp ước hòa bình trong thời gian Tổng thống Nga Putin thăm Nhật Bản trong tháng 12/2016 đang giảm dần.

Nga bo tri ten lua o Quan dao Kuril, Nhat Ban the dap tra - Anh 1

Hệ thống tên lửa Bal

Nga đưa tên lửa đến Quần đảo Kuril

Ngày 23/11, trang web chính thức của Hạm đội Thái Bình Dương của Nga đã đăng tải các thông tin cho thấy, Bộ Quốc phòng Nga đã đưa các hệ thống tên lửa phòng thủ bờ “Bal” và “Bastion” đến bố trí ở 2 hòn đảo là Iturub và Kunashir thuộc Quần đảo Nam Kuril - khu vực đang diễn ra tranh chấp chủ quyền giữa Nga và Nhật Bản.

Trước đó, Bộ Quốc phòng Nga đã nhiều lần đề cập đến kế hoạch bố trí ở Quần đảo Nam Kuril các tổ hợp tên lửa bờ mới nhất. Năm 2011, các phương tiện truyền thông Nga đã cho đăng tải các thông tin được cho là có nguồn gốc từ Bộ Tổng tham mưu Nga về việc Nga sẽ bố trí tổ hợp tên lửa bờ “Bastion” ở Quần đảo Nam Kuril.

Hệ thống này được trang bị các tên lửa hành trình siêu thanh chống tàu “Yakhont” được sử dụng để chống tàu nổi của hải quân đối phương và các tàu đơn lẻ khác. Báo chí Nga khi đó cũng cho đăng tải các thông tin về việc Nga cũng sẽ bố trí hệ thống phòng không Tor-M2, cũng như các trực thăng “Thợ săn đêm” Mi-28 ở Kuril.

Sau đó, các thông tin này đã được Tổng Tham mưu trưởng Quân đội Nga khi đó là Đại tướng Nikolai Makarov xác nhận, đồng thời tuyên bố rằng các lực lượng của Nga ở Nam Kuril sẽ được trang bị các mẫu vũ khí và kỹ thuật quân sự mới, chậm nhất là vào năm 2014, 2015.

Đến tháng 3/2016, Tư lệnh Quân khu phía Đông của Nga, Thượng tướng Sergey Surovikin tuyên bố rằng Bộ Quốc phòng Nga đang áp dụng các biện pháp “chưa có tiền lệ” để tăng cường sự hiện diện quân sự ở Quần đảo Nam Kuril và khu vực Sakhalin.

Bộ Quốc phòng Nga cũng khẳng định rằng việc phát triển hệ thống cơ sở hạ tầng quân sự trong khu vực này và khu vực Bắc cực đến năm 2020 là nhiệm vụ ưu tiên của Chính phủ Nga trong lĩnh vực quân sự.

Nhật Bản tuyên bố sẽ đáp trả

Phát biểu trong một cuộc họp báo được tổ chức ngày 23/11, Ngoại trưởng Nhật Bản Fumio Kisida nhấn mạnh rằng chính quyền Nhật Bản sẽ áp dụng các biện pháp đáp trả việc Nga bố trí các hệ thống tên lửa ở đảo Itrub và Kunashir.

“Chúng tôi rất coi trọng vấn đề này. Sau khi làm rõ các thông tin chi tiết, chúng tôi sẽ có những phản ứng thích hợp”- Ngoại trưởng Nhật Bản khẳng định.

Được biết, Nhật Bản vẫn đòi hỏi chủ quyền đối với khu vực “Lãnh thổ phương Bắc” (Quần đảo Nam Kuril theo cách gọi của Nga), gồm 4 hòn đảo là Iturub, Kunashir, Shikotan và Habomai.

Việc phía Nga trao trả cho Nhật Bản 4 hòn đảo này được coi là điều kiện quyết định để hai bên có thể ký kết Hiệp ước hòa bình, điều mà hai bên chưa thể làm được kể từ sau khi kết thúc Chiến tranh Thế giới lần 2.

Quan điểm của Nga từ trước đến nay vẫn không thay đổi khi khẳng định Quần đảo Nam Kuril thuộc về lãnh thổ của Nga là do kết quả phân chia sau Chiến tranh Thế giới lần 2. Do đó, chủ quyền của Nga đối với các hòn đảo này là không phải bàn cãi.

Nga bo tri ten lua o Quan dao Kuril, Nhat Ban the dap tra - Anh 2

Tổng thống Nga Vladimir Putin và Thủ tướng Nhật Bản Sinzo Abe (bên phải)

Nga: Bố trí tên lửa ở Kuril không ảnh hưởng đến đàm phán với Nhật Bản

Trong thời gian gần đây, các cuộc đàm phán về ký kết Hiệp ước hòa bình giữa Nga và Nhật Bản đang được tích cực thúc đẩy. Không loại trừ khả năng hai bên sẽ đạt được các thỏa thuận quan trọng trong khuôn khổ chuyến thăm Nhật Bản của Tổng thống Nga Putin dự kiến được thực hiện trong 2 ngày 15,16/12 sắp tới.

Trong tuần trước, Tổng thống Nga Putin và Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe cũng đã tiến hành đàm phán tại Lima, Peru khi tham dự Hội nghị Thượng đỉnh APEC. Dù không thông báo kết quả đối thoại nhưng Tổng thống Nga Putin khẳng định Nga và Nhật Bản đã đạt được những tiến bộ nhất định.

Truyền thông Nhật Bản gần đây cũng đăng tải các thông tin cho rằng Tokyo có thể ký kết Hiệp ước hòa bình với Nga trong chuyến thăm sắp tới của ông Putin mà không đòi hỏi Nga bắt buộc chuyển giao 4 hòn đảo trên.

Tuy nhiên, Chính phủ Nhật Bản đã bác bỏ các thông tin này, khẳng định Nhật Bản sẽ chỉ ký kết hiệp định này nếu nhận lại chủ quyền với các hòn đảo trên.

Trong khi đó, tại cuộc họp báo khác được tổ chức ngày 23/11. Thư ký Báo chí Tổng thống Nga Dmitri Peskov tuyên bố rằng việc Nga bố trí các tổ hợp tên lửa ở Kuril không ảnh hưởng đến việc thúc đẩy mối quan hệ tích cực Nga-Nhật Bản, cũng như quá trình chuẩn bị cho chuyến thăm Nhật Bản sắp tới của Tổng thống Nga Putin.

Tuy nhiên, giới phân tích quốc tế lo ngại rằng, việc Nga quyết định bố trí các tổ hợp tên lửa ở Kuril và những tuyên bố gay gắt của Nhật Bản có thể sẽ có những tác động tiêu cực nhất định đến chuyến thăm Nhật Bản sắp tới của Tổng thống Nga Putin. Nếu căng thẳng tiếp tục gia tăng, chuyến thăm Nhật Bản của ông Putin có thể sẽ khó đem lại những đột phá đáng kể nào trong quan hệ Nga-Nhật Bản.

Đức Dũng (lược dịch)