Cùng về thăm làng nghề nón lá truyền thống tại làng Chuông (ở xã Phương Trung, huyện Thanh Oai, Hà Nội) để khám phá những công đoạn tạo ra chiếc nón lá duyên dáng.

Net dep non la lang Chuong - Anh 1

Người phụ nữ đội chiếc nón vừa làm ra

Nghề làm nón làng Chuông đã có cách đây hơn 300 năm. Trải qua bao thăng trầm tới nay nghề làm nón lá vẫn được lưu giữ với rất nhiều những bạn trẻ nối nghiệp cha ông.

Làng Chuông có tất cả 6 xóm thì cả 6 xóm đều có nghề làm nón lá truyền thống. Hiện nay số hộ làm nón lá trong làng chiếm gần 40%. Vật dụng để làm nên chiếc nón lá là lá cọ (từ Quảng Bình), chỉ và khung nón. Tất cả được chế tác hoàn toàn thủ công bởi những người thợ lành nghề.

Lá cọ tươi được mua về sau đó được phơi khoảng 3 nắng rồi được người dân đem về sơ chế. Công đoạn sơ chế gồm quay lá cho mềm ra, bay hết mùi nhựa cọ, tiếp đến là sấy khô và lấy khăn ướt ủi phẳng rồi lại đem đi phơi thêm một nắng nữa. Lúc này lá cọ tươi sẽ chuyển từ màu xanh sang màu vàng óng. Cứ vào những ngày nắng to là ở trên đê sông Đáy và con đường trục chính làng Chuông lại trải đầy những hàng cọ vàng óng và có mùi thơm rất đặc trưng.

Muốn làm được nón thì phải có khung chắc chắn, sau đó là quấn đủ 16 vành tròn xếp tầng từ trên xuống dưới và bước cuối cùng là khâu lá và đan nhôi nón.

Nhà thơ Nguyễn Khoa Điềm đã có hai câu thơ nói về công đoạn làm nón rất trữ tình:

”Bàn tay xây lá, tay xuyên nón
Mười sáu vành, mười sáu trăng lên"

Ngoài nón lá truyền thống hình chóp, làng Chuông còn làm nhiều loại nón độc đáo khác rất bắt mắt và thu hút khách du lịch đó là nón quai thao, nón Thái…

Mỗi buổi chiều, bà con trong làng thường tập trung dưới các gốc cây cùng nhau làm nón và kể nhau nghe những câu chuyện dân gian. Đây không còn đơn thuần là công việc mưu sinh nữa mà còn là chỗ sinh hoạt văn hóa tinh thần và truyền nghề nón lá lại cho con cháu. Nón làng Chuông cũng từng được mang đi triển lãm tại nhiều nơi trong và ngoài nước. Đặc biệt sản phẩm này thường được giới thiệu ở các sân bay quốc tế.

Phiên chợ làng Chuông họp vào các ngày 4,10,14,20,30 âm lịch. vào các ngày này, người dân mang nón ra chợ bán rất nhiều, khách du lịch có thể thử và mua nón tùy thích với giá dao động từ 20.000 đồng đến 80.000 đồng/chiếc.

Đường đến làng Chuông cũng hết sức thuận lợi. Bạn chạy xe từ quận Hà Đông về phía nam trên quốc lộ 21B khoảng 10km là tới cổng làng , hoặc men theo đê sông Đáy đến đoạn những bãi cọ được phơi vàng óng thì du khách đã đến với làng Chuông.

Net dep non la lang Chuong - Anh 2

Cổng vào làng Chuông

Net dep non la lang Chuong - Anh 3

Net dep non la lang Chuong - Anh 4

Con đường làng trải đầy những hàng cọ tươi

Net dep non la lang Chuong - Anh 5

Mọi người quây quần cùng nhau làm nón

Net dep non la lang Chuong - Anh 6

Net dep non la lang Chuong - Anh 7

Net dep non la lang Chuong - Anh 8

Nhôi nón

Net dep non la lang Chuong - Anh 9

Net dep non la lang Chuong - Anh 10

Net dep non la lang Chuong - Anh 11

Net dep non la lang Chuong - Anh 12

Khung để làm nón

Net dep non la lang Chuong - Anh 13

Net dep non la lang Chuong - Anh 14

Net dep non la lang Chuong - Anh 15

Phơi cọ trên bờ đê sông Đáy

Net dep non la lang Chuong - Anh 16

Net dep non la lang Chuong - Anh 17

Máy quay nón bên trong là cát vàng và sỏi

Net dep non la lang Chuong - Anh 18

Giẫm cho cọ mềm ra trong cát vàng

Net dep non la lang Chuong - Anh 19

Net dep non la lang Chuong - Anh 20

Nón Thái và nón quai thao truyền thống

Net dep non la lang Chuong - Anh 21

Nón Thái

Net dep non la lang Chuong - Anh 22

Nón quai thao trữ tình

Bài, ảnh: Nguyễn Văn Công