Một vụ án đang gây nhiều tranh cãi về việc có mối quan hệ nhân quả giữa hành vi ném cây với tai nạn giao thông chết người xảy ra hay không…

Nem cay lam nguoi khac gap nan, co bi toi? - Anh 1

Tối 26-10-2015, Đỗ Vũ Phong hẹn bạn gái là NTTV đến khu vực sân tennis thuộc thị trấn Lấp Vò (huyện Lấp Vò, Đồng Tháp) để cùng đi chơi. V. chạy xe máy (để túi xách màu đen ở baga) đến điểm hẹn, sau đó Phong chở V. chạy ra quốc lộ 80 (hướng từ phà Vàm Cống đến thị trấn Lấp Vò).

Khúc cây oan nghiệt

Một lúc sau, Phong gặp Trần Quang Bình (có mâu thuẫn từ trước) chạy xe theo chiều ngược lại. Phong bèn lấy từ chiếc túi màu đen trên xe ra một cây súng bắn bi rồi bắn về phía Bình nhưng không trúng.

Bị Phong bắn, Bình tri hô: “Nó bắn tao kìa” và quay xe lại đuổi theo Phong. Lúc này Trần Quang Vinh (em ruột của Bình) và Hồ Tăng Châu (bạn của Bình) đang ngồi tại một đống phế liệu ven đường. Thấy Phong chạy xe ngang qua và dùng súng bắn về phía mình, Vinh nhặt một khúc cây khô dài khoảng 70 cm ném về phía Phong. Do né khúc cây, Phong lạc tay lái sang trái nên sụp xuống mé lộ, tông vào trụ điện bên đường.

Tai nạn xảy ra khiến Phong và V. nằm bất tỉnh. Sau đó, Phong tử vong do bị chấn thương sọ não, V. chỉ bị xây xát nhẹ ở phần trán. Thấy vậy, Vinh, Châu chạy sang xem, nhặt khúc cây khô bẻ làm đôi rồi liệng vào bụi tre phi tang. Khi người dân xung quanh tới xem thì nhóm Vinh bỏ về nhà ngủ.

Nem cay lam nguoi khac gap nan, co bi toi? - Anh 2

Hiện trường nơi Phong té xe dẫn đến tử vong. Ảnh: T.TÙNG

Không khởi tố vụ án

Ban đầu V. (nhân chứng trực tiếp và duy nhất) khai tại Cơ quan CSĐT Công an huyện Lấp Vò là có nhìn thấy Vinh ném khúc cây về phía xe mình nhưng do quá bất ngờ, cộng với việc trời tối nên không biết là khúc cây có trúng Phong hay không. Sau đó V. thay đổi lời khai, khẳng định là Vinh ném khúc cây trúng vào đầu Phong.

Gia đình Phong đã yêu cầu CQĐT khởi tố Bình, Vinh, Châu vì cho rằng các hành vi của họ là nguyên nhân gây ra cái chết của Phong. Tại văn bản trả lời gia đình Phong ngày 27-11-2015, Công an huyện Lấp Vò chỉ thông báo là sau khi gặp Vinh, Châu thì Phong điều khiển xe né tránh sang bên trái rồi sụp xuống mé lộ. nếu công an xác minh được Bình, Vinh, Châu có liên quan đến vụ tai nạn làm Phong tử vong thì sẽ xử lý đúng theo pháp luật.

Sau đó, ngày 5-2-2016, công an huyện đã ra thông báo không khởi tố vụ án cố ý gây thương tích, không khởi tố bị can với lý do hành vi của Bình, Vinh, Châu không cấu thành tội phạm.

Gia đình Phong khiếu nại nhưng bị công an huyện bác đơn, giữ nguyên quyết định không khởi tố. Gia đình Phong tiếp tục khiếu nại đến VKSND huyện. Ngày 30-5, VKSND huyện cũng bác đơn, thống nhất với việc không khởi tố của công an.

VKS: “Có tác động nhưng chưa cấu thành tội phạm”

Để làm rõ thêm vụ việc, chúng tôi đã liên hệ với Công an huyện Lấp Vò. Trung tá Chung Văn Thọ, Thủ trưởng Cơ quan CSĐT Công an huyện, nói ngay từ đầu hồ sơ vụ án đã được kiểm sát chặt chẽ nên đề nghị chúng tôi trao đổi với VKSND huyện để khách quan hơn.

Trao đổi với chúng tôi, kiểm sát viên Nguyễn Văn Dự, VKSND huyện Lấp Vò, người được phân công giám sát điều tra, cho biết: Việc Phong bị lạc tay lái có ảnh hưởng bởi hành vi ném khúc cây của Vinh nhưng đây không phải là hành vi trực tiếp và không phải là nguyên nhân duy nhất dẫn đến tai nạn khiến Phong tử vong.

Theo ông Dự, nguyên nhân trực tiếp là do Phong đã chạy xe máy với tốc độ cao (khoảng 40 km/giờ), chạy bằng một tay và lấn sang đường trái khiến không làm chủ được tốc độ. Điều kiện thực tế lúc đó cho phép Phong có thể xử lý xe tốt hơn nhưng do đang ở trong tình trạng không đảm bảo an toàn khi tham gia giao thông nên té ngã. Trong khi đó, lời khai của nhân chứng V. thì mâu thuẫn, lúc khai Vinh ném khúc cây trúng đầu Phong, lúc lại không.

Từ đó, VKSND huyện nhận thấy hành vi ném khúc cây của Vinh có tác động đến việc Phong té ngã nhưng không đủ yếu tố cấu thành tội phạm nên đồng ý với quan điểm không khởi tố vụ án của công an huyện. Về khiếu nại của gia đình Phong là hành vi rượt đuổi của Bình cũng góp phần vào nguyên nhân tai nạn, ông Dự cho biết quá trình điều tra không chứng minh được điều này.

Hiện gia đình Phong đang tiếp tục khiếu nại đến công an và VKSND tỉnh Đồng Tháp. Chúng tôi sẽ tiếp tục thông tin khi vụ việc này có diễn tiến mới.

Ném khúc cây trúng hay không rất quan trọng

Theo tôi, mấu chốt của vụ việc là phải làm rõ được hành vi ném khúc cây của Vinh có trúng vào người hoặc vào đầu của Phong không thì mới đánh giá được nó là nguyên nhân trực tiếp hay gián tiếp, nguyên nhân chính hay nguyên nhân phụ gây ra vụ tai nạn giao thông. Muốn vậy phải làm rõ lời khai của nhân chứng trực tiếp là cô V., tại sao cô này lại thay đổi lời khai, lời khai nào là phù hợp với các chứng cứ khác… Mặt khác, phải xem lại cơ chế hình thành vết thương của Phong theo kết luận giám định pháp y, xem có thương tích nào là do khúc cây gây ra hay không…

Nếu sau khi đã xem xét kỹ mà không có mối liên hệ nào giữa hành vi ném khúc cây với hậu quả là vụ tai nạn giao thông thì nhận định của công an, VKSND huyện Lấp Vò là có lý.

Luật sư PHẠM CÔNG HÙNG,
nguyên Thẩm phán TAND Tối cao

Mối quan hệ nhân quả

Theo khoa học pháp lý hình sự, quan hệ nhân quả là quan hệ giữa hành vi nguy hiểm cho xã hội và hậu quả do hành vi đó gây ra. Hành vi nguy hiểm cho xã hội đó phải được BLHS quy định trong điều luật thuộc phần tội phạm cụ thể của BLHS, phải do người có năng lực trách nhiệm hình sự thực hiện một cách cố ý hoặc vô ý, phải xảy ra trước hậu quả về mặt thời gian, phải là nguyên nhân tất yếu gây ra hậu quả.

Quan hệ nhân quả là dấu hiệu bắt buộc ở những tội có cấu thành vật chất. Khi có hậu quả vật chất xảy ra, cơ quan tố tụng phải xác định được hành vi nào là nguyên nhân chủ yếu gây ra hậu quả tác hại của tội phạm để xử lý đúng người, đúng tội. Quan hệ nhân quả có ý nghĩa bảo đảm tính khách quan trong xử lý tội phạm, có tác dụng định hướng điều tra vụ án hình sự, tìm ra thủ đoạn, công cụ phạm tội, xác định đúng người thực hiện tội phạm, truy cứu trách nhiệm hình sự đúng người, đúng tội.