Những lá phiếu của người Anh chọn Brexit đã chứng minh rằng: các tổ chức quốc tế không thay đổi cho phù hợp với thực tế thì sẽ dẫn đến rệu rã...

Ngày 23/11, hãng tin CNN của Mỹ có đăng bài viết của nhà phân tích chiến lược John McTernan, nguyên là trợ lý của cựu Thủ tướng Anh Tony Blair, bình luận về những bất ổn trong Liên minh Quân sự Bắc Đại Tây Dương (NATO). Ông McTernan nhận xét việc thay đổi chính quyền tại Mỹ không phải là điều đáng ngại với NATO, mà thách thức ở ngay châu Âu.

“NATO đang có vấn đề lớn. Song nguyên nhân không phải là Tổng thống đắc cử Donald Trump. Bởi lẽ đồng minh sẽ biết làm thế nào để nói chuyện với ông ta và biết làm thế nào để tác động đến bộ máy an ninh của bất kỳ Tổng thống Mỹ nào. Do vậy thách thức thực sự cho NATO chỉ có thể tóm gọn trong một từ : Brexit”.

NATO reu ra: Tai chau Au chu dung do loi cho Trump - Anh 1

Tân Thổng thống Mỹ Donald Trump không phải là nguyên nhân khiến NATO bất ổn, nhưng ông sẽ làm thay đổi NATO. Ảnh : Reuters

Chiến lược gia người Anh cho rằng thay vì tìm cách đối phó với chính quyền Trump trong tương lai, các đồng minh châu Âu nên phải xem lại mình. Bên cạnh đó phải xây dựng chiến lược đối phó kịp thời với Putin trong các mặt trận không tiếng súng. Nều không nhanh chóng, chính xác, NATO có thể phải trả giá bằng sự mất niềm tin của người dân các quốc gia thành viên và dẫn đến nguy cơ phân rã. Tại sao vậy?

NATO rệu rã vì già cỗi

Theo ông McTernan, Brexit diễn ra không làm thay đổi cam kết của nước Anh với NATO trong bất kỳ tình huống nào. London đã cam kết tiếp tục hợp tác quốc phòng với NATO. Vấn đề là qua những lá phiếu của người dân Anh chọn Brexit đã chứng minh rằn: các tổ chức quốc tế không thường xuyên có những thay đổi cho phù hợp với thực tế thì sẽ dẫn đến rệu rã, phân rã.

Ông McTernan cho rằng EU và NATO có sự khác biệt lớn về cấu trúc và tổ chức. Do vậy khi Brexit diễn ra thì chỉ để lại vết thương mang tên nước Anh và rồi sẽ lành qua năm tháng, song khi NATO suy yếu thì sẽ đe dọa tất cả các thành viên và những thực thể cần tới sự bảo trợ của tổ chức quan sự này. Và người đứng đầu nhà nước Nga đã nhận ra điều nguy hại đó.

Có thể thấy rằng, gần 70 năm qua, từ khi được thành lập năm 1949 cho đến nay, Liên minh Quân sự Bắc Đại Tây Dương luôn tự hào là liên minh quân sự hùng mạnh nhất thế giới. Ngay cả khi Chiến tranh Lạnh Xô – Mỹ đang diễn ra, khối Hiệp ước Quân sự Warszawa còn tồn tại thì NATO vẫn luôn cho rằng mình vượt trội so với đối phương.

Niềm tự hào của NATO nằm ở việc tổ chức hệ thống, trang bị khí tài, chiến lược công – thủ, kế hoạch tác chiến. Điều đó thể hiện qua việc thiết lập hệ thống cấu trúc an ninh chung Mỹ - Châu Âu được xem là ưu việt hơn hẳn đối thủ. Tuy nhiên, đây là điều nguy hiểm bởi nó khiến những nhà hoạch địch chiến lược của liên minh quân sự này trở nên chủ quan và bảo thủ.

Năm 1966 nước Pháp của Charles de Gaulle rút khỏi bộ khỏi bộ chỉ huy tiền phương NATO và tổng hành dinh của khối này đã phải chuyển từ Paris đến Bruxelles.

Mãi đến năm 2009, nước Pháp của Nicolas Sarkozy mới quay trở lại bộ chỉ huy quân sự NATO, trở thành thành viên đầy đủ của khối. Người viết cho rằng 43 năm vắng bóng của nước Pháp là một vấn đề lớn, song dường như NATO không nhìn nhận sự nguy hại của nó.

Khi Liên Xô tan rã, khối Hiệp ước Quân sự Warszawa giải tán, Chiến tranh Lạnh Xô – Mỹ kết thúc, NATO mất đi đối thủ xứng tấm, khiến cho NATO trở thành khối liên minh quân sự duy nhất trên thế giới. Nước Nga của Boris Eltsin thời hậu xô viết hỗn loạn càng giúp cho NATO khẳng định vị trí thống soái của mình.

Chiến dịch không kích Serbia và Montenegro của Nam Tư cũ năm 1999, nhanh chóng đạt kết quả như tính toán khi một thực thế chinh trị mới ra đời tại Kosovo, khiến cho NATO càng tự tin hơn. Chiến dịch không kích ủng hộ quân nổi dây Libya lật đổ Gaddafi năm 2011 nhanh chóng giành thắng lợi khiến NATO dễ trở nên khinh địch.

Tuy nhiên, khi cuộc xung đột Ukraine nổ ra, khi Putin thực hiện những hành động quyết liệt và mạnh mẽ thì NATO mới giật mình vì sai lầm trong chiến lược và nhận ra sự rệu rã trong hệ thống tổ chức của mình. Khi sức mạnh Nga được Putin hồi sinh kịp lúc NATO chuẩn bị cắm cờ của mình xuống sát biên giới nước Nga, NATO mới nhận ra sự già cỗi của mình.

Khi Thổ Nhĩ Kỳ nhanh chóng kết thân với Moscow thì NATO mới nhận ra hệ thống cấu trúc của mình đã có lỗ hổng lớn. Và khi tỷ phú Donald Trump đắc cử Tổng thống Mỹ với quan điểm hoàn toàn mới về liên kết, liên minh quân sự thì NATO mới cuống cuồng xoay sở. Tuy nhiên, mọi việc lúc này đã trở nên muộn màng, vì vậy NATO đang phải thấp thỏm chờ ngày Trump nhận nhiệm sở để biết chính xác tương lai số phận của mình.